Қазақстан халықаралық аренада маңызды қадам жасады. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) еліміздің Қоғамдық адалдық жөніндегі ұсынымына ресми түрде қосылғанын растады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тиісті хатқа Ұйымның Бас хатшысы Маттиас Корманн қол қойып, оны Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасына жолдаған.
Бұл жай ғана дипломатиялық рәсім емес. Бұл – Қазақстанның мемлекеттік басқаруда адалдық стандарттарын халықаралық деңгейге көтеруге дайын екенін білдіретін нақты белгі.
ЭЫДҰ ұсынымы деген не?
ЭЫДҰ-ның Қоғамдық адалдық жөніндегі ұсынымы – мемлекеттік сектордағы адалдық мәдениетін жүйелі түрде қалыптастыруға бағытталған негізгі халықаралық құжаттардың бірі. Құжат 13 қағидатқа негізделген және үш басты бағытты қамтиды:
- Адалдықтың жүйелі саясатын қалыптастыру
- Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін басқару
- Қоғам сенімін арттыру және есеп берушілікті күшейту
Маңыздысы – бұл құжат тек заңнамалық өзгерістерді емес, басқару философиясын өзгертуді көздейді. Яғни, адалдық – тек бақылау емес, мәдениет болуы тиіс.
Неге бұл шешім маңызды?
Бұл шешім ЭЫДҰ тарапынан Қазақстандағы қоғамдық адалдық жүйесіне жүргізілген кешенді шолудың қорытындысы негізінде қабылданды. Басқаша айтқанда, еліміздің қолданыстағы тетіктері халықаралық сарапшылар тарапынан бағаланып, рәсімдер толық аяқталғаннан кейін ғана оң шешім шықты.
Бұл бірнеше маңызды сигнал береді:
- Қазақстан халықаралық стандарттарды мойындайды және енгізуге дайын.
- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат декларативті емес, жүйелі сипат ала бастады.
- Мемлекеттік аппараттың ашықтығы мен кәсібилігі күшейеді.
Реформалармен сабақтастығы
Бұл қадам Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған мемлекеттік басқару реформаларының логикалық жалғасы саналады. Президент кәсіби, есеп беретін және азаматтарға бағдарланған мемлекеттік аппарат қалыптастыруды бірнеше рет басым бағыт ретінде атап өткен.
«Әділетті Қазақстан» қағидаты тек саяси ұран емес, нақты институционалдық өзгерістермен бекітілуі тиіс. ЭЫДҰ ұсынымына қосылу – сол өзгерістердің бірі.
Қарапайым азамат үшін бұл нені өзгертеді?
Көпшілік үшін халықаралық ұйымдарға қосылу абстрактілі естілуі мүмкін. Алайда оның күнделікті өмірге әсері бар:
- Мемлекеттік қызметшілердің әдеп стандарттары күшейеді
- Шешім қабылдау процесі ашығырақ әрі түсініктірек болады
- Тәуекелдер алдын ала анықталып, жемқорлыққа жол бермеу тетіктері жетілдіріледі
- Азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімі артады
Адалдық – экономикалық өсімнің де факторы. Инвесторлар үшін де, кәсіпкерлер үшін де болжамды және әділ орта маңызды.
Қазақстан үшін жаңа кезең
Мемлекеттік қызмет істері агенттігі бұл ұсынымға қосылуды мемлекеттік қызмет жүйесін одан әрі жетілдірудің тиімді құралы ретінде қарастырады. Алдағы кезеңде:
- халықаралық озық тәжірибелер енгізіледі;
- сыбайлас жемқорлыққа мүлдем төзбеушілік мәдениеті нығаяды;
- институционалдық реформалар жалғасады.
Бұл – ұзақ жол. Бірақ халықаралық стандарттарға сүйенген жүйе құру – сенімді әрі тұрақты дамудың кепілі.
Қазақстанның ЭЫДҰ ұсынымына қосылуы – формальды қадам емес. Бұл – адалдықты басқарудың жаңа деңгейіне көтерілуге бағытталған нақты міндеттеме. Ендігі басты сұрақ – қағидаттарды практикада қаншалықты тиімді іске асыра алатынымызда.
