Қазақстан әлемдік топ-50-ге жақындады.
Ел Safest Countries for Investors 2026 рейтингінде 70-орыннан 53-орынға көтеріліп, Орталық Азияда көш бастады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Investing.com жаһандық платформасында «Trust Becomes the New Capital as Kazakhstan Climbs 17 Places in Global Investor Risk Rankings» атты материал жарияланды. Оның басты түйіні — капитал үшін әлемдік бәсекеде арзан жұмыс күші мен салықтық жеңілдіктердің орнын сенім басып келеді.
Инвесторлар нені байқады
Пандемия, геосаяси дағдарыстар және жеткізу тізбектерінің қайта құрылуы халықаралық бизнестің шешім қабылдау тәсілін өзгертті. Ықтимал табыстың жоғары болуы әлсіз институттар мен болжап болмайтын саясаттан туындайтын тәуекелді енді өтей алмайды.
Инвестор мемлекеттің шешімді қаншалықты жылдам қабылдайтынын, салынған қаражатты қалай қорғайтынын және ойын ережелерін қаншалықты тұрақты сақтайтынын бағалайды. Қаржыландыру құны, зауыттарды іске қосу мерзімі және компаниялардың өндірісті ел аумағында орналастыруға дайындығы осыған байланысты.
"Сенім жаңа экономикалық капиталға айналды."
Қазақстан дәл осы өлшемдер бойынша бірден 17 сатыға көтерілді. Рейтинг мемлекеттік басқару сапасын, реттеу тиімділігін, макроэкономикалық тұрақтылықты, саяси және валюталық тәуекелдерді, сондай-ақ инвестициялардың қорғалуын бағалайды.
Global Investment Risk and Resilience Index рейтингінің мамырдағы шығарылымында Қазақстан 150 мемлекеттің арасында 53-орын алды. 2025 жылдың қазанында ел 70-орында тұрған еді.
Экономикаға $20 млрд-тан астам қаржы салынды
Рейтингтегі өсім инвестициялық белсенділіктің күшеюімен қатар жүрді.
2026 жылдың бірінші жартысында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 9,5 трлн теңгеге жетті. Салыстырмалы бағамен көрсеткіш 9,6%-ға өскенін Қазақстанның Ұлттық статистика бюросы растады.
Доллармен есептегенде бұл $20 млрд-тан асады. Жеке инвестициялар 21%-дан астам өсіп, жалпы салымдар құрылымындағы жеке капиталдың үлесі 87%-ға жетті.
Нарық үшін бұл тек бюджет есебінен болған өсімнен әлдеқайда салмақты. Жеке инвестор өз қаражатын сұраныс, жобаның түсінікті экономикасы және қолайлы тәуекел деңгейі болған кезде ғана салады.
Шикізаттық емес салалар өсімнің қозғаушысына айналды
Қазақстан экономикасы әлі де мұнайға, уранға және металдарға тәуелді. Соған қарамастан жаңа инвестициялар өндіруші сектордан тыс салаларға жиі бағыттала бастады.
Капитал өңдеу өнеркәсібіне, құрылысқа, көлікке, ауыл шаруашылығына, ақпарат және байланыс салаларына құйылып жатыр. Бұл бағыттар ел ішінде қосылған құны жоғары өнім өндіреді.
2025 жылдың қорытындысында Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 6,5%-ға өсті. Негізгі үлесті өңдеу өнеркәсібі, құрылыс, көлік және сауда қосты.
2026 жылдың қаңтар-маусым айларында экономика 4,1%-ға өсті. Құрылыс саласы 15%-дан астам өсім көрсетті, көлік, логистика және өнеркәсіп өндірісінде де жоғары қарқын сақталды.
Бұл ел туралы көзқарасты өзгертеді. Өсім көздері көбейген сайын экономика бір ғана шикізат цикліне азырақ тәуелді болып, әлемдік бағаның төмендеуіне төзімді келеді.
Қазақстанның үш артықшылығы
Біріншісі — нарық көлемі. Қазақстан Орталық Азиядағы ең ірі экономика мәртебесін сақтап, инвесторларға жылдам өсіп келе жатқан өңірлік нарыққа жол ашады.
Екіншісі — географиялық орналасуы. Қытай, Ресей, Кавказ және Еуропа арасындағы Қазақстан Еуразия логистикасының маңызды торабына айналып келеді.
Үшіншісі — салыстырмалы макроэкономикалық тұрақтылық. Бұл өтелу мерзімі айлармен емес, ондаған жылмен есептелетін жобаларды жоспарлауға мүмкіндік береді.
Халықаралық валюта қоры 2026 жылы Қазақстан экономикасы 4,6%-ға өседі деп болжап отыр. Бұл болжам ХВҚ-ның Қазақстан жөніндегі шолуында жарияланған.
Қаржы көлемінен жоба сапасына дейін
Қазақстанның инвестициялық моделі басымдықтарын біртіндеп өзгертіп жатыр. Мемлекет тартылған капиталдың көлемімен қатар өңдеуге, өндірісті жергіліктендіруге, технологияларға және қосылған құны жоғары өнім шығаруға басымдық бере бастады.
Инвестициялық штаб мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіріп, әкімшілік кедергілерді жоюға көмектеседі. Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа жобаларды жүзеге асырудың барлық кезеңінде сүйемелдейді.
Стратегиялық инвесторларға шарттары 25 жылға дейін тұрақты сақталатын келісімдер ұсынылады. 2026 жылдың ортасына қарай Қазақстан осындай 57 келісім жасады.
Инвесторларға, кәсіпкерлерге және білікті мамандарға арналған Altyn Visa бағдарламасы да жеке құралға айналды. Елдер енді ақша үшін ғана емес, технология, басқару тәжірибесі және жаңа өндіріс құра алатын мамандар үшін де бәсекелесіп жатыр.
Үш агенттік инвестициялық рейтингті растады
Кредиттік рейтингтер ірі бизнеске елдегі тәуекелді бағалауға көмектесетін тағы бір көрсеткіш саналады.
Fitch Ratings Қазақстанның рейтингін BBB деңгейінде және тұрақты болжаммен сақтады. S&P Global Ratings BBB- деңгейін позитивті болжаммен, ал Moody’s Baa1 деңгейін позитивті болжаммен растады.
Үш ірі агенттіктің бағалары Қазақстан экономикасы мен мемлекеттік қаржысының инвестициялық деңгейге сай екенін көрсетеді. Бұл қарыз алу құнына және елге қаражат сала алатын халықаралық қорлардың санына әсер етеді.
Қазақстан IMD World Competitiveness Ranking 2025 рейтингінде 34-орын алды. Global Peace Index рейтингінде ел 56-орынға көтерілді.
Sustainable Development Report 2026 есебінде Қазақстан 169 мемлекеттің арасында 67-орында тұр. Индекс экономика мен білімнен бастап экологияға, денсаулық сақтауға және мемлекеттік институттардың сапасына дейінгі 123 көрсеткішті қамтиды.
Рейтингтегі бір орын неге ештеңеге кепілдік бермейді
Рейтинг өздігінен зауыт салмайды және жұмыс орнын ашпайды. Ол халықаралық компанияның нарықты зерттеу кезіндегі бастапқы тәуекел бағасын ғана өзгертеді.
"Рейтингтердің өзі басты мақсат емес, деп атап көрсетеді авторлар. Олар елге тәуелсіз баға беруге, инвесторлардың тәуекел туралы түсінігін төмендетуге, капитал тарту құнын азайтуға және халықаралық компаниялардың жаңа жобаларды іске қосуға деген қызығушылығын арттыруға көмектеседі."
Негізгі сынақ рейтинг жарияланғаннан кейін басталады. Инвесторға орындалатын келісімшарттар, тұрақты реттеу, тәуелсіз сот, инфрақұрылым және шығындарды бірнеше жылға алдын ала жоспарлау мүмкіндігі қажет.
17 сатыға көтерілу Қазақстанға деген көзқарастың өзгеріп жатқанын көрсетеді. Ендігі міндет — осы сенімді жаңа зауыттарға, технологияларға, экспортқа және жалақысы жоғары жұмыс орындарына айналдыру.
