Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінде алдағы республикалық референдумға байланысты маңызды кездесу өтті.
ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исетов ЕҚЫҰ-ның Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі бюросының (ДИАҚБ) Қажеттіліктерді бағалау миссиясының басшысы Улви Ахундлумен келіссөз жүргізді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл сапар – жай ғана дипломатиялық кездесу емес. Ол 2026 жылғы 15 наурызда өтетін Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдау жөніндегі республикалық референдумға дайындық аясында жүзеге асып отыр.
ЕҚЫҰ ДИАҚБ миссиясы нені бағалайды?
ЕҚЫҰ-ның Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі бюросы – сайлау және референдум процестерін халықаралық стандарттарға сәйкестігі тұрғысынан бағалайтын беделді құрылым.
Қажеттіліктерді бағалау миссиясы (Needs Assessment Mission) елге келіп, бірнеше бағытты зерттейді:
- заңнамалық база
- сайлау комиссияларының жұмысы
- науқанның ашықтығы
- ақпараттық теңдік
- байқаушылардың мүмкіндіктері
Осы сараптаманың нәтижесінде ұйым референдумға толыққанды байқау миссиясын жіберу-жібермеу туралы шешім қабылдайды.
Қазақстанның ұстанымы: ашықтық пен халықаралық стандарттар
Кездесу барысында халықаралық байқаушыларды, соның ішінде ЕҚЫҰ ДИАҚБ-ны ресми түрде шақыру мәселесі талқыланды.
Қазақ тарапы халықаралық ұйымдарға шақыру жолдау тәжірибесіне адал екенін растады. Бұл – елдің демократиялық рәсімдерді қамтамасыз етудегі ашықтығын, айқындығын және жүйелілігін көрсететін қадам.
Соңғы жылдары Қазақстан сайлау заңнамасын жаңғырту, партиялық жүйені либерализациялау, азаматтық қатысуды кеңейту бағытында реформалар жүргізіп келеді. Ал алдағы референдум – осы саяси трансформацияның маңызды кезеңдерінің бірі.
Неліктен бұл кездесу маңызды?
2026 жылғы референдум Қазақстанның конституциялық құрылымына тікелей әсер ететін шешім болмақ. Сондықтан оның:
- заңдылығы
- әділдігі
- ашықтығы
- халықаралық мойындалуы
ерекше маңызға ие.
ЕҚЫҰ бақылауы – тек формальды рәсім емес. Бұл – халықаралық сенім факторы. Ал сенім – инвестициялық климаттан бастап, сыртқы саяси беделге дейін әсер ететін стратегиялық ресурс.
Серіктестік жалғасады
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар халықаралық міндеттемелер мен Қазақстан Республикасының ұлттық заңнамасына сәйкес электоралдық процестерді жетілдіру бойынша жұмысты жалғастыруға уағдаласты.
Өз кезегінде Улви Ахундлу ЕҚЫҰ ДИАҚБ-ны байқаушы ретінде шақырғаны үшін алғыс білдіріп, мемлекеттік органдармен кездесулер ұйымдастыруға көрсетілген қолдауды жоғары бағалады.
Алдағы айларда миссия өз қорытындысын жариялайды. Ал Қазақстан үшін бұл кезең – ішкі реформалар мен халықаралық стандарттардың тоғысқан тұсы.
15 наурыз 2026 жыл – тек күнтізбедегі дата емес. Бұл – елдің болашағын айқындайтын тарихи таңдау күні болуы мүмкін.
