Қарулы қақтығыстар жиілеп, бейбіт тұрғындар ең осал тарапқа айналған қазіргі заманда әлем елдері маңызды бір мәселені қайта күн тәртібіне шығарып отыр. Ол — соғыс жағдайында да адамзаттық құндылықтарды сақтау, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бүгін халықаралық гуманитарлық құқыққа саяси бейілділікті күшейту жөніндегі жаһандық бастаманың алты негізін қалаушы мемлекет 2026 жылдың төртінші тоқсанында Иордания Хашимит Корольдігінде соғыс кезінде адамзаттық құндылықтарды сақтауға арналған жоғары деңгейлі конференция өтетінін жариялады.
Аталған бастаманы Иордания, Бразилия, Қазақстан, Қытай, Франция және Оңтүстік Африка Республикасы Халықаралық Қызыл Крест Комитетімен серіктестікте жүзеге асырып отыр.
Әлем көшбасшыларының ортақ үндеуі
Ұлы Мәртебелі Иордания Хашимит Корольдігінің Королі II Абдалла бен әл-Хусейн, сондай-ақ Бразилия, Қазақстан, Қытай, Франция және Оңтүстік Африка Республикасы басшылары әлем мемлекеттерінің жетекшілеріне ортақ үндеу жолдады.
Олар соғыс жүргізудің ережелері қарулы қақтығыс кезінде ортақ адамгершілікті сақтаудың іргетасы екенін атап өтіп, халықаралық гуманитарлық құқықтың әмбебап, әділ әрі дәйекті түрде сақталуы тиіс екенін бір ауыздан растауға шақырды.
Бұл үндеу - тек декларация емес, қазіргі әлемдегі соғыстардың сипаты түбегейлі өзгеріп жатқанын ескерсек, аса өзекті саяси сигнал.
Неге бұл бастама дәл қазір маңызды
Бастаманы көтерген елдердің айтуынша, соңғы жылдары соғыстардың салдары барған сайын ауырлап барады. Бейбіт тұрғындар қаза тауып, азаматтық инфрақұрылым жойылып, гуманитарлық дағдарыстар тереңдей түсуде.
Осыған байланысты соғыстағы қатыгездікті, адам айтқысыз азап-қайғы мен қиратуды тоқтатуға деген терең жауапкершілік пен шұғыл қажеттілік туындап отыр.
Осы түсініктің нәтижесінде 2024 жылғы қыркүйекте Бразилия, Иордания, Қазақстан, Қытай, Франция және Оңтүстік Африка Республикасы Халықаралық Қызыл Крест Комитетімен бірлесіп халықаралық гуманитарлық құқыққа саяси бейілділікті күшейту жөніндегі жаһандық бастаманы іске қосты.
Кең халықаралық қолдау
Бастама қысқа уақыт ішінде кең қолдауға ие болды. Бүгінгі күнге дейін әлемнің барлық өңірлерінен 99 мемлекет бұл жаһандық бастамаға ресми түрде қосылған.
Сонымен қатар 27 мемлекет жеті тақырыптық жұмыс бағытын бірлесіп үйлестіруде. Бұл бағыттар аясында:
- халықаралық гуманитарлық құқықты сақтау тетіктерін күшейту
- қазіргі заманғы соғыс жүргізу әдістері туындатқан жаңа сын-қатерлерге жауап беру
- бейбіт тұрғындарды қорғау және зұлымдықтың алдын алу
бойынша нақты практикалық ұсынымдар әзірленіп жатыр.
Қазақстанның ұстанымы
Қазақстанның бұл бастаманың негізін қалаушы елдердің қатарында болуы - елдің халықаралық аренадағы бейбітшілік, диалог және гуманизм қағидаттарына берік екенін көрсетеді.
Көпвекторлы сыртқы саясатты ұстанатын Қазақстан үшін халықаралық гуманитарлық құқықты қорғау, соғыс салдарын жеңілдету және адам өмірінің құндылығын сақтау мәселелері әрдайым басым бағыт болып келген.
Ортақ жауапкершілікке шақыру
Бастамаға қатысушы елдер барлық мемлекеттерді осы күш-жігерге қосылуға шақырады. Негізгі мақсат - соғыс жағдайында да зұлымдықтың алдын алып, адамзаттық құндылықтарды қорғау.
2026 жылы Иорданияда өтетін жоғары деңгейлі конференция осы ұжымдық жауапкершілікті тағы бір мәрте бекітіп, сөзден нақты іске көшуге мүмкіндік беретін маңызды алаң болмақ.
