Қазақстан агроөнеркәсіптік кешенін жай ғана ішкі нарықтың тірегі ретінде емес, жаһандық азық-түлік қауіпсіздігінің маңызды буыны ретінде қалыптастыруға бет алды. Бұл ұстаным Дубайда өткен агроэкспорт пен инвестиция тарту мәселелеріне арналған дөңгелек үстелде айқын көрінді. Іс-шара Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровтың төрағалығымен өтті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесуге қазақстандық агробизнес өкілдерімен бірге Біріккен Араб Әмірліктері, Мысыр, Түркия және Қытайдың іскер топтары қатысты. Формат бейресми болғанымен, әңгіме нақты көрсеткіштер мен нақты жобалар төңірегінде өрбіді.
Неге дәл Дубай және неге Gulfood
Дөңгелек үстел министрдің Дубайға жасаған жұмыс сапары аясында және Қазақстанның әлемдегі ең ірі азық-түлік көрмелерінің бірі саналатын Gulfood 2026 көрмесіне қатысуы шеңберінде ұйымдастырылды. Бұл – жай көрме емес, ірі келісімдер мен ұзақ мерзімді серіктестіктер туындайтын алаң.
Айдарбек Сапаров өз сөзінде БАӘ-нің Қазақстан үшін стратегиялық маңызын ерекше атап өтті. Оның айтуынша, ауыл шаруашылығы екі ел арасындағы сауда-экономикалық және инвестициялық қатынастардың негізгі тіректерінің бірі болып отыр.
2025 жылдың 11 айының қорытындысы бойынша Қазақстан мен БАӘ арасындағы агроөнеркәсіптік өнімдер тауар айналымы шамамен 7%-ға өскен. Бұл – екі тараптың да ынтымақтастықты тереңдетуге дайын екенінің нақты белгісі.
Қазақстанның агросекторы қазір қандай деңгейде
Шетелдік бизнес өкілдеріне Қазақстан агроөнеркәсіптік кешенінің нақты мүмкіндіктері ұсынылды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 5,9%-ға өсіп, шамамен 20 млрд АҚШ долларына жеткен.
Өсімнің басты себептерінің бірі – мемлекеттік қолдаудың күшеюі. Соңғы бес жылда жеңілдетілген қаржыландыру көлемі он есеге ұлғайып, 2025 жылы 3 млрд АҚШ долларына жетті. Алдағы жылдары бұл көрсеткішті 4 млрд долларға дейін жеткізу жоспарланып отыр.
Рекордтық өнім және экспорттың серпіні
Мемлекеттік қолдау мен заманауи агротехнологиялардың енгізілуі соңғы екі жылда рекордтық өнім жинауға мүмкіндік берді. Қазақстанда:
- дәнді дақылдардан шамамен 27 млн тонна,
- майлы дақылдардан 4,8 млн тонна,
- бұршақ тұқымдастардан 1 млн тоннадан астам өнім жиналды.
Өткен маркетингтік жылы астық экспорты 15,3 млн тоннаға жетіп, бір жылда 70%-ға өсті. Бұл – соңғы 20 жылдағы ең жоғары көрсеткіш.
География кеңейіп келеді
Көлік шығындарын субсидиялау экспорт картасын айтарлықтай кеңейтті. Дәстүрлі нарықтар – Орталық Азия, Қытай, Ауғанстан және Иранмен қатар, қазір Солтүстік Африка, Оңтүстік-Шығыс Азия және Еуропа бағыттары ашылуда.
Бүгінде қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдері әлемнің 70-тен астам еліне экспортталады.
Нарықтағы позициялар да айқын:
- дәнді дақылдар экспорты бойынша – 10-орын,
- ұн экспорты бойынша – 2-орын (1,7 млн тонна),
- күнбағыс майы экспорты бойынша – 8-орын (600 мың тонна).
Соңғы бес жылда агроөнім экспорты екі есеге өсіп, 6 млрд АҚШ долларынан асты.
Ет – жаңа экспорттық бағыт
Мал шаруашылығы да қарқынды дамып келеді. 2025 жылы Қазақстан алғаш рет 91,3 мың тонна ет экспорттады, оның ішінде 29,4 мың тоннасы – қой еті. Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары алдағы кезеңде ет экспортының көлемін екі есеге арттыруды көздейді.
Инвесторлар неге қызығып отыр
Агроөнеркәсіптік кешендегі инвестициялық белсенділік те өсіп келеді. Саланың негізгі капиталына салынған инвестициялар 53%-ға артып, 3,2 млрд АҚШ долларына жетті.
Қазақстан біртіндеп ірі халықаралық компаниялар үшін өндірісті кеңейту алаңына айналуда. Бұл – тек қаржы емес, технология, логистика және экспорттық тізбектерге тікелей қолжетімділік.
Министрдің айтуынша, Қазақстан азық-түлік қауіпсіздігін тек ішкі міндет ретінде емес, жаһандық тұрақтылыққа қосылған үлес деп қарайды. Сондықтан ел ұзақ мерзімді халықаралық серіктестікке, логистиканы дамытуға және тұрақты жеткізілімдерге басымдық беріп отыр.
Нақты нәтиже – нақты келісімдер
Дөңгелек үстелдің басты қорытындысы – нақты коммерциялық нәтижелер. Кездесу аясында жалпы сомасы 335 млн АҚШ долларын құрайтын шамамен 20 ынтымақтастық келісіміне қол қойылды.
Тараптар бұл келісімдер агроэкспортты ұлғайтуға, инвестиция тартуға және азық-түлік қауіпсіздігі саласындағы халықаралық әріптестікті нығайтуға берік негіз болатынына сенім білдірді.
