АҚШ-та атқарушы билік пен Федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) арасындағы бұрын-соңды болмаған шиеленіс өрши түсті. ФРЖ төрағасы Джером Пауэлл Әділет министрлігі Федералдық резервке үлкен алқабилердің (grand jury) шақырту қағаздарын жолдағанын, бұл оның былтыр маусым айында Сенаттағы тыңдауда берген куәліктеріне байланысты қылмыстық айып тағу қаупін туындатып отырғанын мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Пауэлл бұл туралы ресми мәлімдемесінде айтып, жағдайдың тек құқықтық шеңберден шығып, орталық банктің тәуелсіздігі мәселесіне тікелей қатысы бар екенін атап өтті.
Шақырту қағаздары және айып тағу қаупі
ФРЖ басшысының айтуынша, шақырту қағаздары жұма күні тапсырылған. Ресми түрде олар Пауэллдің Сенаттың банк ісі жөніндегі комитетінде берген куәліктеріне қатысты. Ол тыңдауда Федералдық резервтің тарихи ғимараттарын қайта жаңғыртуға арналған көпжылдық жоба туралы да сөз қозғаған.
Пауэлл заң үстемдігі мен демократиялық есептілік қағидаттарына зор құрметпен қарайтынын ерекше атап өтті.
Ешкім, оның ішінде Федералдық резерв жүйесінің төрағасы да заңнан жоғары тұрмайды, - деді ол.
Алайда, оның пікірінше, қазіргі әрекеттерді кеңірек саяси контекстен тыс қарастыруға болмайды.
«Бұл ғимараттарды жөндеу туралы емес»
ФРЖ төрағасы қылмыстық қудалау қаупі оның маусымдағы куәлігіне де, ғимараттарды жөндеу жобасына да қатысы жоқ екенін ашық айтты.
Бұл Конгрестің бақылау функциясына қатысты мәселе емес. Федералдық резерв тыңдаулар мен жария есептер арқылы Конгресті жоба туралы барынша хабардар етуге тырысты. Мұның бәрі – сылтау ғана, - делінген мәлімдемеде.
Пауэллдің айтуынша, нақты себеп мүлде басқа.
Пайыздық мөлшерлемелер және саяси қысым
ФРЖ басшысы әкімшілікті ақша-несие саясатына ықпал етуге тырысып отыр деп тұспалдады.
Қылмыстық айып тағу қаупі Федералдық резервтің пайыздық мөлшерлемелерді президенттің қалауына емес, экономикалық деректер мен қоғам мүддесіне сүйене отырып белгілеуінің салдары, - деді ол.
Оның сөзінше, қазір негізгі сұрақ – ФРЖ өз шешімдерін дәлелдер мен экономикалық жағдайға сүйеніп қабылдай ала ма, әлде ақша-несие саясаты саяси қысым мен қорқыту арқылы жүргізіле ме деген мәселе.
ФРЖ тәуелсіздігі сынға түсті
Федералдық резерв жүйесі АҚШ-тағы ең тәуелсіз институттардың бірі саналады. Дәл осы тәуелсіздік оған пайыздық мөлшерлемелер бойынша күрделі әрі кейде танымал емес шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.
Сарапшылардың пікірінше, қылмыстық қудалау қаупі арқылы жасалатын қысым расталса, бұл АҚШ үшін ғана емес, жаһандық қаржы жүйесі үшін де қауіпті прецедент болуы мүмкін.
«Мен өз міндетімді жалғастырамын»
Пауэлл өз мәлімдемесінде Федералдық резервте төрт түрлі әкімшілік тұсында – республикашылдар мен демократтар кезінде де қызмет атқарғанын еске салды.
Барлық жағдайда мен өз міндетімді саяси қорқынышсыз әрі артықшылықсыз атқардым, тек баға тұрақтылығы мен толық жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету жөніндегі мандатымызды басшылыққа алдым, - деді ол.
ФРЖ төрағасы қысымға қарамастан қызметін жалғастыратынын да ашық білдірді.
Мемлекеттік қызмет кейде қауіп-қатерге қарамастан берік ұстанымда болуды талап етеді. Мен Сенат сенім білдіріп тапсырған жұмысты адалдықпен және Америка халқына қызмет ету ниетімен атқара беремін, - деді Джером Пауэлл.
Неге бұл маңызды
Бұл жағдай жеке тұлғаға қатысты дау шеңберінен әлдеқашан шығып кетті. Әңгіме билік тармақтары арасындағы тепе-теңдік, негізгі институттардың тәуелсіздігі және АҚШ қаржы жүйесіне деген сенім туралы болып отыр.
Сондықтан да Джером Пауэллдің мәлімдемесі кең резонанс туғызып, сарапшылардың бағалауынша, жылдағы ең ірі саяси-экономикалық даулардың біріне айналуы мүмкін.
