Еуразиялық даму банкі 20 жылдығын атап өтіп жатыр. Осы екі онжылдықта банк 60 миллион долларлық алғашқы жобадан 19,6 миллиард долларлық жинақталған инвестициялық портфельге дейін өсіп, Еуразия кеңістігіндегі негізгі даму институттарының біріне айналды, деп хабарлайды DKNews.kz.
2006 жылы Еуразиялық даму банкі құрылған кезде бұл маңызды, бірақ салыстырмалы түрде өңірлік бастама ретінде қабылданды. Екі ел, ортақ идея, алғашқы жобалар, алға қарай жасалған сақ қадамдар. Арада 20 жыл өткенде ЕАДБ ірі инфрақұрылыммен, өнеркәсіппен, энергетикамен, көлікпен, аналитикамен және қатысушы елдердің экономикасына тікелей әсер ететін жобалармен жұмыс істейтін көпжақты даму банкіне айналды.
Бүгінде ЕАДБ жеті мемлекетті біріктіреді және өңірдегі ең ықпалды қаржы институттарының қатарында тұр. Осы жылдар ішінде банк 326 жобаны қаржыландырды, ал оның жинақталған портфелі 19,6 миллиард долларға жетті. Салыстыру үшін айтсақ, ЕАДБ-ның алғашқы жобасы 60 миллион долларды құраған. Қазір әңгіме тұтас салалардың дамуына жүйелі қатысу туралы болып отыр.
Жиырма жыл - нақты нәтижелермен
20 жыл ішінде банк күнделікті өмірде әрдайым бірден байқала бермейтін, бірақ экономиканың берік негізін қалыптастыратын жобаларға инвестиция салды. Бұл - энергетика, көлік, өнеркәсіп және логистика.
ЕАДБ-ның қатысуымен жалпы қуаты 2,7 ГВт болатын 35 электр станциясы салынды. 33 өнеркәсіптік кәсіпорын іске қосылды немесе дамытылды. 1,7 мың шақырым көлік және құбыр инфрақұрылымы жаңғыртылды, 4 мың теміржол жылжымалы құрамы жаңартылды.
Жеке бағыттардың бірі - авиациялық инфрақұрылым. Банктің қатысуымен жылына жалпы 32 миллион жолаушы өткізуге қауқарлы үш әуежай реконструкцияланды. Логистика мен елдер арасындағы байланыс барған сайын маңызды бола түскен өңір үшін мұндай жобалар тек бизнеске ғана емес, миллиондаған адамның өміріне де әсер етеді.
Басқа көздерден тартылған бірлескен қаржыландыруды қоса алғанда, қатысушы елдердің экономикасына 64 миллиард доллардан астам қаражат бағытталды. Бұл енді жай ғана банктік статистика емес. Бұл - жұмыс орындарына, жаңа қуаттарға, тасымалға, экспортқа, инвестициялық белсенділікке және қалалардың дамуына қосылған үлес.
Нақты секторға басымдық берген банк
Бүгінде ЕАДБ Еуразия өңірінде егемен емес қаржыландыру бойынша көшбасшы деп аталады. Соңғы төрт жылда банктің инвестиция көлемі 9,2 миллиард долларды құрады. Бұл - Еуразиядағы көпжақты даму банктері инвестицияларының 39 пайызы.
Бұл көрсеткіштің артында маңызды мән бар: банк тек мемлекеттік жобалармен ғана емес, ұзақ мерзімді капиталды, кәсіби сараптаманы және бір жобаның айналасына бірнеше қатысушыны біріктіру қабілетін қажет ететін бастамалармен де жұмыс істейді. Мұндай құралдар әсіресе инфрақұрылым, өнеркәсіп және ірі логистикалық жобалар үшін маңызды. Себебі оларды тез әрі жалғыз жүзеге асыру мүмкін емес.
Соңғы жылдары ЕАДБ халықаралық қатысуын да күшейтті. 2025 жылы банк Біріккен Араб Әмірліктерінің Абу-Даби қаласында өкілдігін ашты. Бұл қадам институттың дәстүрлі өңір шеңберінен кеңірек ойлайтынын және әрі қарай ауқымын ұлғайтуды көздейтінін көрсетеді.
Жасыл жобалар, исламдық қаржыландыру және аналитика
Қазіргі даму банкі - бұл тек құрылыс пен жаңғыртуға берілетін қаражат қана емес. Бұл сонымен бірге стандарттар, сараптама, тұрақтылық және ұзақ мерзімді үрдістерді көре білу қабілеті.
ЕАДБ ESG қағидаттарын жүйелі түрде енгізіп келеді, «жасыл» жобаларды қолдайды және исламдық қаржыландыруды дамытады. Еуразия елдері үшін бұл әсіресе өзекті: өңірге энергетикаға, көлікке және өнеркәсіпке инвестиция қажет. Сонымен қатар тұрақтылық, экологиялық талаптар және капитал тартудың жаңа форматтары барған сайын маңызды бола түсуде.
Банк сондай-ақ маңызды аналитикалық орталыққа айналды. ЕАДБ жыл сайын макроэкономикалық болжамдар, «Өзара инвестициялар мониторингі» және ондаған басқа зерттеу жариялайды. Бизнес, мемлекеттік органдар және сарапшылар қауымдастығы үшін мұндай материалдардың маңызы кредиттік желілерден кем емес: сапалы аналитика өңірлік экономиканың қай бағытта қозғалып жатқанын және жаңа өсу нүктелері қай жерде пайда болып жатқанын түсінуге көмектеседі.
Халықаралық мойындау
ЕАДБ жобалары бірнеше рет халықаралық марапаттарға ие болды. Олардың қатарында Үлкен Алматы айналма автомобиль жолы үшін берілген PFI Awards сыйлығы, Алматы әуежайын жаңғырту жобасы үшін IJGlobal Awards марапаты, сондай-ақ 2025 жылы ЕАДБ Басқарма төрағасы Николай Подгузовке берілген ADFIAP CEO of the Year сыйлығы бар.
Қазақстан үшін бұл жобалар әсіресе жақын. Үлкен Алматы айналма автомобиль жолы мен Алматы әуежайы - есептерден ғана емес, көлікке, іскерлік белсенділікке және қалалық ортаның сапасына нақты әсері арқылы жақсы белгілі инфрақұрылым.
«20 жыл - бұл тек бастамасы»
ЕАДБ Басқарма төрағасы Николай Подгузов банк үшін мерейтой қорытынды нүкте емес, дамудың жаңа кезеңі екенін атап өтті.
«20 жыл - бұл тек бастамасы. Біз Еуразияның қалай өзгеріп жатқанын көріп отырмыз және алда бұдан да көп мүмкіндік бар екенін түсінеміз. Біз елдерді біріктіретін, жұмыс орындарын құратын және тұтас салалардың дамуына серпін беретін жобаларды қолдауды жалғастырамыз. Осы уақыт бойы бізбен бірге болғандардың барлығына - акционерлерге, серіктестерге және біздің командамызға алғыс айтамыз».
Бүгінде ЕАДБ қатысушы мемлекеттер, даму институттары және жеке инвесторлар үшін сенімді серіктес болып қала береді. Оның рөлі әдеттегі қаржыландыру жеткіліксіз болатын бағыттарда ерекше байқалады. Бұл - ірі инфрақұрылымдық жобалар, өнеркәсіп, энергетика, көлік және өңірлік кооперация.
20 жыл ішінде банк екіжақты бастамадан нарықтарды, қалаларды, салаларды және елдерді байланыстыратын институтқа айналды. Соңғы жылдардағы қарқынға қарағанда, ЕАДБ үшін келесі кезең бұдан да серпінді болуы мүмкін.
