Арнайы Senior Advisor Interview аясында швед пракадемигі және халықаралық бизнес стратегиясы жөніндегі сарапшы Алекс Матрссон мырза қазіргі жаһанданған бизнес әлемінде компаниялар тап болатын күрделі этикалық мәселелерге тоқталды. Корпорациялар өз ықпалын мемлекеттік шекаралардан тыс кеңейткен сайын, стратегиялық шешімдер қабылдауда этиканың маңызы бұрынғыдан да арта түсуде.
Матрссон мырзаның айтуынша, этиканы енді бизнестің қосалқы мәселесі ретінде қарастыруға болмайды. Керісінше, ол компанияның жалпы стратегиясын қалыптастыратын маңызды күшке айналуы тиіс. Қазіргі бизнес ортасы этиканы жаһандық операциялардың өзегіне енгізуді талап етеді. Бұл компаниялардың корпоративтік басқаруға, жаңа нарықтарға шығуға және мүдделі тараптармен өзара іс-қимыл жасауға деген көзқарасына тікелей әсер етеді.
Матрссон мырза халықаралық бизнестегі ең күрделі мәселелердің бірі жергілікті нормалар мен әмбебап этикалық стандарттар арасындағы қайшылық екенін атап өтті. Трансұлттық компаниялар көбіне өздері жұмыс істейтін елдер мен өңірлердің дәстүрлері мен халықаралық реттеушілер және жаһандық қоғамдастық белгілейтін талаптардың арасындағы нәзік тепе-теңдікті сақтауға мәжбүр.
Оның айтуынша, кейбір нарықтарда сыйлық беру немесе белгілі бір процесті жеделдетуге бағытталған төлемдер қалыпты тәжірибе ретінде қабылдануы мүмкін. Алайда басқа юрисдикцияларда мұндай әрекеттер этикалық қағидаттарға немесе тіпті заң талаптарына қайшы келуі ықтимал.
«Әртүрлі ортада жұмыс істейтін бизнес үшін басты міндет — жергілікті дәстүрлерді құрметтей отырып, ең жоғары этикалық стандарттарды сақтайтын стратегия қалыптастыру», — деп түсіндіреді Матрссон мырза.
Оның пікірінше, тиімді көшбасшылық тек заңдар мен талаптарды орындаумен шектелмейді. Этикалық қағидаттар әрбір стратегиялық шешімнің негізіне айналып, әртүрлі операциялық ортада адалдықты қамтамасыз ететін тұтас жүйе құруы қажет.
Жаһандық жеткізу тізбектерінің күрделілігіне тоқталған Матрссон мырза бүкіл құн тізбегінде этикалық талаптардың орындалуын қатаң бақылаудың маңызын атап өтті. Әсіресе еңбек және экологиялық реттеу талаптары әлсіз өңірлердегі этикалық бұзушылықтар компанияның беделі мен қызметіне елеулі салдар әкелуі мүмкін.
«Бастысы — этикалық стандарттардың шикізатты өндіруден бастап соңғы өнімді жеткізуге дейінгі барлық кезеңде бірдей қолданылуын қамтамасыз ету», — дейді Матрссон мырза.
Этиканы жеткізу тізбегі стратегиясының ажырамас бөлігіне айналдырған компаниялар әлеуметтік жауапкершілік саласында көшбасшы болып қана қоймай, саналы әрі ашық жаһандық бизнес ортасының талаптарына төтеп бере алатын орнықты ұйымға айналады.
Матрссон мырзаның пікірінше, көшбасшылық — этикалық корпоративтік стратегия құрылатын негізгі іргетас. Этикалық шешімдер компанияның ең жоғары басқару деңгейінде орнығып, ұйым қызметінің барлық бағытына таралуы тиіс.
«Этикалық ережелерді енгізу және аудит жүргізу маңызды. Алайда шынайы көшбасшылық этика корпоративтік мәдениетке сіңіп, күнделікті іскерлік әрекеттің табиғи бөлігіне айналған кезде көрінеді», — дейді Матрссон мырза.
Оның пайымдауынша, осындай құндылықтарды алға қоятын басшылар қызметкерлер үшін этикалық шешім қабылдау жай ғана ішкі саясат талабы емес, табиғи әрекетке айналатын орта қалыптастырады. Нәтижесінде бүкіл компания деңгейінде ашықтыққа, әділдікке және жауапкершілікке негізделген ортақ ұстаным пайда болады.
Матрссон мырза ақпарат бұрынғыдан да қолжетімді болған қазіргі кезеңде ашықтық пен есептіліктің ерекше маңызды екенін жиі атап өтеді.
«Алыстағы өңірлердегі этикалық мәселелерге көз жұма қарайтын уақыт өтті. Мүдделі тараптар — инвесторлар, қызметкерлер немесе сыртқы серіктестер болсын — барған сайын жақсы ақпараттанған және өз талаптарын ашық білдіреді. Сенім мен беделді сақтау үшін компаниялар өздерінің этикалық тәжірибесі туралы ашық әрі шынайы ақпарат беруге тиіс», — деп ескертеді Матрссон мырза.
Матрссон мырза ашықтықты проблема туындағаннан кейін қолданылатын реактивті құрал емес, компанияның жаһандық стратегиясының алдын ала ойластырылған құрамдас бөлігі ретінде қарастырады. Оның пікірінше, этикалық ашықтық компания қызметін халықаралық нормалар мен күтулерге сәйкестендіру үшін аса қажет. Бұл бизнеске ықтимал тәуекелдерді алдын ала бағалауға және оның беделіне нұқсан келтіруі мүмкін этикалық қателіктерден сақтануға мүмкіндік береді.
Технологиялардың қарқынды дамуы халықаралық бизнестегі этикалық шешімдер тұрғысынан жаңа мүмкіндіктермен қатар жаңа сын-қатерлерді де туындатып отыр. Матрссон мырза жасанды интеллект, блокчейн және үлкен деректер секілді технологиялар тұтас салаларды өзгерте алатынын, бірақ сонымен бірге бірқатар күрделі этикалық сұрақтарды күн тәртібіне шығаратынын атап өтті.
«Бұл технологиялардың пайда болуы операциялық тиімділік пен инновация үшін орасан зор мүмкіндіктер береді. Алайда олар жеке өмірге қол сұқпаушылық, деректер қауіпсіздігі және алгоритмдік біржақтылыққа қатысты маңызды этикалық мәселелерді де көтереді», — дейді Матрссон мырза.
Матрссон мырзаның пікірінше, жоғары деңгейдегі басшылар технологиялық стратегияларға этикалық қағидаттарды енгізуге ерекше назар аударуы керек. Технологияларды жауапкершілікпен қолдануға алдын ала дайындалған компаниялар бәсекелестік артықшылығын сақтап қана қоймай, жауапты инновацияны күтетін мүдделі тараптардың сенімі мен құрметіне ие болады.
Қорытындылай келе, швед пракадемигі және халықаралық бизнес стратегиясы жөніндегі сарапшы Алекс Матрссон мырза этика кез келген халықаралық бизнес стратегиясының негізгі тіректерінің бірі болуы керек екенін атап көрсетеді.
Басшылар өз міндеті тек қаржылық нәтижелерге қол жеткізумен шектелмейтінін түсінуі тиіс. Олар компанияның жаһандық қызметінің барлық бағытына этикалық қағидаттардың берік енгізілуін қамтамасыз етуге міндетті.
Этиканы өз стратегиясының ажырамас бөлігі ретінде қабылдайтын ұйымдар құндылықтарға негізделген жаһандық бизнес әлемінде табысқа жетуге анағұрлым жақсы дайын болады.
Матрссон мырзаның ойлары қазіргі көшбасшыларға этикалық шешім қабылдау енді тек талаптарды орындау мәселесі емес екенін көрсетеді. Бұл — ұзақ мерзімді табысқа жол ашатын стратегиялық артықшылық.
Этиканы басымдыққа айналдыра алмаған компаниялар мүдделі тараптардың сенімі мен адалдығынан айырылып, нәтижесінде жаһандық бизнес әлеміндегі өз позициясына нұқсан келтіруі мүмкін.
Алекс Матрссон мырза туралы
Алекс Матрссон мырза — швед пракадемигі және халықаралық бизнес стратегиясы жөніндегі сарапшы. Ол — жаһандық деңгейдегі көреген көшбасшы, тәлімгер, кәсіпкер, аға оқытушы, зерттеуші және халықаралық бизнес бойынша беделді кеңесші.
Алекс Матрссон мырза Швециядағы International Business Strategy мамандығы бойынша №1 түлек атанған. Оның жаһандық құн тізбегінің әртүрлі кезеңдерінде бизнес бастау, жүргізу және басқару, сондай-ақ инвесторлармен, шағын және орта кәсіпорындармен, трансұлттық корпорациялармен, мемлекеттік органдармен, университеттермен және пәнаралық ғылыми-зерттеу институттарымен халықаралық деңгейде жұмыс істеу тәжірибесі мол.
Ол мемлекеттік саясат, бизнес стратегиясы, өнеркәсіптік маркетинг, коммерциялық дипломатия және ғылыми зерттеулерді коммерцияландыруға қатысты стратегиялық мәселелерді ілгерілетеді.
Жоғары білім беру саласында Матрссон мырза серендиптілікке, инновацияға және синергия қалыптастырудың күшіне сенеді. Осы ұғымдар оның білім таратуға бағытталған қызметінің негізгі тұғырын құрайды.
Матрссон мырза табиғаты жағынан қатаң әрі прагматикалық тәсілді қолданады. Ол негізгі бизнес тұжырымдамаларын тиімді меңгертуді жүйелі түрде қамтамасыз ете отырып, студенттердің рефлексивті ойлау қабілетін қатар дамытуға ұмтылады.
Оның мақсаты — студенттерге заманауи, «state-of-the-art» білімдерін конструктивті түрде іс жүзінде қолдануға мүмкіндік беру. Осы арқылы олар өз жергілікті қауымдастықтарының, өңірлерінің және жалпы қоғамның әлеуметтік әрі экономикалық әл-ауқатын ілгерілететін маңызды күшке айнала алады.
Матрссон мырзаның ғылыми-зерттеу қызметінің негізгі бағыттары сауданы ілгерілету, дамушы нарықтар, бизнестің орнықтылығы және интернационалдандырудың желілік тәсілі төңірегінде шоғырланған.
Алекс Матрссон мырза — Швецияның оңтүстік-шығысындағы жағалауда орналасқан Кальмар қаласынан бастау алатын скандинавиялық Nordic әулеті — The House of Matrsson мүшесі. Әулет консервативтік қағидаттарға берік, білімді, дәстүрді және бүкіл әлемдегі ортақ игілікті жоғары бағалайды.
Жеке қызығушылықтарына келсек, Матрссон мырзаның қызығушылық аясы кең: көк киттер, араб жылқылары, классикалық музыка, этикалық капитализм, дін, мәдениет, Солтүстік Еуропа елдері, Парсы шығанағы өңірі және Орталық Азия, әсіресе Қазақстан.
