Еуропада бұғатталған ресейлік активтерден түскен табыстарды пайдалану механизмі жүйелі сипат ала бастады. Бельгиядағы Euroclear депозитарийі ағымдағы жылдың басында 1,4 млрд еуро көлеміндегі қаражатты Украинаға қолдау көрсетуге арналған Еуропалық қорға аударуды жоспарлап отыр. Бұл сома Ресей активтерін қайта инвестициялау нәтижесінде алынған пайыздық табыстар есебінен қалыптасқан, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мәселе бір реттік төлемде емес. ЕО үшін бұл қаржы ағыны енді тұрақты құралға айналып отыр.
Екінші төлем және 5 млрд еуроға жуық қаражат
Депозитарий таратқан ақпаратқа сәйкес, бұл 2025 жылдағы екінші төлем болады. Жалпы алғанда, Euroclear бұған дейін Украинаға қолдау қорына шамамен 5 млрд еуро аударған.
Маңыздысы - бұл қаражаттың барлығы негізгі активтерді тәркілеу емес, тек бұғатталған ресейлік активтерден түскен пайыздық табыстар есебінен төленіп отыр.
Неліктен табыс азайды
Өткен жылдың қорытындысы бойынша ресейлік активтерден алынған пайыздық табыс 5 млрд еуроны құрады. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 26 пайызға аз. Euroclear мұны Еуропадағы пайыздық мөлшерлемелердің төмендеуімен түсіндіреді.
ЕО-ның «күтпеген пайдаға салынатын жарна» регламентіне сәйкес депозитарий өткен жыл үшін 3,3 млрд еуро көлемінде резерв қалыптастырған. Оның 1,6 млрд еуросы 2025 жылғы шілдеде Еуропалық комиссияға аударылған.
Санкциялар депозитарийдің өзіне де әсер етті
Санкциялық режим мен оған жауап шаралар Euroclear қаржылық көрсеткіштеріне де ықпал еткен:
- операциялық табыс 34 млн еуроға қысқарды
- тікелей шығындар 113 млн еуроға азайды
- айтарлықтай тәуекелдерге байланысты 342 млн еуро резерв құрылды
Нәтижесінде депозитарийдің жалпы операциялық шығындары 455 млн еуроға жетті.
Ресей активтерінің үлесі қаншалықты үлкен
Өткен жылдың соңында Euroclear Bank балансы 222 млрд еуроны құрады. Оның ішінде 195 млрд еуро ресейлік активтерге тиесілі. Дәл осы активтер Украинаға бағытталып отырған пайыздық табыстың негізгі көзі болып отыр.
Еске салайық, Еуропалық комиссия 2024 жылғы мамырда орталық бағалы қағаздар депозитарийлеріне қатысты «күтпеген пайдаға жарна» регламентін қабылдаған болатын. Ол Банкі Ресей активтері 1 млн еуродан асатын депозитарийлерге қолданылады. Ал пайыздық табыстарды Украинаға қолдау қорына аудару 2024 жылғы 15 ақпаннан басталған.
Ресей Банкі мен сот дауы
Euroclear Ресей Банкі бастаған сот процесі жүріп жатқанын да еске салды. Тыңдаулар жабық форматта өтуде, ал депозитарий өз ұстанымын қорғауға ниетті екенін мәлімдеді.
Ресей Банкі өткен жылдың соңында Мәскеу арбитраж сотына талап арыз беріп, 18,2 трлн рубль өндіруді талап етті. Себеп - Еурокомиссияның бұғатталған резервтерді Украинаға қаржыландыру үшін пайдалану жоспары.
Ресей реттеушісі бұл әрекеттер өзіне елеулі зиян келтірді деп есептейді, өйткені ол өзіне тиесілі қаражат пен бағалы қағаздарды еркін пайдалана алмаған. Іс материалдары банк құпиясын қамтитындықтан, сот процесі жабық режимде өтіп жатыр.
Алдағы салдары қандай
Euroclear айналасындағы жағдай бұғатталған активтерден түскен пайыздық табыстардың Украинаға қаржылай қолдау көрсетудің тұрақты тетігіне айналғанын көрсетеді. Ал негізгі активтердің тағдырына қатысты құқықтық даулар ұзақ жылдарға созылуы мүмкін.
Бұл тәжірибе жаһандық қаржы жүйесі үшін маңызды прецедентке айналып отыр, оның нақты салдары уақыт өте келе ғана белгілі болмақ.
