Су – XXI ғасырдың басты ресурстарының бірі. Климат өзгеріп, құрғақшылық жиілеп, трансшекаралық өзендер төңірегіндегі шиеленістер күшейген шақта мемлекеттер үшін су қауіпсіздігі тек экологиялық емес, стратегиялық мәселеге айналып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осындай жағдайда Қазақстан мен Вьетнам бұл бағыттағы ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеруге ниетті.
Жақында Қазақстанның Вьетнамдағы Елшісі Қанат Тумыш Вьетнамның Метеорология, гидрология, қоршаған орта және теңіз ғылымдары институтының директоры Фам Тхи Тхань Нгамен кездесіп, екі ел арасындағы серіктестіктің болашағын талқылады.
Неге дәл су тақырыбы маңызды?
Қазақстан үшін су тапшылығы – күн тәртібіндегі ең өзекті мәселелердің бірі. Елдегі өзендердің басым бөлігі трансшекаралық, яғни көрші мемлекеттерден бастау алады. Ал Вьетнам керісінше – суы мол, бірақ климат өзгерісі мен теңіз деңгейінің көтерілуінен зардап шегіп отырған мемлекет.
Осы екі түрлі тәжірибе бір-бірін толықтыра алады:
- Қазақстан – су үнемдеу, құрғақ аймақтарды басқару тәжірибесі
- Вьетнам – су мол аймақтардағы басқару, тасқынмен күрес тәжірибесі
Стратегиялық әріптестік – жаңа кезең
2025 жылы Қазақстан мен Вьетнам дипломатиялық қатынастарының 33 жылдығын атап өтті. Осы уақыт ішінде байланыс тек сақталып қана қоймай, стратегиялық әріптестік деңгейіне дейін өсті.
Бұл нені білдіреді?
- Бірлескен ғылыми жобалар
- Су қауіпсіздігі бойынша ортақ бағдарламалар
- Климатқа бейімделу тәжірибесімен алмасу
- Халықаралық бастамаларды бірге ілгерілету
Қазақстан тарапы су ресурстарын басқару бойынша халықаралық ұйым құру бастамасын да көтеріп отыр. Бұл идея – әлемдегі су мәселесін шашыраңқы емес, бір орталықтан үйлестіруді көздейді.
Ғылым мен саясат түйіскен жерде
Кездесу барысында тек екіжақты емес, жаһандық мәселелер де қозғалды. Соның ішінде:
- трансшекаралық су ресурстары
- климат өзгерісінің әсері
- БҰҰ жүйесін реформалау қажеттілігі
- су саясатын үйлестіру
Яғни, бұл диалог тек екі елдің шеңберінде қалып отырған жоқ – ол халықаралық деңгейдегі проблемаларды қамтиды.
Вьетнам тәжірибесі: неге қызықты?
Вьетнамның ғылыми институты халықаралық деңгейде белсенді жұмыс істейді. Әсіресе:
- ЮНЕСКО бағдарламаларына қатысу
- сел және құрғақшылық тәуекелдерін зерттеу
- су мониторингі
- мамандар даярлау
Бұл тәжірибе Қазақстан үшін өте пайдалы болуы мүмкін. Өйткені елімізде де табиғи апаттар – сел, су тасқыны, құрғақшылық – жиілеп келеді.
Алда не бар?
Алдағы айларда бұл ынтымақтастық нақты қадамдарға айналуы мүмкін:
- 2026 жылғы сәуір – Астанада аймақтық экологиялық саммит
- 2026 жылғы мамыр – Вьетнамдағы халықаралық ғылыми семинар
- 2026 жылғы қыркүйек – Қытайдағы гидрологиялық бағдарлама сессиясы
Бұл алаңдарда Қазақстан мен Вьетнам бірлескен жобаларын таныстырып, жаңа келісімдерге қол жеткізуі ықтимал.
Қорытынды: су – тек ресурс емес, саясат
Қазақстан мен Вьетнам арасындағы бұл диалог бір қарағанда ғылыми кездесу сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ шын мәнінде, бұл – болашақ үшін күрес.
Су тапшылығы, климат өзгерісі, экологиялық қауіптер – бұлардың бәрі елдердің қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан мұндай серіктестіктер жай ғана дипломатиялық қадам емес, стратегиялық инвестиция.
Екі елдің тәжірибесі бірігіп, жаңа шешімдерге жол ашса – бұл тек Қазақстан мен Вьетнам үшін емес, бүкіл өңір үшін маңызды нәтиже болмақ.
