Қазақстан мен Қытай арасындағы аграрлық серіктестік жаңа деңгейге көтеріліп келеді.
Биылғы жылдың алғашқы үш айының өзінде Қазақстанның Қытайға ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттауы 82,4 пайызға артып, 550 миллион долларға жетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл көрсеткіш тек статистика емес — Орталық Азиядағы азық-түлік нарығында күштердің қайта бөлініп жатқанын аңғартады.
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ермек Кенжеханұлы мен Қытайдың Азық-түлік және стратегиялық резервтер жөніндегі мемлекеттік басқармасының басшысы Лю Хуаньсинь арасындағы кездесу барысында екі ел агроөнеркәсіп саласындағы ынтымақтастықты кеңейтудің нақты бағыттарын талқылады.
Қытай неге Қазақстанға қызығып отыр?
Соңғы жылдары Қытай азық-түлік қауіпсіздігін басты стратегиялық мәселелердің біріне айналдырды. Халқы көп ел үшін тұрақты астық пен майлы дақыл жеткізушілер аса маңызды. Осы тұрғыда Қазақстан Қытай үшін сенімді көрші әрі логистикалық тұрғыдан тиімді серіктеске айналып отыр.
Өткен жылы екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің тауар айналымы 36,8 пайызға өсіп, шамамен 2 миллиард долларға жеткен. Ал 2026 жылдың алғашқы тоқсанындағы өсім бұдан да жоғары болды.
Қазақстан Қытайға негізінен:
- мал азығын,
- өсімдік майларын,
- зығыр тұқымын,
- күнбағыс өнімдерін,
- рапс майын экспорттайды.
Енді бұл тізімге соя мен басқа да майлы дақылдарға сұраныс күшеймек.
Қазақстан үшін бұл нені білдіреді?
Сарапшылардың айтуынша, Қытай нарығына шығу — қазақстандық фермерлер үшін үлкен мүмкіндік. Себебі Қытайда азық-түлікке сұраныс тұрақты түрде өсіп келеді, ал Қазақстанда жер мен шикізат әлеуеті жоғары.
Қазірдің өзінде Қытайға өнім экспорттауға рұқсат алған қазақстандық кәсіпорындар саны 3600-ден асты. Бұл — бірнеше жыл бұрынғы көрсеткішпен салыстырғанда айтарлықтай өсім.
Маңыздысы — енді әңгіме тек шикізат сатуда емес. Тараптар қайта өңдеу, сақтау технологиялары және логистика саласындағы бірлескен жобаларды дамытуға көшіп жатыр.
“Құрғақ порттар” мен жаңа логистика дәуірі
Кездесу барысында ерекше назар аударылған тақырыптардың бірі — логистика.
Қазақстан мен Қытай шекарасында жаңа логистикалық хабтар мен “құрғақ порттарды” дамыту жоспарланып отыр. Бұл астық пен майлы дақылдарды жеткізу уақытын қысқартып, экспорт көлемін бірнеше есеге ұлғайтуы мүмкін.
Соңғы жылдары Қытай бағытына теміржол арқылы жүк тасымалы күрт артқан. Сондықтан жаңа инфрақұрылым екі ел үшін де стратегиялық маңызға ие.
Астық саудасы цифрлық форматқа өтеді
Келіссөздердің ең қызықты тұстарының бірі — бірлескен қазақ-қытай астық сауда платформасын құру туралы шешім болды.
Бұл алаң Қытайдың қолданыстағы Ұлттық интернет-астық сауда платформасы негізінде жасалады. Яғни болашақта қазақстандық экспорттаушылар мен қытайлық сатып алушылар тікелей онлайн келісімдер жасап, цифрлық форматта сауда жүргізе алады.
Қарапайым тілмен айтқанда, астық экспорты “қағазбастылықтан” цифрлық экожүйеге ауыса бастайды.
“Бір белдеу, бір жол” аясындағы жаңа кезең
Жоба Қытайдың “Бір белдеу, бір жол” бастамасы аясында іске асады. Бұл Қазақстанның тек шикізат жеткізуші емес, аймақтағы маңызды агрологистикалық хабқа айналу жоспарын күшейте түседі.
Кездесу қорытындысында Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі мен Қытайдың NAFRA құрылымы арасында меморандумдарға қол қойылды. Сонымен бірге “Азық-түлік келісімшарт корпорациясы” мен Қытайдың астық саудасын үйлестіру орталығы арасында ынтымақтастық туралы келісім жасалды.
Ендігі басты сұрақ — фермерлер бұдан ұта ма?
Қытай нарығының ашылуы — үлкен мүмкіндік. Бірақ сарапшылар экспорт өсімі ішкі нарықтағы бағаға да әсер етуі мүмкін екенін айтады. Егер сұраныс күрт өссе, кей өнімдер қымбаттауы ықтимал.
Дегенмен ұзақ мерзімде бұл Қазақстан ауыл шаруашылығының технологиялық жаңаруына, инвестиция тартуға және фермерлер табысының артуына жол ашуы мүмкін.
Қазірдің өзінде Қытай бағыты Қазақстанның агросекторы үшін ең перспективалы нарықтардың біріне айналып отыр.
