Әуе рейсі кешіккен кезде мәселе тек таблодағы уақыттың өзгеруімен шектелмейді. Бір рейстегі іркіліс бүкіл әуежай жұмысына әсер етіп, гейттердің босамауына, экипаждардың жұмыс уақытының асып кетуіне, жолаушылардың түйісу рейстерін өткізіп алуына әкелуі мүмкін. Нәтижесінде шығын көбейіп, операциялық қысым артады, деп хабарлайды DKNews.kz.
10 ақпан 2026 жылы Женевада SITA компаниясы осы түйінді мәселені шешуге бағытталған жаңа шешімді таныстырды – Advance Flight Delay Notification API. Бұл жүйе әуежайлар мен әуе компанияларына рейстер кестесіндегі ықтимал ауытқулар туралы ақпаратты ертерек алуға мүмкіндік береді.
Кеш ақпарат – қымбат шығын
Бүгінде әлемдік авиацияда жолаушылар ағыны өсіп, операциялық «қауіпсіздік қоры» азайып келеді. Мұндай жағдайда уақытылы деректің болмауы қаржылық және беделдік тәуекелдерді күшейтеді.
Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының (IATA) бағалауынша, соңғы он жылда Еуропада әуе қозғалысын басқарумен байланысты ауытқулар әуе компаниялары мен жолаушыларға 16,1 млрд еуро шығын келтірген. Бұл шығындардың едәуір бөлігі кешігудің өзінен емес, дер кезінде ақпарат болмағандықтан туындайды.
Жүйе қалай жұмыс істейді?
Advance Flight Delay Notification API ұшып шығу туралы өзекті деректерді рейстің күтілетін ұзақтығына негізделген бизнес-логикамен біріктіреді. Егер рейстің жоспарланған уақыты бастапқы кестеден 15 минуттан артық кешігеді деп күтілсе, жүйе автоматты түрде тағайындалған әуежайға ерте ескерту жібереді.
Нақты уақыт режиміндегі push-хабарламалар мен жаңартулар әуежай командаларына қосымша уақыт береді. Олар гейттерді қайта бөлуге, экипаж кестесін түзетуге, әуе кемесінің айналымын жоспарлауға және түйісу жолаушыларына қызмет көрсетуді үйлестіруге мүмкіндік алады.
«Мәселе кешігуде емес, ақпаратта»
SITA компаниясының коммуникациялар және деректер алмасу жөніндегі аға вице-президенті Мартин Смилли бұл жаңалықтың мәнін былай түсіндіреді:
«Операциялық қиындықтардың басым бөлігі рейстің кешігуінен емес, сол кешігу туралы ақпараттың тиісті командаларға тым кеш жетуінен туындайды. Көптеген әуежайларда әлі де жағдайды алдын ала басқарудан гөрі, салдарымен жұмыс істеуге тура келеді. Advance Flight Delay Notification API бұл тәсілді өзгертіп, сенімді әрі ерте сигналдар арқылы шешімдерді қысым жағдайында емес, алдын ала қабылдауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде жолаушыларға әсері азайып, шығындар қысқарады және әуе компаниялары маршруттық желісінің тұрақтылығы артады».
Бос тұрып қалуды азайту
Жүйе орталықтандырылған хабарламалар арқылы әуе кемелеріне қызмет көрсету топтарына, жерүсті операторларына және экипаждарға кіріс рейстердегі ықтимал іркілістер туралы алдын ала ақпарат береді. Бұл шұғыл қайта жоспарлауды азайтып, шектеулі операциялық ресурстарға түсетін қысымды төмендетеді.
Advance Flight Delay Notification API қорғалған шифрланған HTTP-қосылымдар арқылы жұмыс істейді. Ол кестелерді үнемі қолмен жаңартуды қажет етпейді және автоматты түрде ескерту жібереді.
Болашақ – алдын ала басқаруда
Жаңа шешім жазылым негізінде ұсынылады және SITA компаниясының Flight Information APIs кеңейтілген портфеліне кіреді. Ол әуе компаниялары мен әуежайларға сенімді серіктестер арасында нақты операциялық деректермен қауіпсіз алмасуға мүмкіндік береді.
Бүгінде авиация саласында басты ресурс – уақыт. Ал уақытылы ақпарат – бүкіл жүйенің тұрақтылығын сақтайтын негізгі құралға айналып отыр.
SITA ұсынған жаңа API әуе саласын «салдармен күресу» моделінен «тәуекелді алдын ала басқару» кезеңіне көшіруге бағытталған маңызды қадам болмақ.
