Қазақстан шетелде жүрген азаматтарын қолдау тетігін жаңартты. 2025 жылғы 31 желтоқсанда қабылданған бұйрықпен Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі республикалық бюджет қаражаты есебінен көрсетілетін көмектің жаңа қағидаларын бекітті. Құжат 2026 жылғы 16 қаңтардан бастап күшіне енеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңартылған ережелер шетелде қиын жағдайға тап болған қазақстандықтардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға, сондай-ақ шетелде қайтыс болған азаматтарға қатысты шараларға бағытталған.
Қандай жағдай «қиын жағдай» деп есептеледі
Жаңа редакцияда қиын жағдай ұғымы нақты айқындалған. Оған мынадай жағдайлар жатады:
- форс-мажорлық мән-жайлар – табиғи апаттар, әскери қақтығыстар, қабылдаушы елде төтенше жағдайдың енгізілуі;
- Қазақстан азаматтарын шетелге заңсыз алып кету;
- Қазақстан Республикасына қарсы бағытталған заңсыз әрекеттердің салдары;
- шетелде қазақстандықтың қайтыс болуы.
Қандай шығындар өтелуі мүмкін
Егер азаматтың өз қаражаты болмаса немесе оны пайдалану мүмкін емес болса, мемлекет келесі шығындарды өтеуі мүмкін:
1. Қазақстанға қайтару
- шетелден Қазақстанға жеткізу шығындары (эконом-класс әуе билетінен аспайды).
2. Біржолғы материалдық көмек
- тамақтану – тәулігіне 80 АҚШ долларынан аспайды, ең көбі 3 тәулікке;
- тұру – тәулігіне 100 АҚШ долларынан аспайды, 3 тәулікке дейін;
- алғашқы қажетті заттарды сатып алу – 280 АҚШ долларына дейін.
3. Қайтыс болған жағдайда
- мәйітті (табытпен немесе күл салынған урнамен) Қазақстанға жеткізу;
- бальзамдау;
- мәйітті моргта сақтау;
- жерлеу немесе кремациялау;
- марқұмның жүгін жөнелту.
Маңыздысы – бұл қаржылық көмек қайтарымсыз негізде көрсетіледі.
Көмек алу үшін не істеу керек
Өтінішті:
- азаматтың өзі;
- оның туыстары;
- заңды өкілдері бере алады.
Өтініш СІМ-ге немесе Қазақстанның шетелдегі мекемесіне тапсырылады. Онда:
- жеке басын куәландыратын құжат деректері;
- Қазақстандағы және шетелдегі тұрғылықты мекенжайы;
- қиын жағдайға түсу себептері;
- қаржылық көмекке мұқтаждығын негіздейтін ақпарат;
- азаматты шақырған тұлғалардың немесе ұйымдардың шығынды өтеу міндеттемелері туралы мәліметтер көрсетілуі тиіс.
Өтінішке қабылдаушы елдің уәкілетті органдары берген растайтын құжаттар қоса тіркеледі.
Өтініш қалай қаралады
СІМ өтінішті алған күннен бастап 1 жұмыс күні ішінде құжаттарды шетелдік мекемеге жолдайды және өтініш берушіні хабардар етеді.
Шетелдегі мекеме 3 жұмыс күні ішінде:
- жағдайдың мән-жайын және құжаттардың шынайылығын тексереді;
- шақырған тараптардың шығынды өтеу міндеттемелерін анықтайды;
- азаматтың туыстарымен байланыс орнатуға көмектеседі;
- жергілікті органдармен өзара іс-қимыл жасайды;
- негіз болған жағдайда СІМ-ге қаржылық көмек көрсету жөнінде ұсыныс жолдайды.
Қандай жағдайда көмек көрсетілмейді
Қаржылық көмек мынадай жағдайларда берілмейді:
- жалған ақпарат ұсынылса немесе қажетті құжаттар тапсырылмаса;
- қиын жағдай қабылдаушы елдің заңнамасын бұзу салдарынан туындаса;
- оқиға азаматтың өз кінәсінен, оның ішінде мас күйінде немесе есірткі әсерімен болса;
- өлім эвтаназия немесе суицид салдарынан орын алса;
- азаматтың медициналық сақтандыруы бар болса;
- шығындарды өтеуге шақырған тараптардың міндеттемелері болса.
Қаражат қалай беріледі
Қаржылық көмек:
- шетелдегі заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің қызметтерін төлеу арқылы;
- қолма-қол ақша беру;
- төлем құжаттары арқылы аудару жолымен жүзеге асырылады.
Не өзгерді және бұл нені білдіреді
Жаңа қағидалар шетелде жүрген қазақстандықтарға көрсетілетін көмектің нақты шектерін, тәртібін және жауапкершілік аясын айқындап берді. Мемлекет азаматтарын қиын жағдайда жалғыз қалдырмайтынын заңды түрде бекітіп отыр.
Сонымен қатар бұл өзгерістер шетелге шығатын азаматтарға сақтандырудың маңызын тағы бір еске салады. Ал төтенше әрі күтпеген жағдайларда Қазақстан өз азаматтарын қорғау міндетін өз мойнына алатынын ресми түрде растады.
