Ауғанстанды оқшаулау шешім емес. Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Кабулмен прагматикалық диалогты сақтап, елдің гуманитарлық көмекке тәуелділігін азайту және экономикалық дербестігін күшейту қажет екенін мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
16 қыркүйекте Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде Қауіпсіздік Кеңесінің Ауғанстандағы жағдай мен БҰҰ-ның Ауғанстанға жәрдемдесу миссиясының — UNAMA қызметіне арналған отырысы өтті. Кездесуге Қауіпсіздік Кеңесі мүшелерімен бірге Қазақстан, Ауғанстан, Үндістан және Иран өкілдері қатысты.
Қазақстан диалог пен мойындаудың аражігін ажыратты
Қазақстанның БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілі Қайрат Омаров UNAMA мен БҰҰ-ның Ауғанстан мәселесіндегі орталық рөлін қолдайтынын білдірді.
Астана ұсынған тәсілдің өзегі — Ауғанстанның де-факто билігімен өзара іс-қимылды жалғастыру, бірақ мұндай байланысты саяси мойындаумен теңестірмеу.
«Өзара іс-қимыл мойындауды білдірмейді, алайда Ауғанстанды оқшаулау да орнықты шешім болып табылмайды. Біздің мақсатымыз – елдің гуманитарлық көмекке тәуелділіктен экономикалық өзін-өзі қамтамасыз етуге көшуіне жәрдемдесу», – деді Қайрат Омаров.
Бұл ұстаным Қазақстан үшін практикалық сипатқа ие: Астана гуманитарлық көмекпен қатар сауда, ауыл шаруашылығы және өңірлік көлік байланыстары арқылы Ауғанстан экономикасын аймақтық процестерге тартуға мән беріп отыр.
Қазақстан Ауғанстанға 318,8 тонна көмек жеткізді
Биыл Қазақстан Ауғанстанға жалпы салмағы 318,8 тонна гуманитарлық көмектің кезекті партиясын жеткізді. Елге қазақстандық дәрігерлер тобы да барып, медициналық көмек көрсетті.
Жүктің негізгі бөлігі теміржол арқылы Балх провинциясындағы Хайратон стансасына жеткізілген, ал бірқатар дәрі-дәрмек әуе көлігімен апарылған. Гуманитарлық миссияны KazAID Сыртқы істер, Төтенше жағдайлар, Денсаулық сақтау және Көлік министрліктерімен бірге ұйымдастырды.
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі мәлімдемеде бұдан бөлек 400 ауған диқанына көрсетілген қолдау және екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланысты кеңейту жұмыстары аталды.
Маусымда Ауғанстанда 50-ден астам қазақстандық компанияның қатысуымен бизнес-форум өтіп, Қазақстанның екінші Сауда үйі ашылды.
БҰҰ Ауғанстан экономикасындағы күрделі жағдайды атады
Қазақстанның экономикалық дербестікке көшу туралы ұсынысы Ауғанстандағы қазіргі жағдаймен тікелей байланысты.
UNAMA басшысының міндетін атқарушы Жоржетт Ганьонның Қауіпсіздік Кеңесіне ұсынған мәліметі бойынша, ел белгілі бір макроэкономикалық тұрақтылықты сақтағанымен, бұл толық экономикалық қалпына келуді білдірмейді. Халық санының өсуі мен халықаралық көмектің азаюы жағдайында жан басына шаққандағы табыс 5,6% төмендеген, экспорт та қысқарған.
Гуманитарлық ахуал да күрделі. UNICEF дерегі бойынша, шамамен 3,7 млн бала жеткіліксіз тамақтанудан зардап шегіп отыр, оның 1 млн-ға жуығында ауыр жіті тамақтанбау жағдайы бар. 2026 жылға арналған гуманитарлық қажеттіліктер мен ден қою жоспарының небәрі 30%-ы қаржыландырылған.
Сондықтан БҰҰ отырысында гуманитарлық көмекпен қатар Ауғанстан экономикасының тұрақтылығы, халықаралық байланыстар және ұзақмерзімді даму мәселелері көтерілді.
Әйелдер мен қыздардың құқықтары негізгі мәселе болып қалды
Ауғанстанмен экономикалық байланысты дамыту туралы пікірталас адам құқықтары мәселесін айналып өткен жоқ.
БҰҰ өкілдері әйелдер мен қыздарға қойылған ауыр шектеулер, инклюзивті басқарудың болмауы және террористік топтардың елдегі қызметін халықаралық қоғамдастық үшін негізгі алаңдаушылық тудыратын мәселелер ретінде атады.
Қазақстан да әйелдер мен қыздардың құқықтарын қамтамасыз ету, терроризм мен есірткінің заңсыз айналымына қарсы күресті жалғастыру қажеттігін растады.
Осылайша, Астананың БҰҰ-дағы позициясы екі бағытты қатар қамтиды: Ауғанстанды экономикалық оқшауламау және елдің халықаралық міндеттемелерге қатысты проблемаларын күн тәртібінен түсірмеу.
Алматыдағы БҰҰ орталығына Ауғанстан бағыты жүктеледі
Қазақстан Ауғанстанды Орталық және Оңтүстік Азия арасындағы сауда және көлік байланыстарына қосуға да мүдделі.
Бұл жұмыста Алматыдағы Орталық Азия мен Ауғанстан үшін БҰҰ-ның Орнықты даму мақсаттары жөніндегі өңірлік орталығына жеке рөл беріліп отыр.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылғы 17 маусымда орталықты құру туралы заңға қол қойды. Оның міндеттеріне халықаралық ұйымдармен байланысты күшейту, орнықты дамудың 17 мақсаты бойынша өңірлік күш-жігерді үйлестіру, сауда-экономикалық қатынастарды дамыту және инвестиция тарту кіреді.
Қазақстан тарапы орталықты ауғандықтардың өздері мен халықаралық серіктестер қатысатын Ауғанстанның ұзақмерзімді даму бағдарламаларын талқылау алаңы ретінде қарастырады.
Қазақстанның Кабулдағы миссиясы БҰҰ баяндамасына енді
Қауіпсіздік Кеңесінің қазіргі отырысы БҰҰ Бас хатшысының 9 қыркүйекте жарияланған Ауғанстан жөніндегі жаңа баяндамасына сүйенді. Құжат 2026 жылғы 22 мамырдан 9 қыркүйекке дейінгі кезеңді қамтиды.
Баяндамада қазақстандық делегацияның Кабулға сапары, Қазақстанның Сауда үйінің ашылуы және Алматыда Орталық Азия мемлекеттері мен Еуропалық одақтың Ауғанстан жөніндегі арнайы өкілдері кездескені жеке көрсетілген.
Қазақстан үшін бұл бағыттағы негізгі есеп енді гуманитарлық көмектің көлемімен ғана өлшенбейді. Астана Ауғанстанды саудаға, көлік дәліздеріне және өңірлік экономикалық жобаларға біртіндеп тартуды ұзақмерзімді тұрақтылықтың құралдарының бірі ретінде ұсынып отыр.
Бұған дейін DKNews.kz Қазақстанның Ауғанстанға 319 тоннаға жуық гуманитарлық көмек пен дәрігерлер тобын жібергені туралы жазған. Сол миссия кезінде Алматыдағы БҰҰ өңірлік орталығын Ауғанстанның ұзақмерзімді дамуына арналған халықаралық алаң ретінде пайдалану мүмкіндігі де көтерілген.
