АҚШ Федералдық резерв жүйесі жасанды интеллект бизнес өнімділігін арттыратын факторлардың біріне айналып келе жатқанын атап өтті. Трансформацияның келесі кезеңі — жеке есептеу инфрақұрылымын дамыту. Сол себепті ірі технологиялық компаниялар деректер орталықтарына триллиондаған доллар инвестициялап жатыр, ал Қазақстан мен жергілікті корпорациялар халықаралық серіктестермен бірге ЖИ саласындағы өз жобаларын іске асыруда.
ФРЖ болжамы: ЖИ күнделікті бизнестің бір бөлігіне айналып келеді
Шілдедегі «Бежевый кітабында» АҚШ Федералдық резерв жүйесі жасанды интеллектінің экономикаға әсерін талдады. Бұл кітап — экономиканың қазіргі жағдайына, қалыптасқан және енді пайда болып келе жатқан үрдістерге жасалатын шолу; ФРЖ оны жылына сегіз рет жариялайды. Құжатты 12 өңірлік федералдық резерв банкі дайындайды — сарапшылар бизнес өкілдерімен, банктермен, салалық қауымдастықтармен және экономистермен сұхбаттасады.
Соңғы шығарылымда сарапшылар маңызды үрдісті атап өтті: бизнес ЖИ-ді операциялық қызметке барған сайын белсенді енгізіп жатыр. ФРЖ пікірінше, компаниялар үшін бәсекелік артықшылық енді ЖИ модельдеріне қолжетімділікпен ғана шектелмейді; олардың жұмысын қамтамасыз ететін өз есептеу инфрақұрылымының болуы да шешуші мәнге ие. Әлемдегі ірі IT-компаниялар ЖИ модельдерін оқытуға және пайдалануға қажет деректер орталықтары мен есептеу инфрақұрылымына жүздеген миллиард доллар инвестициялауды жалғастырып жатыр. Goldman Sachs Research бағалауынша, ірі технологиялық компаниялардың жасанды интеллект пен деректер өңдеу орталықтарына жұмсайтын жиынтық күрделі шығындары 2025–2030 жылдары $5,3 трлн-ға жетеді.
Есептеу қуатына сұраныстың өсуі іргелес салаларға да ықпал ете бастады. Мысалы, америкалық NextEra Energy энергетикалық компаниясы Dominion Energy-ді шамамен $67 млрд-қа сатып алатынын жариялады. Егер мәмілені реттеушілер мақұлдаса, ол АҚШ энергетика секторы тарихындағы ең ірі сатып алу болмақ. Бірігу себептерінің бірі ретінде жасанды интеллект жүйелеріне қызмет көрсететін деректер орталықтарының электр энергиясын тұтынуының күрт артуы аталады. Dominion Солтүстік Вирджиниядағы әлемдегі ең ірі деректер орталықтары кластерін электрмен қамтиды, ал біріккен компания ЖИ инфрақұрылымын энергиямен қамтамасыз етуде көшбасшы болуды көздейді.
Қазақстан ЖИ секторын қалай дамытып жатыр
Цифрлық сервистер мен тиісті инфрақұрылымға негізделген экономика бәсекеде басты артықшылыққа айналып келеді. Қазақстан технологиялық жобаларды дамытып, ЖИ саласындағы заңнаманы қалыптастырып, мемлекеттік секторға цифрлық сервистердің енуін күшейтіп жатыр. БҰҰ Қазақстанды онлайн-қызметтер индексі бойынша әлемнің үздік 10 елінің қатарына қосты. Бұл интернет арқылы көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігі мен сапасының жоғары екенін білдіреді.
Инфрақұрылымдық жобаларды дамытуға миллиардтаған доллар қажет, бұл қаражаттың елеулі бөлігін жеке бизнес инвестициялайды. Мысалы, Freedom Holding Corp. бірден бірнеше деректер орталығын салып жатыр. Осы бағыттағы ең ауқымды жоба — Freedom AI Super Cluster. Холдинг оны Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен және Citi-мен бірге салып жатыр. Құны $2 млрд-тан асатын бұл егеменді жасанды интеллект орталығы Орталық Азиядағы ЖИ-ге арналған ең ірі есептеу инфрақұрылымына айналмақ. Жоба жоғары өнімді GPU-кластерін құруды көздейді. Оның мақсаты — өңірді өз есептеу қуатымен қамтамасыз етіп, шетелдік инфрақұрылымға тәуелділікті азайту.
GPU-кластер — біртұтас жүйе ретінде жұмыс істейтін графикалық процессорлары бар көптеген қуатты компьютердің жиынтығы. Күрделі есептеуді бір компьютерде орындаудың орнына, тапсырма ондаған не мыңдаған GPU арасында бөлінеді, сондықтан деректер әлдеқайда жылдам өңделеді. Кластердің бірінші кезеңі 2027 жылдың бірінші тоқсанында іске қосылады, ал инфрақұрылымды толық өрістету 2027–2028 жылдарға жоспарланған.
Сонымен қатар холдинг Алматыда 175 млрд теңгеге дейін инвестиция салынатын Freedom Cloud деректер орталығын салып жатыр. Ол компаниялар мен мемлекеттік ұйымдарға виртуалды серверлерді, әзірлеу платформаларын және машиналық оқыту жобаларына арналған есептеу қуатын ұсынатын жергілікті бұлтты қызмет провайдеріне айналады.
Компаниялардың маңызды жобаларының бірі — Астанада Орталық Азиядағы қауіпсіздігі ең жоғары Tier IV деңгейіндегі алғашқы коммерциялық Akashi деректер орталығын құру. Бұл санат істен шығуға барынша төзімділікті көздейді. Серіктестер оның базасында Қазақстан мен өңірдің басқа елдеріндегі корпоративтік клиенттерге арналған бұлтты сервистер мен ЖИ шешімдерін іске қосып, жергілікті инженерлерді оқытуды және жаңа цифрлық өнімдер әзірлеуді жоспарлап отыр. 2026 жылдың басында нысан жасанды интеллект міндеттеріне арналған есептеу қуатын орналастыру туралы келісім жасады, ал іске қосылғанға дейін-ақ оның жобалық сыйымдылығының 60%-дан астамын Қазақстан, Қытай және АҚШ клиенттері алдын ала брондады. Жоба серверлік тіректер саны бойынша Орталық Азияда жаңа рекорд орнатпақ: олардың саны 4,2 мыңға жетеді, ал өңірдегі қазіргі ең жоғары көрсеткіш шамамен 3,8 мың. Компания бағалауынша, деректер орталығын іске қосу өңірдің жиынтық есептеу қуатын екі есеге жуық арттырады.
2026 жылдың мамырында холдинг жарғылық капиталы 365,4 млн теңге болатын Freedom AI Ltd еншілес компаниясын тіркеді. Жаңа құрылым деректерді өңдеумен, қосымшаларды орналастырумен, бұлтты сервистерді дамытумен және жасанды интеллект инфрақұрылымын құрумен айналысады. Компания өкілдері жобаның Nvidia-мен серіктестікте іске асырылатынын, мақсаты Қазақстанның ұлттық ЖИ инфрақұрылымын дамыту екенін мәлімдеді.
IT-алпауыттармен халықаралық серіктестік
Freedom Holding Corp. стратегиясы әлемдік технологиялық компаниялармен ынтымақтастыққа негізделген. Бұл Қазақстанға нарықтағы озық технологияларды тартуға мүмкіндік береді. Nvidia-дан бөлек, холдинг Amazon Web Services-тің Орталық Азиядағы алғашқы жергілікті серіктесі атанды. Соның арқасында өңірдегі бизнес, стартаптар және мемлекеттік ұйымдар AWS-тің есептеу қуаты мен деректер сақтауынан бастап, жасанды интеллект, машиналық оқыту құралдары мен озық киберқауіпсіздік жүйелеріне дейінгі бұлтты сервистерінің толық жиынтығына қол жеткізді.
Freedom Holding Corp. Nokia-мен бірлесіп деректер орталықтарына, жасанды интеллектіге және жоғары өнімді желілерге арналған жаңа буын шешімдерін әзірлеп, сынайтын зертхана да құрып жатыр. OpenAI және Қазақстан үкіметімен серіктестік тағы бір маңызды бағытқа айналды: ChatGPT Edu жобасы аясында елдегі 165 мың оқытушы ЖИ-чаттың кеңейтілген нұсқасына қол жеткізеді. Бұл генеративті жасанды интеллект технологияларын білім беру жүйесіне енгізуді жеделдетеді.
Биылғы наурызда Freedom Holding Corp. пен Қытайдың Alibaba Cloud алпауыты өзара түсіністік туралы меморандумға және реселлерлік серіктестік туралы келісімге қол қойды. Құжаттар бұлтты сервистерді бірлесіп дамытуға, жасанды интеллект негізіндегі шешімдерді жергіліктендіруге және Freedom Cloud-ты Alibaba Cloud-тың жаһандық экожүйесіне интеграциялауға бағытталған.
Жоба Alibaba Cloud технологияларын Орталық Азия нарығының талаптарына сай жергіліктендіруді көздейді. Нәтижесінде қазақстандық холдинг жергілікті реттеуші талаптарға сәйкес келетін заманауи бұлтты есептеулер мен жасанды интеллект модельдерін пайдалана алады. Freedom Holding негізін қалаушы әрі бас директоры Тимур Турловтың айтуынша, әлемдік бұлтты технологиялар көшбасшыларының бірімен серіктестік өңірдің цифрлық инфрақұрылымын дамытуды жеделдетуге мүмкіндік береді.
