ҚХР-дың Алматыдағы Бас консулы екіжақты қарым-қатынастың қарқыны, өңірлік ынтымақтастық, цифрлық экономика, жасанды интеллект және гуманитарлық байланыстар туралы.
Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастық бүгінде сауда, энергетика және көлік байланыстары секілді дәстүрлі бағыттармен ғана шектелмейді. Екі ел қарым-қатынасының алдағы даму бағытын айқындайтын жаңа салалар да алдыңғы қатарға шығып келеді. Олардың қатарында жасыл энергетика, цифрлық экономика, жасанды интеллект, трансшекаралық электрондық сауда және «ақылды» қалалар бар.
«Деловой Казахстан» басылымына берген сұхбатында Қытай Халық Республикасының Алматыдағы Бас консулы Су Фанцю Қазақстан мен Қытай қарым-қатынасының қазіргі кезеңі, өңірлер арасындағы ықпалдастықтың келешегі, Алматы мен Қазақстанның оңтүстік-шығыс өңірлерінің рөлі, сондай-ақ халықтар арасындағы байланыс, білім, туризм және бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы ынтымақтастықтың маңызы туралы айтты.
— Бас консул мырза, бүгінде Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынас жоғары деңгейде дамып келеді. Екі ел арасындағы саяси өзара сенім тереңдеп, дәстүрлі достық нығая түсуде. Қазақстан-Қытай қарым-қатынасының қазіргі жағдайын қалай бағалайсыз? Алдағы уақытта екі ел ынтымақтастығын дамыту үшін қандай салалардың әлеуеті жоғары деп санайсыз?
— Бүгінде Қытай мен Қазақстан арасындағы қарым-қатынас өз тарихындағы ең жақсы кезеңді бастан өткеріп отыр. Екі мемлекет басшыларының стратегиялық жетекшілігімен Қытай мен Қазақстанның мәңгілік жан-жақты стратегиялық серіктестігі тұрақты дамып, ынтымақтастықтың орасан зор әлеуеті мен жоғары қарқынын көрсетуде.
Қытай тарапының статистикасына сәйкес, 2026 жылдың қаңтар-шілде айларында екіжақты сауда көлемі 32,45 млрд АҚШ долларына жетіп, бір жыл бұрынғы кезеңмен салыстырғанда 24,1%-ға өсті. Қытай үшінші жыл қатарынан Қазақстанның ең ірі сауда серіктесі мәртебесін сақтап келеді.
Алдағы уақытта екі тарап энергетикалық ресурстар, көлік және логистикалық байланыстар секілді дәстүрлі салалардағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтады. Сонымен бірге жаңа энергия көздері, цифрлық экономика, жасанды интеллект, трансшекаралық электрондық сауда және «ақылды» қалалар бағытында жаңа өсім нүктелерін қалыптастыруға басымдық беріледі.
Мұның бәрі Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынастың одан әрі дамуына, «Бір белдеу, бір жол» бастамасын сапалы жүзеге асыруға және жаңа практикалық нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді.
— Алматы Қазақстан мен Қытай арасындағы байланыстарда дәстүрлі түрде маңызды орын алады. Елдің ірі экономикалық, мәдени және білім беру орталығы ретінде қала Қытайдың көптеген өңірлерімен тығыз қарым-қатынас орнатқан. Алматының, сондай-ақ Қазақстанның оңтүстігі мен шығысындағы өңірлердің Қытай провинциялары және қалаларымен ынтымақтастығын одан әрі дамыту мүмкіндіктерін қалай бағалайсыз? Бұл бағытта қандай жаңа мүмкіндіктер бар?
— Алматы мен Шымкент қалалары, Шығыс Қазақстан, Абай, Жетісу, Алматы, Жамбыл және Түркістан облыстары — Қазақстанның экономикасы, қаржысы, ауыл шаруашылығы, мәдениеті, білімі, ғылымы мен технологиясы үшін маңызды өңірлер.
Олар Бейжің, Шанхай, Тяньцзинь, Шыңжаң және Қытайдың басқа да провинциялары мен қалаларымен достық байланыстар орнатып, Қытаймен ынтымақтастықты белсенді дамытып келеді. Бұл өңірлер Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынаста өзіндік көпір рөлін атқарады.
Алдағы кезеңде өңірлік ынтымақтастықты кеңейтудің мүмкіндігі мол.
Біріншіден, теміржол қатынасы, автомобиль жолдары және тікелей әуе рейстері секілді көлік дәліздерінің артықшылықтарын тиімді пайдалана отырып, Алматы мен Қазақстанның оңтүстік-шығыс өңірлерінің Қазақстан мен Қытай арасындағы өңірлік ынтымақтастықтың маңызды торабы ретіндегі рөлін күшейтуге болады.
Екіншіден, трансшекаралық электрондық сауда, жасыл энергетика, логистика мен тасымал, автомобиль өндірісі сияқты салалардағы байланысты кеңейтіп, перспективалы жобаларға Қытай инвестициясын тарту маңызды.
Үшіншіден, Қазақстан мен Қытай арасындағы өзара визасыз режим мен мәдени алмасудың қолданыстағы тетіктерін пайдалана отырып, туризм, білім, ғылым және технология салаларындағы ынтымақтастықты тереңдете түсу қажет.
Төртіншіден, мәдени іс-шаралар, спорттық жарыстар және халықтық дипломатияның өзге де форматтарын жалғастыру маңызды. Бұл Қазақстан мен Қытай халықтарының бір-бірін тереңірек түсінуіне, достықтың нығаюына және екіжақты қарым-қатынастың қоғамдық негізінің кеңеюіне ықпал етеді.
— Бүгінде Қазақстан мен Қытай саяси және сауда-экономикалық салаларда ғана емес, мәдениет, білім, туризм және бұқаралық ақпарат құралдары арқылы халықтар арасындағы байланысты да жүйелі түрде кеңейтіп келеді. Екі ел халқының өзара түсіністігі мен достығын одан әрі нығайту үшін қазір қай бағыттарға ерекше назар аудару қажет деп ойлайсыз?
— Мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастың жақындығы ең алдымен халықтардың бір-біріне қаншалықты жақын екеніне байланысты. Менің ойымша, қазір төрт бағыттағы ынтымақтастықты күшейту ерекше маңызды.
Біріншіден, мәдени және жастар алмасуын кеңейтіп, қытай тілін оқыту ауқымын ұлғайту, студенттер алмасуын дамыту қажет. Конфуций институттары мен «Лу Бань» жобасының әлеуетін барынша тиімді пайдаланып, жас ұрпақтың Қазақстан мен Қытай достығын жалғастыруына жағдай жасау маңызды.
Екіншіден, туристік сапарларды одан әрі жеңілдетіп, өзара визасыз режимнің мүмкіндіктерін тиімді пайдалану қажет. Екі ел азаматтары бір-біріне жиі барып, саяхаттап, жақынырақ таныса түсуі керек.
Үшіншіден, бұқаралық ақпарат құралдары мен сараптамалық орталықтар арасындағы ынтымақтастықты тереңдетіп, Қазақстан мен Қытай арасындағы достық пен өзара ықпалдастық туралы объективті әрі мазмұнды ақпарат тарату маңызды.
Төртіншіден, халықтық дипломатия аясындағы мәдени бағдарламаларды, спорттық жарыстарды, көрмелерді және басқа да жобаларды жалғастыру қажет. Осындай байланыстар екі ел халқын жақындастырып, адамдар арасындағы өзара түсіністік пен жылы қарым-қатынасты арттыра түседі.
— Бас консул қызметіне кіріскеннен бері Сіз Алматыда, Талдықорғанда, Түркістанда және Қазақстанның басқа да өңірлерінде болдыңыз. Бұл сапарлар Сізге ерекше әсер қалдырғаны байқалады. Күз ортасы мерекесі мен Қытай Халық Республикасының Ұлттық мерекесі қарсаңында «Деловой Казахстан» оқырмандарына және Қазақстан халқына қандай тілегіңізді жеткізер едіңіз?
— Осы уақыт ішінде мен Қазақстан халқының қонақжайлығы мен ақжарқындығын, Алматының ашықтығы мен өміршең қуатын терең сезіндім. Қазақстанның көптеген өңірінде Қытай мен Қазақстан халықтары арасындағы берік достықтың бар екенін де анық байқадым.
Қазақ даласының бай әрі сан қырлы табиғаты, Алматы көшелеріндегі қайнаған өмір, Ұлы Жібек жолының көне тарихы және қазіргі Қазақстан-Қытай ынтымақтастығының қарқынды дамуы — мұның бәрі ерекше әсер қалдырады.
Қытай Халық Республикасының құрылғанына 77 жыл толуына орай достас Қазақстан халқына шын жүректен құттықтауымды және ізгі тілегімді білдіремін!
Қазақстан халқына өркендеу мен бақ-береке тілеймін. Қазақстан мен Қытай арасындағы достықтың ғұмыры ұзақ болып, ұрпақтан ұрпаққа жалғаса берсін. Екі елдің халқы бұдан да жарқын болашақты бірге қалыптастырсын!
