Түркістанда өткен Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммиті бұл жолы тек саяси келіссөздер алаңы емес, болашақ технологиялардың көрмесіне айналды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан ұйымға мүше елдердің президенттеріне жасанды интеллект, GovTech және цифрлық инфрақұрылым бағытындағы ауқымды жобаларын таныстырды. Ең бастысы — бұл бастамалар енді жай жоспар емес, іске асып жатқан нақты өзгерістер ретінде көрсетілді.
Вице-премьер – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевтің айтуынша, Қазақстан жасанды интеллектіні ел дамуының стратегиялық бағыты ретінде қарастырады. Әңгіме тек жаңа технология туралы емес. Билік AI-ді экономиканың, білімнің, мемлекеттік қызметтің және тіпті логистиканың жаңа драйверіне айналдырмақ.
Қазақстан неге AI-ге сонша қарқын беріп жатыр?
Соңғы жылдары әлемде жасанды интеллект үшін күрес басталды деуге болады. АҚШ, Қытай, БАӘ және Еуропа миллиардтаған инвестиция құйып жатқан кезде, Қазақстан да бұл бәсекеден шет қалмауға тырысып отыр.
Саммитте таныстырылған жобалардың ішінде ең көп назар аудартқаны — «Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы». Қуаттылығы 1 ГВт-тан асатын бұл хаб Орталық Азиядағы ең ірі AI-инфрақұрылымдарының біріне айналуы мүмкін.
Мамандардың айтуынша, болашақта мұнай немесе газ ғана емес, есептеу қуаты да стратегиялық ресурс болады. Яғни, үлкен дата-орталықтары бар елдер жасанды интеллект қызметтерін экспорттап, жаңа экономика қалыптастыра алады.
Қазақстан дәл осы бағытқа ставка жасап отыр.
Starlink, OneWeb және жаңа цифрлық дәліз
Елімізде Starlink пен OneWeb жерсеріктік интернет жүйелері белсенді енгізіліп жатыр. Бұл әсіресе шалғай ауылдар үшін маңызды. Өйткені интернет сапасы әлі күнге дейін көптеген өңірде өзекті мәселе болып тұр.
Сонымен қатар Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісі Қазақстанның цифрлық транзиттік әлеуетін күшейтпек. Қарапайым тілмен айтқанда, ел Еуропа мен Азия арасындағы деректер тасымалының маңызды нүктесіне айналуды көздейді.
Сарапшылар мұны «цифрлық Жібек жолы» деп атап жүр.
Түркі елдері ғарышта бірігеді
Саммитте айтылған тағы бір маңызды жаңалық — Қазақстан, Өзбекстан, Түркия және Әзербайжан бірігіп CubeSat ғылыми жерсерігін әзірлеп жатқаны.
Жоба келесі жылы ғарышқа ұшырылады деп жоспарланған.
Бұл — Түркі мемлекеттері ұйымы аясындағы технологиялық ынтымақтастықтың жаңа деңгейге шыққанын көрсететін символдық қадам. Бұған дейін ұйым көбіне мәдени-гуманитарлық байланыстармен танылса, енді ғылыми және инженерлік жобалар да алдыңғы қатарға шығып жатыр.
eGov AI: мемлекет пен халық арасындағы жаңа кезең
Қазақстанда жасанды интеллект мемлекеттік басқару жүйесіне де енгізіліп жатыр. Саммит қонақтарына eGov AI ассистенті мен AlemGPT платформасы таныстырылды.
Болашақта мемлекеттік қызметтердің көп бөлігі AI арқылы көрсетілуі мүмкін. Яғни, анықтама алу, құжат рәсімдеу немесе кеңес сұрау үшін адамдар ұзын-сонар кезек күтпейді. Цифрлық көмекші сұраққа бірден жауап береді.
Бұл жүйелердің басты мақсаты — бюрократияны азайту.
AI мектептен басталады
Қазақстан жасанды интеллектіні тек технология ретінде емес, жаңа мәдениет ретінде қалыптастырғысы келеді. Осыған байланысты елде мектептерден бастап AI бағытындағы білім беру жүйесі дамып жатыр.
TUMO орталықтары, арнайы бағдарламалар және AI Research университеттері болашақ мамандарды даярлауға бағытталған.
Ал Алматыда ашылуы жоспарланған alem.ai халықаралық орталығы ғалымдар, IT-мамандар мен стартаптарды біріктіретін ірі алаңға айналуы мүмкін.
Онда идеядан бастап дайын өнімге дейінгі толық цикл жүзеге асырылады.
Алматы халықаралық AI орталығына айнала ала ма?
Саммит аясында Қазақстанның тағы бір бастамасы ерекше аталды. Бұл — БҰҰ қолдауымен Алматыда Цифрлық шешімдердің Азия-Тынық мұхиты өңірлік орталығын ашу.
ТМҰ елдері бұл ұсынысты қолдап, нәтижесінде Бангкоктағы БҰҰ комиссиясының 82-сессиясында арнайы қарар қабылданды.
Егер жоба толық іске асса, Алматы Орталық Азиядағы басты цифрлық және AI орталықтарының біріне айналуы мүмкін.
Ендігі сұрақ — жылдамдықта
Қазақстан соңғы жылдары цифрландыру бойынша өңірдегі көшбасшылардың бірі ретінде аталып жүр. Бірақ әлемдегі технологиялық жарыс өте жылдам.
Сондықтан қазір басты мәселе — идея айту емес, оны тез іске асыру.
Түркістандағы саммит бір нәрсені анық көрсетті: Қазақстан енді өзін тек мұнай экспорттаушы мемлекет ретінде емес, болашақ технологияларын дамытатын цифрлық хаб ретінде танытқысы келеді.
