Қазақстанды Канадамен салыстырудан бас тартты. Астанада өткен ЕҚЫҰ/ДИАҚБ миссиясының брифингінде халықаралық байқаушылар Қазақстандағы сайлау науқанына баға беріп, сайлау жүйесіне қатысты бірқатар сұраққа жауап берді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Миссия өкілдерінің айтуынша, сайлау тыныш әрі ұйымдасқан жағдайда өткен. Азаматтардың еркін дауыс беру құқығы бұзылмағаны айтылды. Миссия басшысы Винсент Пикет Орталық сайлау комиссиясының жұмысындағы ашықтыққа ерекше тоқталды.
«Орталық сайлау комиссиясы өз шешімдерін жедел жариялап отырды. Біз отырыстарға қатыстық, қабылданған шешімдер туралы ақпарат алдық және сол уақытта бұл шешімдер сайтта жарияланып отырды. Сондықтан бұл тұрғыда жұмыс жақсы ұйымдастырылды», — деді ол.
Пропорционалды жүйе демократиялық стандарттарға қайшы емес
Брифингтегі негізгі тақырыптардың бірі Құрылтай депутаттарын партиялық тізімдер арқылы сайлау жүйесіне қатысты болды.
Журналистер пропорционалды сайлау жүйесі Еуропаның көптеген елінде қолданылатынын айтып, мұндай модельдің өзін саяси қатысуды шектейтін тетік ретінде бағалауға бола ма деген мәселе көтерді.
ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясы делегациясының басшысы Люция Тацер Перлин пропорционалды сайлау жүйесінің өзі демократиялық стандарттарды бұзбайтынын түсіндірді.
Бұл жауап Қазақстандағы сайлау моделіне қатысты пікірталастың негізгі шекарасын көрсетті: мәселе пропорционалды жүйенің бар-жоғында емес, оның нақты қандай ережелермен жұмыс істейтініне байланысты бағаланады.
Канада мен Жаңа Зеландия мысалға келтірілді
Тағы бір сұрақ сайлау күні өз учаскесіне келе алмайтын азаматтарға басқа жерде дауыс беруге мүмкіндік беретін рәсімдерге қатысты болды.
Журналистер мұндай тәжірибенің Канада мен Жаңа Зеландияда да бар екенін айтып, Қазақстандағы ұқсас тетікке неге сын айтылатынын сұрады.
Миссия басшысы Винсент Пикет Қазақстанды Канадамен тікелей салыстыруға болмайтынын мәлімдеді.
Алайда ұқсас рәсімдер әр елде неліктен әртүрлі бағаланатыны жөніндегі сұрақ толық жауапсыз қалды.
Осы тұс брифингтегі ең өткір тақырыптардың біріне айналды. Журналистердің сұрағы Қазақстандағы нақты сайлау рәсімінен шығып, халықаралық бақылаушылардың түрлі елдерге қандай өлшем қолданатынына тірелді.
ОСК шешімдерін жедел жариялап отырды
Брифинг барысында халықаралық байқаушылар сайлауды техникалық ұйымдастыруға оң баға берді.
Винсент Пикет Орталық сайлау комиссиясының шешімдерді жедел жариялағанын, ал миссия өкілдерінің ОСК отырыстарына қатысып, қабылданған шешімдер туралы ақпаратты уақытылы алып отырғанын айтты.
«Орталық сайлау комиссиясы өз шешімдерін жедел жариялап отырды. Біз отырыстарға қатыстық, қабылданған шешімдер туралы ақпарат алдық және сол уақытта бұл шешімдер сайтта жарияланып отырды. Сондықтан бұл тұрғыда жұмыс жақсы ұйымдастырылды», — деді Пикет.
Миссия басшысының бағасы сайлауды ұйымдастырудың әкімшілік және техникалық бөлігіне қатысты айтылды.
Байқаушылар бүкіл Қазақстанды қамтыды
Винсент Пикеттің айтуынша, миссия өкілдері Қазақстанның барлық облыстары мен республикалық маңызы бар қалаларында жұмыс істеген.
Мониторинг тек ірі қалаларда ғана емес, ауылдық жерлерде де жүргізілді. Осылайша халықаралық байқаушылар сайлау барысын елдің әртүрлі өңірлерінде бақылаған.
Брифингтегі басты пікірталас сайлауды ұйымдастыру сапасынан гөрі бағалау өлшемдеріне ауысты. Пропорционалды жүйенің өзі демократиялық стандарттарға қайшы емес екені айтылды, ал Қазақстан мен Канададағы ұқсас рәсімдерді салыстыру жөніндегі сұрақ ашық күйінде қалды.
