Қазақстанда авиация жай ғана көлік саласы болудан әлдеқашан асып кетті - бүгінде ол экономикалық өсімнің негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналып отыр. Бұл сала жұмыспен қамтуға, инвестицияларға және туризмнің дамуына тікелей әсер етеді. Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының (IATA) соңғы бағалауы бойынша, еліміз өзінің шынайы әлеуетін енді ғана аша бастады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Экономиканы көкке көтерген сала
Қазіргі таңда Қазақстанның авиация саласында тікелей 44,7 мың адам жұмыс істейді. Бұл - ұшқыштар, инженерлер, әуежай қызметкерлері және әуе қатынасын қамтамасыз ететін ондаған мамандық иелері.
Саланың экономикалық әсері де айтарлықтай. Авиация ел экономикасына 2,1 млрд АҚШ доллары көлемінде табыс әкеледі - бұл ЖІӨ-нің шамамен 0,8%-ын құрайды. Ал жеткізу тізбегі, қызметкерлердің шығындары мен туризмді қоса есептегенде, жалпы үлес 6,4 млрд долларға дейін жетіп, 191,4 мың адамды жұмыспен қамтиды.
Мұнда ең маңыздысы - авиация тек ұшақтар ғана емес. Бұл - инфрақұрылым, логистика, қызмет көрсету саласы, қонақ үйлер мен мейрамханалар және әуе хабтарының айналасында қалыптасатын тұтас экономикалық экожүйе.
Туризм - жасырын өсім факторы
Авиацияның тағы бір маңызды әсері - туризм. Бұл сала Қазақстан экономикасына жыл сайын 356 млн доллар әкеліп, 15 мың жұмыс орнын қамтамасыз етеді.
Алайда одан да маңызды көрсеткіш - шетелдік туристердің шығыны. Олар жыл сайын Қазақстанда шамамен 2,6 млрд доллар жұмсайды. Бұл қаражат жергілікті бизнеске тікелей түсіп, экономиканың нақты секторын қолдайды.
Яғни, әрбір жаңа әуе бағыты - бұл жай ғана маршрут емес, елге келетін инвестициялық ағын.
Қазақстан - болашақ авиациялық хаб
IATA сарапшыларының пікірінше, Қазақстанның әлеуеті қазіргі көрсеткіштерден әлдеқайда жоғары. Елдің географиялық орналасуының өзі оның рөлін айқындайды - Еуропа мен Азия арасындағы көпір.
Сондықтан мәселе Қазақстан авиациялық хабқа айнала ма, жоқ па дегенде емес - бұл қаншалықты жылдам жүзеге асады дегенде.
«Қазақстан жаһандық жолаушылар және жүк тасымалы ағындарына белсендірек қатысу әлеуетіне ие, сондай-ақ тартымды туристік бағыт ретіндегі позициясын нығайта алады. Қауіпсіздікке, әуежай инфрақұрылымына және тұрақты авиациялық отынға (SAF) инвестицияларды арттыру тұрақты әрі бәсекеге қабілетті авиация секторын қалыптастырудың, туризмді дамытудың және тікелей шетелдік инвестицияларды тартудың негізгі факторлары болады», - деді IATA-ның Еуропа бойынша өңірлік вице-президенті Рафаэль Шварцман.
Үш негізгі бағыт
Бұл әлеуетті толық іске асыру үшін сала үш негізгі бағытқа назар аударуы тиіс.
1. Халықаралық стандарттар - жаһандық нарыққа жол
Қазіргі таңда тек Air Astana және SCAT авиакомпаниялары Еуроодақ елдеріне рейс орындай алады. Бұл талаптардың қаншалықты жоғары екенін көрсетеді.
Халықаралық стандарттарға сәйкестік - қауіпсіздік, сенім және жаңа нарықтарға қол жеткізу. Бұл бағыттағы көшбасшылық Қазақстанды Еуразиядағы маңызды көлік торабына айналдыра алады.
2. Инфрақұрылым - өсімнің негізі
Қазақстанда жолаушылар ағыны жыл сайын 10%-дан астам өсіп келеді - бұл әлемдік көрсеткіштерден жоғары.
Бұл қарқынды сақтау үшін заманауи әуежайлар қажет. Алматы әуежайын 362 млн долларға жаңғырту жобасы іске асырылып жатыр. Сонымен қатар Астанада екінші әуежай салу жоспарлануда.
Бұл тек құрылыс емес - елдің болашағына салынған инвестиция.
3. SAF - жаңа энергетикадағы мүмкіндік
Тұрақты авиациялық отын (SAF) 2050 жылға қарай көміртек шығарындыларын азайтудың негізгі құралына айналуы тиіс. Сарапшылардың бағалауынша, қажетті қысқартудың 65%-ы дәл осы отын арқылы жүзеге асады.
Алайда бүгінгі таңда оның үлесі небәрі 0,6%. Бұл Қазақстан үшін үлкен мүмкіндік.
Елімізде қажетті шикізат базасы бар және SAF өндірісін дамытып, оны экспортқа шығара алады. Негізгі талап - Jet A-1 стандартына сәйкестік, бұл халықаралық нарықтарға, соның ішінде Еуроодаққа жол ашады.
Неліктен бұл маңызды
Авиация - бір уақытта бірнеше саланы дамытатын сирек секторлардың бірі. Ол саудаға, туризмге, инвестицияларға және жұмыспен қамтуға бірдей әсер етеді.
Қазақстан үшін бұл - аймақтағы бәсекелестерден озып шығуға мүмкіндік.
Қазіргі әлемде жылдамдық шешуші факторға айналды. Ал осы жылдамдықты қамтамасыз ететін елдер - экономикалық тұрғыдан жеңімпаз болады.
Қазақстан дәл қазір сол бағытқа бет алды.
