Түркістан тағы да түркі әлемінің рухани орталығына айналды.
Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне келген Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің басшылары көне жәдігерлерді тамашалап, ғасырлар қойнауынан жеткен тарихи мұрамен танысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоған және Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев Turkistan визит-орталығында ұйымдастырылған арнайы көрмеге қатысты.
Бұл жай ғана дипломатиялық сапар емес. Бұл – ортақ тарихқа, ортақ тамырға жасалған тағзым іспетті кездесу болды.
XIV ғасырдан жеткен есік
Көрмедегі ең көп назар аудартқан жәдігерлердің бірі – XIV ғасырдан бері сақталған қабірхана есігі. Ағаштан жасалған көне есік сүйекпен, алтын жалатылған өрнектермен көмкерілген. Бетіндегі арабша жазулар куфа және сулус үлгісінде бедерленген.
Тарихшылардың айтуынша, мұндай есіктер сол дәуірдегі ислам сәулет өнерінің ең биік үлгісі саналады. Бір қарағанда қарапайым көрінгенімен, әр өрнегінің астарында діни және философиялық мағына жатыр.
Кесене ішіндегі атмосфераның өзі ерекше әсер қалдырады. Қалың тарих пен рухани тыныштықты қатар сезінуге болады.
Әмір Темір дәуірінің ізі
Меймандарға Әмір Темірдің тапсырмасымен жасалған қола шырағдандар да көрсетілді. XV ғасырға тән аспалы кәндилдер мен айдаһар бейнесінде өрнектелген шамдар сол заманның технологиясы мен өнерінің қаншалықты дамығанын аңғартады.
Әсіресе, көне кубба көпшіліктің қызығушылығын тудырды. Мыстан жасалған бұл архитектуралық элемент кезінде кесене күмбезінің ұшар басында тұрған. Ғасырлар өтсе де, өзінің бастапқы келбетін сақтап қалған.
Құлпытас жапқышындағы құпия өрнектер
Экспозициядағы аса құнды мұралардың бірі – XVIII-XIX ғасырларға тиесілі Қожа Ахмет Ясауи құлпытасының қабіржапқышы. Оның бетіне салынған өрнектерде геометрия, каллиграфия және діни символизм үйлесім тапқан.
Мамандардың сөзінше, Орталық Азиядағы ислам мәдениетінде мұндай қабіржапқыштар ерекше рухани құрметтің белгісі болған. Әр өрнек адамның фәни мен бақи арасындағы байланысын бейнелейді.
Түркістан неге маңызды?
Соңғы жылдары Түркістан тек туристік орталық емес, түркі халықтарының рухани және мәдени байланысын күшейтетін маңызды қалаға айналып келеді.
Қожа Ахмет Ясауи кесенесі — ЮНЕСКО тізіміне енген тарихи ескерткіш қана емес, бүкіл түркі жұрты үшін ортақ символ. Сондықтан мемлекет басшыларының дәл осы жерде кездесуі көпшілікке ерекше символикалық мән берді.
Саясаттан бөлек, мұндай сапарлар халықтарды жақындастыратын мәдени дипломатияның да көрінісі саналады.
Әлеуметтік желіде қызу талқыланды
Президенттердің Түркістандағы сапары әлеуметтік желілерде де кең талқыланды. Көпшілік тарихи мұраларды сақтау мәселесіне назар аударып, Ясауи кесенесінің түркі әлеміндегі рөлі туралы пікір білдірді.
Кей қолданушылар «Түркістан расында да түркі дүниесінің астанасына айналып келеді» деген пікір қалдырса, енді бірі көне жәдігерлердің бүгінге дейін сақталғанына таңданысын жасырмады.
Бір нәрсе анық: Түркістандағы бұл кездесу тек ресми шара болып қалған жоқ. Ол тарих, мәдениет және ортақ руханият тоғысқан ерекше күн ретінде есте қалды.
