Әлемдік авиация қымбат жанармай, ұшақ тапшылығы және жүктемесі артқан әуежайлар туралы айтып жатқан тұста Қазақстан қызық кезеңге келіп тұр. Елде жолаушылар ағыны өсіп келеді, халықаралық рейстер картасы кеңейіп жатыр және Орталық Азияның басты авиациялық торабына айналу мүмкіндігі пайда болды. Бұл мүмкіндікті неге жіберіп алмау керек? Бұл туралы IATA-ның Еуропа бойынша өңірлік вице-президенті Рафаэль Шварцманның ұстанымы және Рио-де-Жанейрода өткен IATA форумы аясындағы сұхбат-материалда айтылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Рио-де-Жанейрода өткен IATA-ның жыл сайынғы бас ассамблеясы жылдың басты авиациялық оқиғаларының біріне айналды. Бразилияда әуе компанияларының басшылары, әуежай өкілдері, реттеушілер, өндірушілер және алдағы жылдары әлем қалай ұшатынын айқындайтын сарапшылар жиналды.
Бір қарағанда, авиация қайтадан күшіне мінгендей көрінеді. Адамдар белсенді саяхаттап жүр, халықаралық бағыттар қалпына келіп жатыр, әуежайлар жолаушыларға толуда, ал әуе компаниялары жаңа бағыттар ашып жатыр. Бірақ бұл өсімнің артында оңай емес шындық бар: ұшу қымбаттап, күрделеніп, бәсеке күшейіп келеді.
Риода өткен IATA форумында дәл осы мәселелер айтылды. Негізгі тақырыптардың қатарында әуе компаниялары шығындарының өсуі, қымбат авиациялық керосин, жаңа ұшақтарды жеткізудің кешігуі, инфрақұрылым тапшылығы, тұрақты авиациялық отын және саланы дамытуға жағдай жасаудағы мемлекеттердің рөлі болды.
Қазақстан үшін мұның бәрі жай ғана әлемдік күн тәртібі емес. Бұл - елдің авиациялық хаб ретіндегі болашағына тікелей қатысты мәселе.
Риодағы IATA форумы Қазақстан үшін неге маңызды?
Риода авиацияның жаһандық сын-қатерлері талқыланды. Мұның Қазақстанға қандай қатысы бар?
Байланысы тікелей. Қазақстан бүгінде авиация жай ғана көлік саласы емес, экономиканың драйверлерінің біріне айналуы мүмкін кезеңде тұр. Елдің Еуропа мен Азия арасындағы тиімді географиялық орны, өсіп келе жатқан ішкі нарығы, дамып келе жатқан халықаралық желісі және Орталық Азиядағы әуе тасымалы орталығына айналу амбициясы бар.
Бірақ жаһандық проблемалар кез келген нарыққа тез жетеді. Егер әлемде ұшақ жетіспесе, бұл қазақстандық әуе компанияларының жоспарына әсер етеді. Егер жанармай қымбаттаса, бұл билет бағасына қысым жасайды. Егер әуежайлар жолаушылар ағынына ілесе алмаса, сервис, транзит және ауысып отыру мүмкіндігі зардап шегеді.
Сондықтан Риодағы IATA форумы Қазақстан үшін маңызды сигнал болды: авиация өсіп келеді, бірақ енді тез бейімделе алатын елдер ғана ұтады.
IATA
Қазақстанның басты мүмкіндігі неде?
Қазақстанды әлемдік авиация үшін несімен қызықты етеді?
Қазақстанның басты артықшылығы - география. Ел Еуропа, Азия, Қытай, Таяу Шығыс және Орталық Азия мүдделері түйісетін жерде орналасқан. Бұл - бірнеше жылда сатып алуға немесе салып алуға болмайтын мықты бастапқы мүмкіндік.
Бірақ географияның өзі елді хабқа айналдырмайды. Нағыз авиациялық орталық болу үшін заманауи әуежайлар, мықты әуе компаниялары, түсінікті ережелер, бәсекеге қабілетті тарифтер, қауіпсіздік, сапалы сервис және ыңғайлы транзит қажет.
IATA-ның Еуропа бойынша өңірлік вице-президенті Рафаэль Шварцман бұған дейін Қазақстан жолаушылар мен жүк тасымалының жаһандық ағындарын пайдаланып, бір мезгілде өзін тартымды бағыт ретінде нығайта алатынын атап өткен еді.
«Қазақстанда жолаушылар мен жүк тасымалының жаһандық ағындарын тиімді пайдаланып, сонымен қатар өзін бірегей әрі тартымды бағыт ретінде таныту мүмкіндігі бар».
Бұл өте маңызды ой. Қазақстан жолаушы бір рейстен екіншісіне ауысып отыратын жай ғана транзиттік нүкте болмауы мүмкін. Ол бизнес, туризм, инвестиция, форумдар, ірі оқиғалар және жаңа мүмкіндіктер үшін арнайы ұшып келетін елге айнала алады.
Қазақстанның хаб болуына не кедергі келтіруі мүмкін?
Бүгінде Қазақстанның авиациялық өсімін қандай мәселелер тежей алады?
Бірнеше негізгі қауіп бар.
Біріншісі - инфрақұрылым. Егер жолаушылар ағыны әуежайлардан жылдамырақ өссе, кезек, рейстердің кешігуі, терминалдардың шамадан тыс жүктелуі және транзиттегі қиындықтар пайда болады. Хаб болғысы келетін ел үшін бұл өте маңызды мәселе. Жолаушы тек билет бағасын емес, бүкіл маршруттың ыңғайлылығын да таңдайды.
Екінші қауіп - инфрақұрылым құны. Әуежайлар дамуы керек, бірақ алымдар мен тарифтер әуе компаниялары үшін кедергіге айналмауы тиіс. Егер тасымалдаушылар үшін елге ұшу қымбат болса, олар жаңа бағыттар ашуға сақтықпен қарайды.
Үшінші фактор - халықаралық стандарттар. Авиация сенімге құрылады. Ұшу қауіпсіздігі, техникалық қызмет көрсету, персоналды даярлау, цифрлық процестер, жолаушылар мен багажды өңдеу - мұның бәрі жаһандық талаптарға сай болуы керек.
Төртінші мәселе - ұшақ тапшылығы. Бұл енді жергілікті емес, әлемдік сын-қатер. Әуе компаниялары кеңеюді қалайды, бірақ жаңа борттарды жеткізу кешігіп жатыр. Қазақстан сияқты тез өсіп келе жатқан нарықтар үшін бұл әсіресе сезімтал.
Қарапайым тілмен айтқанда, ұшуға сұраныс бар. Елге қызығушылық бар. Бірақ бұл қызығушылық тұрақты өсімге айналуы үшін авиациялық жүйе нарыққа ілесуі керек.
IATA
Неге IATA ережелер мен стандарттарға басымдық береді?
Халықаралық стандарттар Қазақстан үшін неге соншалық маңызды?
Өйткені авиация - «шамамен» дамуға болмайтын сала. Мұнда дәлдік, қауіпсіздік және болжамдылық маңызды.
Егер Қазақстан көбірек халықаралық рейс, көбірек еуропалық бағыт, жаһандық әуе компаниялары мен жолаушылар тарапынан көбірек сенім қаласа, онда ел түсінікті әрі мойындалған ережелер бойынша жұмыс істеуі керек.
Бұл тек ұшу қауіпсіздігіне ғана қатысты емес. Әуежайлардың тиімділігі, цифрландыру, рәсімдердің ашықтығы, сервис сапасы, багажбен жұмыс, транзиттік процестер және мемлекеттің әуе компанияларымен өзара іс-қимылы да маңызды.
Қазіргі жолаушы үшін әуежай - жай ғана ғимарат емес. Бұл - ел туралы алғашқы әсер. Егер бәрі тез, түсінікті және ыңғайлы болса, адам мұны есте сақтайды. Егер ол кезекте уақыт жоғалтса, ретсіздікке немесе ыңғайсыз транзитке тап болса, мұны да ұмытпайды.
Сондықтан Қазақстан үшін авиациялық стандарттар - бюрократия емес, ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің бір бөлігі.
Авиация экономикаға не береді?
Авиацияның дамуы неге тек жолаушылар үшін ғана емес, бүкіл экономика үшін маңызды?
Өйткені әрбір жаңа бағыт - кестедегі жай ғана рейс емес.
Бұл - туристер, іскерлік сапарлар, жүк, инвестиция, конференциялар, жаңа жұмыс орындары және қалалар мен өңірлерге келетін ақша. Авиация елді әлеммен көптеген басқа салаларға қарағанда жылдамырақ байланыстырады.
Қазақстан үшін бұл әсіресе маңызды. Ел маршруттардың шетінде емес, тартылыс нүктесі болғысы келеді. Егер авиациялық жүйе тиімді жұмыс істесе, тек әуе компаниялары мен әуежайлар ғана ұтпайды. Қонақүйлер, мейрамханалар, туроператорлар, шағын бизнес, логистика, өңірлер және бүкіл экономика пайда көреді.
Бір жаңа халықаралық рейс елге туристер әкелуі мүмкін. Бірнеше жаңа бағыт қаланың іскерлік белсенділігін өзгерте алады. Ыңғайлы транзит әуежайды үлкен жаһандық желінің бір бөлігіне айналдыра алады.
Авиацияның күші де осында: ол адамдарды жай ғана тасымалдамайды. Ол байланыс қалыптастырады.
Риодағы форум күн тәртібін қалай өзгертті?
Рио-де-Жанейродағы IATA AGM алаңында айтылған басты сигнал қандай болды?
Басты сигнал қарапайым: пандемиядан кейінгі қалпына келу кезеңі аяқталды. Авиация жаңа кезеңге - тиімділік үшін күрес кезеңіне өтті.
Әлем қайтадан белсенді ұшып жүр, бірақ ұшу күрделірек әрі қымбатырақ бола бастады. Жанармай, геосаясат, ұшақ жеткізудегі кідірістер, шамадан тыс жүктелген инфрақұрылым және экологиялық талаптар жаңа шындық қалыптастырды.
Қазақстан үшін бұл баяу шешімдерге уақыт азайып бара жатқанын білдіреді. Егер ел Орталық Азияда көшбасшы болғысы келсе, қазірден әрекет етуі керек: әуежайларды дамыту, бәсекені күшейту, стандарттарды арттыру, сервисті жақсарту және бірнеше жыл алға ойлау қажет.
Рио авиацияда енді жай ғана өсу жеткіліксіз екенін көрсетті. Дұрыс өсу керек.
Тұрақты авиациялық отын неге маңызды?
IATA тұрақты авиациялық отын туралы көп айтады. Бұл Қазақстан үшін өзекті ме?
Иә, алғашқы қарағанда бұл тақырып алыс көрінуі мүмкін.
Тұрақты авиациялық отын әлемдік авиация болашағының басты тақырыптарының біріне айналып келеді. Ол шығарындыларды азайту және саланың климаттық мақсаттарын орындау үшін қажет. Бірақ Қазақстан үшін бұл тек экологиялық емес, экономикалық күн тәртібі де болуы мүмкін.
Елде энергетикалық база, өнеркәсіптік әлеует және жаңа бағыттарды дамыту мүмкіндігі бар. Егер Қазақстан болашақта тұрақты авиациялық отынды өндіру немесе жеткізу тізбегіне кіре алса, бұл жаңа экономикалық нишаға айналуы мүмкін.
Бүгінде бұл болашақтың міндеті сияқты естілуі мүмкін. Бірақ авиация - шешімдер ондаған жылға есептеліп қабылданатын сала. Ертерек дайындала бастаған ел артықшылыққа ие болады.
Қазақстан қазір не істеуі керек?
Алдағы жылдары Қазақстан үшін қандай қадамдар маңызды?
Қазақстан жолаушылар ағынының өсуіне жай ғана қуанып қоймай, бұл өсімді басқаруы керек.
Біріншіден, әуежайларды дамытуды жалғастыру қажет. Бірақ мұны тек терминал салу арқылы ғана емес. Өткізу қабілеті, логистика, цифрландыру, багаж процестері, шекаралық бақылау және транзиттің ыңғайлылығы маңызды.
Екіншіден, қолжетімді инфрақұрылымды қолдау керек. Әуежай алымдары мен жұмыс істеу шарттары әуе компанияларына жаңа бағыттар ашуға көмектесуі тиіс, оларды үркітпеуі керек.
Үшіншіден, халықаралық қауіпсіздік және операциялық тиімділік стандарттарын күшейту қажет. Бұл - нарыққа деген сенімнің негізі.
Төртіншіден, бәсекені дамыту керек. Тасымалдаушылар мен бағыттар неғұрлым көп болса, жолаушыда таңдау соғұрлым көп болады және нарық та сау дамиды.
Бесіншіден, болашақ туралы ойлау қажет: тұрақты отын, цифрлық технологиялар, жүк тасымалы, транзит және жаңа туристік бағыттар.
Егер осы элементтер бір жүйеге келсе, Қазақстан өзінің географиялық орнын нақты авиациялық артықшылыққа айналдыра алады.
Shutterstock
Басты қорытынды
Қазақстан бүгінде мықты позицияда тұр, бірақ бұл мәңгілік кепілдік емес. География елге мүмкіндік берді. Жолаушылар ағынының өсуі нарықтың жанданып келе жатқанын көрсетеді. IATA-ның халықаралық күн тәртібі әлемдік авиацияның қайда бет алғанын аңғартады.
Енді бәрі шешімдердің жылдамдығына байланысты.
Риодағы IATA форумы әлемдік авиация қымбаттап, күрделеніп, бәсекесі күшейіп бара жатқанын еске салды. Мұндай жағдайда жай ғана өсімді күтіп отырғандар емес, инфрақұрылымын, стандарттарын және сервисін алдын ала дайындайтындар ұтады.
Қазақстанда жай ғана үстінен ұшып өтетін ел емес, ұшу ыңғайлы, тиімді әрі қызықты елге айналу мүмкіндігі бар.
Егер бұл мүмкіндік дұрыс пайдаланылса, авиация алдағы жылдары Қазақстанның ең мықты өсу тарихтарының біріне айналуы мүмкін.
