2026 жылғы 11 ақпаннан бастап Еуразиялық экономикалық одақ аумағында тауарларды тасымалдауды навигациялық пломбалар арқылы қадағалау жүйесі іске қосылады. Бұл туралы Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің баспасөз қызметі хабарлады. Жаңашылдық ең алдымен тасымалдаушыларға, экспедиторларға және трансшекаралық логистикамен айналысатын бизнеске әсер етеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мақсат айқын: тексерулерді қысқарту, жүктің сақталуын күшейту және логистиканы барынша ашық ету.
Бұл жүйе неге енгізіледі
Жаңа тетік 2021 жылғы 19 сәуірде ЕАЭО-ға мүше мемлекеттер басшылары қол қойған келісім аясында енгізіледі. Қазақстан бұл құжатты 2023 жылғы 15 наурызда ратификациялады. Келісім екі немесе одан да көп мүше мемлекет аумағы арқылы өтетін тасымалдарды навигациялық пломбалар көмегімен бақылау тәртібін айқындайды.
Нәтижесінде, маршрут бойындағы артық тоқтаулар мен қайта-қайта тексерулер азайып, бақылау «қашықтан» және деректерге негізделген форматқа көшеді.
Қазақстан қалай дайындалды
Жүйені іске қосуға дейін елде кешенді дайындық жүргізілді. Заңнамаға өзгерістер енгізіліп, бақылаушы органдардың ақпараттық жүйелері жаңғыртылды. Сонымен бірге автомобиль және теміржол көлігінде пилоттық жобалар өткізілді. Бұл кезеңде мемлекетаралық өзара іс-қимыл тетіктері пысықталып, технологияның тұрақтылығы тексерілді.
Ұлттық оператор және «Транзит» жүйесі
2024 жылғы 10 қыркүйектегі Үкімет қаулысына сәйкес, тасымалдарды қадағалау жүйесінің ұлттық операторы болып «Ғарыштық техника және технологиялар институты» ЖШС белгіленді. Оператор мемлекеттік кірістер органдарымен және ЕАЭО-ға мүше елдердің уәкілетті операторларымен өзара әрекеттеседі.
Осы негізде «Транзит» автоматтандырылған ақпараттық жүйесі әзірленді. Жүйеде пайдаланушыларға арналған «жеке кабинет» бар. Ол арқылы:
- тасымал процесін басқаруға,
- маршрутты бақылауға,
- Одақ елдерінің операторлары көрсететін қызметтер үшін бір терезе арқылы төлем жасауға болады.
Бизнеске қандай пайдасы бар
Навигациялық пломбалар кезең-кезеңімен енгізіледі. Күтілетін нәтижелер:
- маршрут бойындағы артық тексерулердің азаюы,
- жүктің сақталуының артуы,
- тасымалдардың болжамдылығы,
- кедендік әкімшілендірудің тиімділігі.
Яғни, бизнес үшін бұл уақыт пен шығынды үнемдеу, логистикалық тәуекелдерді төмендету деген сөз.
Кімдерге назар аудару қажет
Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті тасымалдаушыларды, экспедиторларды және тасымал процесіне қатысатын барлық тараптарды жаңа талаптарды ескеріп, ЕАЭО мен Қазақстан заңнамасын сақтауға шақырады. Бұл 2026 жылдан кейін үзіліссіз логистика үшін шешуші фактор болады.
Неге бұл маңызды
ЕАЭО ішіндегі сауда көлемі өсіп жатқан тұста цифрлық бақылау — қажеттілік. Навигациялық пломбалар кедендік бақылауды «қолмен тексеруден» интеллектуалды жүйеге көшіреді. Қазақстан үшін бұл транзиттік әлеуетті күшейтіп, өңірлік логистикадағы рөлін арттырады.
