Қазақстандықтарға қойылған шектеу жойылды. АҚШ-тың федералдық соты қаңтардан бері Қазақстан және тағы 74 ел азаматтарына иммиграциялық виза беруді тоқтатып келген Мемлекеттік департамент саясатын заңсыз деп таныды, деп хабарлайды DKNews.kz.
21 тамызда Нью-Йорктің Оңтүстік округі бойынша федералдық судья Жанетт Варгас шешім шығарды. Сот шешімінде Мемлекеттік департамент саясаты АҚШ-тың көші-қон заңнамасына қайшы келгені және мемлекеттік хатшы Марко Рубиоға заңмен берілген өкілеттіктер шегінен шыққаны көрсетілген.
Қазақстан 75 елдің тізіміне кірген
Мемлекеттік департамент шектеуді 2026 жылғы 21 қаңтардан бастап енгізді. 75 мемлекетті қамтыған ресми тізімге Қазақстанмен бірге Қырғызстан, Өзбекстан, Армения, Әзербайжан, Беларусь, Ресей, Пәкістан, Бразилия, Таиланд және ондаған басқа ел кірді.
Шектеу тек иммиграциялық визаларға, яғни АҚШ-қа тұрақты тұру үшін көшуді жоспарлаған адамдарға арналған визаларға қатысты болды. Туристік, іскерлік және басқа да иммиграциялық емес визаларға бұл нақты шара қолданылған жоқ.
Бұл айырмашылық Қазақстан азаматтары үшін принципті мәнге ие: қаңтардағы шешім АҚШ визаларының барлық түрін беруді тоқтатты дегенді білдірмеген.
Сұхбат өткізілді, бірақ визаны бәрібір бермеуі мүмкін еді
Шектеудің ең даулы тұсы оның қалай жұмыс істегенінде болды.
Консулдықтар өтініш берушілермен сұхбат өткізуді және олардың құжаттарын тексеруді жалғастырды. Алайда азамат 75 елдің бірінің тізіміне кірсе және бас тартуға басқа негіз табылмаса да, Мемлекеттік департамент нұсқаулығы бойынша оған иммиграциялық виза берілмеуге тиіс болды.
Сот материалдарына сәйкес, бұл ереже консул жеке тексеруден кейін өтініш берушіні ықтимал «қоғамдық жүк» деп санамаған және оның өзге талаптарға сай екенін анықтаған жағдайларда да қолданылған.
Мемлекеттік департамент бұл шараны аталған елдердің азаматтары АҚШ-та әлеуметтік көмек пен мемлекеттік ресурстарға тәуелді болуы мүмкін деген тәуекелмен түсіндірді. Дәл осы азаматтыққа негізделген тәсіл сот талқылауының негізгі мәселелерінің біріне айналды.
Сот Рубио консулдардың шешімін алмастыра алмайды деп тапты
АҚШ заңнамасы виза беру немесе одан бас тарту туралы шешімді консулдық қызметкердің құзыретіне қалдырады. Сот мемлекеттік хатшы өтініш берушінің азаматтығына қарап, істің нәтижесін алдын ала айқындайтын тетік енгізе алмайды деген қорытындыға келді.
«Өтініш берушінің азаматтығына байланысты иммиграциялық виза беруге үзілді-кесілді тыйым салатын саясат заңда белгіленген осы тәртіпке тікелей қайшы келеді», — делінген сот шешімінде.
Судья бұл саясатты заңсыз деп танып, оны АҚШ-тың Әкімшілік рәсімдер туралы заңы аясында күшін жойды.
Бұрынғы бас тартулар да қайта қаралуы мүмкін
Сот шешімі болашақ өтініштермен ғана шектелмейді.
Егер иммиграциялық виза беруден бас тарту тек даулы саясатқа сүйеніп жасалған болса, мұндай шешімдер күшін жойып, істер консулдық қызметкерлерге қайта қарауға жіберілуі тиіс.
Алайда бұл визаның автоматты түрде берілетінін білдірмейді.
Егер өтініш берушіге АҚШ-тың көші-қон заңнамасында көзделген басқа заңды негіз бойынша бас тартуға себеп болса, мұндай шешім сақталады. Сот қаңтардағы саясатпен қатар басқа себептер де көрсетілген істерді автоматты түрде жоймайтынын нақтылаған.
Қазақстандық өтініш берушілер үшін негізгі өзгеріс мынада: Қазақстан азаматтығының өзі енді күшін жойған саясат бойынша иммиграциялық виза бермеуге жеке негіз бола алмайды.
Шектеу әлем елдерінің шамамен 40%-ын қамтыған
Қаңтардағы шешім ауқымы жағынан өте кең болды. Сот материалдарында бұл шектеу әлемдегі мемлекеттердің шамамен 40%-ының азаматтарына әсер еткені көрсетілген.
Сондықтан сот шешімі тек жекелеген талапкерлерге қатысты емес. 75 елге арналған саясат түгелдей жойылды, ал тек осы ережеге сүйеніп қабылданған бас тартулар қайтадан жеке тәртіпте қаралуы тиіс.
Қаңтарда біз Қазақстанның неге 75 елдің қатарына кіргенін және шектеудің АҚШ визаларының нақты қай түрлеріне қатысты болғанын егжей-тегжейлі жазған едік. Енді сол қаңтардағы саясаттың негізгі тетігін сот жарамсыз деп таныды.
