Қазақстан КҚК мұнайын тасымалдаған танкерлерге жасалған шабуылдарды тоқтатуды талап етті

Қара теңізде Қазақстан мұнайын тиеп жатқан екі танкерге жасалған дрон шабуылы елдің энергетикалық қауіпсіздігіне қатысты жаңа тәуекелдерді күн тәртібіне шығарды.

Ресми Астана бұл оқиғаны тек инфрақұрылымға жасалған шабуыл емес, Қазақстанның экономикалық мүдделеріне тікелей қол сұғушылық деп бағалап отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.

17 және 19 шілдеде болған оқиғалардан кейін Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі мен Энергетика министрлігі арнайы мәлімдемелер жасап, халықаралық қауымдастықты жағдайға назар аударуға шақырды.

Не болды?

2026 жылғы 19 шілдеде Каспий құбыр консорциумының (КҚК) Қара теңіздегі теңіз терминалында мұнай тиеу жұмыстары жүріп жатқан сәтте ASIA және NISSOS IOS танкерлері ұшқышсыз ұшу аппараттарының шабуылына ұшырады.

Екі кеме де Қазақстанда өндірілген мұнайды тиеп жатқан. Борттарында халықаралық экипаж мүшелері болған.

Шабуыл салдарынан танкерлерде өрт шыққанымен, экипаждардың жедел әрекетінің арқасында жалын қысқа уақыт ішінде толық сөндірілді.

Алдын ала мәлімет бойынша:

• зардап шеккендер жоқ;
• №1 және №3 қашықтан тиеу құрылғылары зақымданбаған;
• теңізге мұнай төгілмеген;
• терминалда мұнай тиеу жұмыстары уақытша тоқтатылды.

Мұнай экспортын қайта бастау туралы шешім залалды толық бағалаудан кейін қабылданады.

Қазақстан мұны қалай бағалады?

Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі шабуылдарға қатысты өте қатаң мәлімдеме жасады.

«Аталған шабуылдарды Қазақстан Республикасының экономикалық мүдделеріне жол беруге болмайтын қол сұғушылық, сондай-ақ заңды халықаралық сауданы, жаһандық энергетикалық нарықтар мен халықаралық көлік-логистикалық жеткізу тізбектерінің қауіпсіздігін тұрақсыздандыруға бағытталған қасақана әрекеттер ретінде қарастырамыз».

Министрлік ерекше алаңдаушылық тудырған тағы бір мәселеге назар аударды. Ведомствоның мәліметінше, Қара теңізге КҚК терминалдарына мұнай тиеуге кіретін азаматтық кемелер туралы алдын ала келісілген ақпарат алмасу механизмі бұл жолы ескерілмеген.

Ресми Астананың пікірінше, бұл халықаралық экипаждардың өміріне тікелей қауіп төндірген.

Қазақстан қандай талап қойды?

Қазақстан шабуылдарды дереу тоқтатуға шақырып, КҚК арқылы экспортталатын қазақстандық мұнай инфрақұрылымының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін нақты шаралар қабылдауды талап етті.

Сонымен қатар, министрлік серіктес мемлекеттерге үндеу жасап, болған оқиғаны ашық айыптауға шақырды.

«Серіктес мемлекеттерді аталған шабуылдарды батыл айыптауға шақырамыз және барлық мүдделі тараптарды нақты іс-жүзіндегі шараларды бірлесіп әзірлеуге үндейміз. Халықаралық құқық нормаларын мүлтіксіз сақтау ғана осындай оқиғалардың қайталануына жол бермейді деп есептейміз».

Қазақстан халықаралық құқық аясында әрекет етеді

Сыртқы істер министрлігі қазіргі уақытта келтірілген залалға жан-жақты бағалау жүргізіліп жатқанын хабарлады.

Бағалау аяқталғаннан кейін Қазақстан халықаралық құқықта қарастырылған барлық заңды тетіктерді пайдалануға дайын екенін мәлімдеді.

«Қазақстан өзінің заңды мүдделерін қорғау үшін халықаралық құқықта көзделген барлық тетіктерді, оның ішінде келтірілген залалды өтеу туралы талаптар қою құқығын өзіне қалдырады».

Энергетика министрлігі: бұл жаһандық қауіпсіздік мәселесі

Қазақстанның Энергетика министрлігі де шабуылдарға қатысты жеке мәлімдеме жариялады.

Ведомство азаматтық мақсаттағы аса маңызды энергетикалық инфрақұрылымға жасалған мұндай әрекеттерді жол беруге болмайтынын атап өтті.

Министрлік халықаралық энергетикалық нысандарға қарсы кез келген күш қолдану тек бір елдің емес, бүкіл әлемнің энергетикалық қауіпсіздігіне қауіп төндіретінін мәлімдеді.

«Халықаралық энергетикалық инфрақұрылым нысандарына кез келген күш қолдану жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке қатер төндіреді, энергетикалық ресурстардың үздіксіз халықаралық сауда тетіктерін бұзады және жобаға қатысушылардың экономикалық мүдделеріне елеулі зиян келтіреді».

Неліктен бұл оқиға маңызды?

Каспий құбыр консорциумы – Қазақстан мұнайын әлемдік нарыққа жеткізетін негізгі экспорттық бағыттардың бірі. Ел экспорттайтын мұнайдың басым бөлігі дәл осы жүйе арқылы жөнелтіледі.

Сондықтан Қара теңіздегі кез келген қауіпсіздік оқиғасы тек теңіздегі жағдайға ғана емес, Қазақстанның экспорттық тұрақтылығына, халықаралық жеткізу тізбектеріне және жаһандық энергетикалық нарықтағы ахуалға тікелей әсер етеді.

Қазіргі таңда терминалдағы жұмыстар уақытша тоқтатылған. Қазақстан билігі жағдайды бақылауда ұстап отыр және залалдың нақты көлемі анықталғаннан кейін қосымша ақпарат жарияланатынын мәлімдеді.