Арнайы Senior Advisor сұхбатында швед практик-академигі және халықаралық бизнес стратегиясы жөніндегі сарапшы Алекс Матрссон мырза халықаралық бизнес стратегиясының күрделі әлемінде дәлдік пен мұқият жоспарлау табыстың негізгі тірегі саналғанымен, көзге көрінбейтін, бірақ маңызы кем емес тағы бір күш бар екенін айтады. Ол — серендиптілік, яғни алдын ала жоспарланбаған жағдайдан құнды мүмкіндік таба білу қабілеті.
Стратегиялық модельдер жаһандық үрдістерді болжауға, тәуекелдерді азайтуға және есептелген мүмкіндіктерді пайдалануға бағытталған. Алайда трансұлттық бизнестегі кейбір ең ірі серпілістер алдын ала жоспарланғандықтан емес, күтпеген жерден пайда болғандықтан жүзеге асады.
Дайындық пен кездейсоқ мүмкіндік тоғысқан осындай серендиптілік сәттерін дер кезінде байқап, әрекет ете алған компания үшін олардың стратегиялық құны орасан.
Матрссон мырза үшін халықаралық бизнес стратегиясындағы серендиптілік жай сәйкестік немесе кездейсоқтықтан әлдеқайда кең ұғым.
«Бұл сәттілік туралы емес. Бұл күтпеген жағдайды қабылдап, оны жүйеге кіріктіруге мүмкіндік беретін орта қалыптастыру туралы», — деп түсіндіреді Матрссон мырза.
Жаһандық бизнес жағдайында ұйымдар кездейсоқ құбылыс ретінде назардан тыс қалуы мүмкін халықаралық мүмкіндіктерді пайдалану үшін қызығушылық пен бейімделгіштік мәдениетін дамытуы қажет.
Матрссон мырзаның пікірінше, бизнес көшбасшылары мен командалар алдын ала белгіленген жоспарға ғана сүйеніп әрекет етпей, серендиптілік сәттеріне ашық болып, болашақты белсенді түрде қалыптастыруы тиіс.
«Жаһандық бизнес кеңістігі барған сайын өзара тығыз байланысып жатқандықтан, компаниялар күтпеген өзгерістерге икемді әрі жедел жауап бере алуы керек. Бұл бір өңірдегі нарықтың өзгеруі, әлемдік деңгейдегі жаңа технологиялық жетістіктер немесе бірнеше елге бірдей әсер ететін геосаяси оқиғалар болуы мүмкін», — дейді Матрссон мырза.
Матрссон мырза тым қатаң стратегиялық жоспарға байланып қалған трансұлттық компаниялар осындай маңызды мүмкіндіктерді өткізіп алуы мүмкін екенін атап өтеді.
Оның пайымдауынша, халықаралық нарықта табысқа жететін ұйымдар белгісіздікті қауіп ретінде ғана емес, ашылуын күтіп тұрған ықтимал стратегиялық артықшылық ретінде қабылдайды.
Серендиптілік — жай ғана сәтті кездейсоқтық емес
Халықаралық бизнестің практикалық қырларын талдай отырып, Матрссон мырза серендиптілік сырттай сәттілік сияқты көрінгенімен, оның негізінде дайындық пен икемділік жатқанын айтады.
«Серендиптілік сәттері жай ғана өздігінен бола салмайды. Оларды белсенді түрде шақыра білу керек», — дейді Матрссон мырза.
Мұндай сәттерді байқап, оларды нақты мүмкіндікке айналдыру үшін ұйымдарға жаңалық ашуға жағдай жасайтын және жедел әрекет етуге мүмкіндік беретін операциялық жүйелер қажет.
Бұл шекара асып жасалған күтпеген стратегиялық серіктестік те, дағдарыс кезінде табылған жаңа нарық та болуы мүмкін. Егер трансұлттық компания мұндай мүмкіндікті дер кезінде пайдалануға дайын болса, ол ұйымның даму бағытын түбегейлі өзгерте алады.
Матрссон мырза серендиптілікті тиімді пайдаланудың тағы бір шарты — мықты білімді басқару жүйесі екенін атап өтеді.
«Осындай жаһандық мүмкіндіктерді тиімді пайдалана алатын ұйымдар — оқуды және бейімделуді өзінің ДНҚ-сының бір бөлігіне айналдырған ұйымдар», — дейді Матрссон мырза.
Әртүрлі салалар мамандарының бірлескен жұмысын дамыту және елдер арасындағы ашық коммуникацияны қолдау күтпеген жерден пайда болатын құнды идеяларды анықтау ықтималдығын арттырады.
Халықаралық бизнесте түрлі өңірлер мен кәсіби бағыттардан келген адамдардың көзқарастары жаңа стратегияларды табуға және бәсекелік артықшылық қалыптастыруға көмектесе алады.
Жаһандық нарықта жылдамдық шешуші факторға айналады
Матрссон мырза халықаралық нарықтарда серендиптіліктің маңызы жедел әрекет ету қажеттілігіне байланысты одан әрі артатынын айтады.
«Дәстүрлі стратегиялық модельдер көбіне тым қатаң. Жылдам өзгеретін жаһандық нарықтарда алдын ала белгіленген бағытпен ғана шектелмейтін, қажет болған сәтте бірден бағытын өзгертіп, бейімделуге дайын компаниялар табысқа жетеді», — дейді Матрссон мырза.
Шетелдік нарықтағы күтпеген реттеушілік өзгерісті пайдалану немесе алыстағы өңірден күтпеген серіктес табу компания үшін жаңа мүмкіндікке айналуы мүмкін.
Матрссон мырзаның пікірінше, стратегиясы икемді трансұлттық компаниялар жаһандық нарықтарда алдын ала болжау қиын мүмкіндіктерді өз пайдасына жаратуға әлдеқайда жақсы дайын болады.
Көшбасшылық серендиптілікке жағдай жасауы тиіс
Матрссон мырзаның пайымдауынша, халықаралық деңгейде серендиптілікке қолайлы орта қалыптастыруда көшбасшылықтың рөлі шешуші.
«Өзгеріске жай ғана жауап беру жеткіліксіз. Көшбасшылар әлемнің әр түкпіріндегі қызметкерлерді зерттеуге және тәжірибе жасауға ынталандыратын мәдениет қалыптастыруы керек. Адамдар орналасқан еліне қарамастан жаңа идеяларды қауіпсіз сынап көре алатын және табыстан да, сәтсіздіктен де үйренетін орта қажет», — дейді Матрссон мырза.
Матрссон мырза мұндай көшбасшылық инновацияны дамытып қана қоймай, компанияның стратегиялық төзімділігін де күшейтеді деп есептейді.
Бұл ұйымға жаһандық белгісіздік жағдайында да жұмыс істеуге және дамуға мүмкіндік береді.
Күтпеген мүмкіндік стратегиялық активке айналуы мүмкін
Халықаралық бизнесте реттеуші талаптар, тұтынушылардың мінез-құлқы және нарық динамикасы бір өңірден екіншісіне өткенде өте жылдам өзгеруі мүмкін.
Матрссон мырза осындай жағдайда серендиптілікті стратегиялық актив ретінде қарастырады.
«Табысты халықаралық компаниялар өзгерісті болжап қана қоймай, онымен белсенді жұмыс істейді. Азиядағы жаңа нарық, Еуропадағы серіктестік немесе дамушы экономикалардағы инновация болсын, күтпеген мүмкіндікті байқап, оны пайдалана білу көбіне табыс пен сәтсіздіктің арасындағы айырмашылықты анықтайды», — дейді Матрссон мырза.
Оның пікірінше, мұндай сәттерді белсенді іздейтін және тани алатын ұйымдар қазіргі жоғары бәсекелі жаһандық нарықта елеулі артықшылыққа ие болады.
Тым қатаң стратегия пайдалы мүмкіндікті өткізіп алуы мүмкін
Матрссон мырза үшін серендиптілікті қабылдау халықаралық бизнесте барлық құнды мүмкіндікті алдын ала болжау мүмкін емес екенін мойындаудан басталады.
«Тым қатаң стратегиялық құрылым жоспарланбаған, бірақ құнды сәттерді байқамай қалу қаупін тудырады», — деп ескертеді Матрссон мырза.
Сондықтан көшбасшылар күтпеген мүмкіндіктерді анықтап, оларды компанияның жалпы халықаралық мақсаттарына кіріктіруге мүмкіндік беретін икемді жаһандық стратегия құруы тиіс.
«Әсіресе халықаралық нарықтарда мұндай бейімделгіштік күтпеген жерден пайда болған мүмкіндіктерді пайдалану үшін аса маңызды», — дейді Матрссон мырза.
Серендиптілікті бәсекелік артықшылыққа қалай айналдыруға болады
Матрссон мырза жаһандық деңгейде серендиптілікті бәсекелік артықшылыққа айналдыру үшін ұйым ішінде оқу мен инновация мәдениеті болуы керек екенін айтады.
«Ресми арналар арқылы болсын немесе күтпеген жағдай нәтижесінде болсын, жаңалық ашуға дайын ұйымдар халықаралық деңгейде жай ғана аман қалып қоймай, өркендеуге көбірек мүмкіндік алады», — дейді Матрссон мырза.
Инновация мен қызығушылықты қолдайтын орта қалыптастыру арқылы трансұлттық компаниялар кездейсоқ пайда болған мүмкіндіктерді ұзақ мерзімді жаһандық өсімнің көзіне айналдыра алады.
Бұл әсіресе нарық жағдайы мен клиенттердің сұранысы үнемі өзгеріп отыратын халықаралық ұйымдар үшін өзекті.
Жаһандық стратегия икемді болуы керек
Алекс Матрссон мырза қазіргі әлемдік экономикада стратегия тұрақты сызба емес, жағдайға бейімделе алатын динамикалық жүйе болуы керек деп есептейді.
Халықаралық нарықтарда серендиптілік арқылы пайда болған мүмкіндіктерді байқап, оларды тиімді пайдалану трансұлттық компанияларға елеулі бәсекелік басымдық бере алады.
Егер бизнес әр елдегі қызметкерлер арасында білім алмасуды, икемділікті және инновацияны қолдайтын мәдениет қалыптастырса, күтпеген жағдай ұзақ мерзімді өсімнің драйверіне айналуы мүмкін.
Матрссон мырзаның түсіндіруінше, серендиптілік стратегиялық тұрғыда дұрыс пайдаланылған жағдайда жай кездейсоқтық болып қалмайды. Ол жаһандық ұйымдардың тұрақты өсуіне және нарықтағы позициясын нығайтуына ықпал ететін қуатты құралға айналады.
Алекс Матрссон мырза туралы
Алекс Матрссон мырза — швед практик-академигі және халықаралық бизнес стратегиясы жөніндегі сарапшы. Ол жаһандық көшбасшы, тәлімгер, кәсіпкер, аға оқытушы, зерттеуші және халықаралық бизнес жөніндегі кеңесші.
Матрссон мырза Швецияда халықаралық бизнес стратегиясы мамандығы бойынша бірінші орын алған түлек. Оның жаһандық құн тізбегінің түрлі буындарында бизнесті бастау, жүргізу және басқару бойынша ауқымды тәжірибесі бар.
Матрссон мырза халықаралық деңгейде инвесторлармен, шағын және орта кәсіпорындармен, трансұлттық компаниялармен, мемлекеттік органдармен, университеттермен және көпсалалы ғылыми-зерттеу институттарымен жұмыс істеген.
Оның кәсіби қызметі саясат, бизнес стратегиясы, өнеркәсіптік маркетинг, коммерциялық дипломатия және ғылыми зерттеулерді коммерцияландыруға қатысты стратегиялық мәселелерді қамтиды.
Жоғары білім саласында Матрссон мырза серендиптілікке, инновацияға және синергия қалыптастыру күшіне сенеді. Осы ұғымдар оның білім тарату бағытындағы қызметінің негізін құрайды.
Матрссон мырза қатаң ғылыми негізге сүйенетін прагматикалық тәсілді қолданады. Ол негізгі бизнес тұжырымдамаларын сапалы меңгертумен қатар, студенттердің рефлексивті ойлау қабілетін дамытуға ерекше көңіл бөледі.
Матрссон мырзаның мақсаты — студенттерге заманауи білімдерін конструктивті түрде іс жүзінде қолдануға мүмкіндік беру. Осы арқылы олар жергілікті қауымдастықтарының, өңірлерінің және жалпы қоғамның әлеуметтік әрі экономикалық әл-ауқатына үлес қоса алатын құнды мамандарға айналуы тиіс.
Матрссон мырзаның ғылыми зерттеулері сауданы ілгерілету, дамушы нарықтар, бизнестің төзімділігі және халықаралықтандырудың желілік тәсілі бағыттарына шоғырланған.
Алекс Матрссон мырза — Швецияның оңтүстік-шығысындағы жағалауда орналасқан Кальмар қаласынан шыққан скандинавиялық The House of Matrsson әулетінің мүшесі.
Әулет консервативтік қағидаттарға берік, білімге, дәстүрге және бүкіл әлемнің игілігіне қызмет етуге адал.
Жеке қызығушылықтарына көк киттер, араб жылқылары, классикалық музыка, этикалық капитализм, дін, мәдениет, Солтүстік Еуропа елдері, Парсы шығанағы ынтымақтастық кеңесі өңірі және Орталық Азия жатады.
Орталық Азияда Алекс Матрссон мырза Қазақстанға ерекше қызығушылық танытады.
