Инвестиция бар, дайын жоба тапшы. Инвесторлар Орталық Азияның қойма инфрақұрылымын дамытуға шамамен $1,65 млрд бағыттауды жоспарлап отыр. Алайда нарықта күтпеген мәселе туындады: қаржы салуға дайын қорлар көбейгенімен, олардың талаптарына сай келетін сапалы нысандар жеткіліксіз, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы 15 қазанда Алматыда өткен Central Asia Warehouse Summit халықаралық саммитінде белгілі болды. IBC Global мәліметінше, инвесторлар Қазақстан мен Орталық Азияның басқа елдеріндегі заманауи логистикалық кешендерге қызығушылық танытып отыр.
Инвестициялық қорлардан $650 млн, ЕАДБ-дан тағы $1 млрд
Орталық Азияның қойма нарығына үш мамандандырылған инвестициялық қор қаржы салуды көздеп отыр.
Еуропалық екі жабық қордың жалпы инвестициялық капиталы $400 млн құрайды. Олар қазірдің өзінде дайын қоймаларды сатып алу және жаңа кешендер салу жобаларын қарастырып жатыр.
Ал Central Eurasia Warehouses Private Equity Fund $250 млн көлемінде инвестициялық капитал қалыптастыруды жоспарлаған.
Бұдан бөлек, Еуразиялық даму банкі (ЕАДБ) жеке қаржыландыру бағдарламасын жүзеге асырмақ. Банк 2031 жылға дейін өңірдегі қойма инфрақұрылымына $1 млрд-қа дейін қаржы бағыттауды көздеп отыр.
Жалпы жарияланған инвестиция көлемі $1,65 млрд-қа жетеді.
Дегенмен бұл қаржының барлығы нарыққа түсіп қойған жоқ. Еуропалық қорлар инвестиция салатын нысандарды іріктеп жатыр, Central Eurasia Warehouses капитал жинақтау кезеңінде, ал ЕАДБ бағдарламасы бірнеше жылға есептелген.
Инвесторлар негізінен ауданы 20–25 мың шаршы метрден басталатын, А санатындағы немесе сапасы соған тең келетін қойма кешендеріне басымдық береді.
Оларды жаңадан салынатын ғимараттармен қатар, жалға беріліп, тұрақты табыс әкеліп отырған дайын қоймалар да қызықтырады.
Құрылыс компаниялары қойманы сатып, келесі жобасына қаржы сала алады
Қазақстандық девелоперлер үшін мамандандырылған инвестициялық қорлардың келуі қаржы тартудың тағы бір жолын ұсынады.
Әсіресе банктік несиелер қымбат, ал жобалық қаржыландыру мүмкіндіктері шектеулі жағдайда мұндай тетік өзекті.
Инвестор құрылыс басталған кезде жобаға қатыса алады немесе қойма пайдалануға берілгеннен кейін оны сатып алуы мүмкін.
Екінші жағдайда құрылыс компаниясы салған қаражатын қайтарып, пайдасын бекітіп, келесі жобаны бастауға мүмкіндік алады.
«Қолданыстағы қойманы сату құрылыс салушыға пайдасын бекітіп, түскен қаражатты келесі жобаға бағыттауға мүмкіндік береді», — деп түсіндірді Central Eurasia Warehouses Private Equity Fund серіктесі Станислав Ахмедзянов.
Алайда кез келген жоба инвестиция ала алмайды.
Қорлар ғимараттың орналасқан жерін, техникалық сипаттамаларын, құрылыстың дайындық деңгейін және жалға алушылар құрамын бағалайды.
Халықаралық талаптарға сай нысан ұсынып, жобаның қаржылық тиімділігін дәлелдей алған құрылыс компанияларының мүмкіндігі жоғары болмақ.
Алматыда құны $125 млн болатын логистикалық парк салынады
Қазақстанда мұндай инвестициялық жоспарлар нақты жобалар арқылы жүзеге аса бастады.
2026 жылғы тамызда ЕАДБ Алматыдағы «Griffin Логопарк Алматы» кешені құрылысының бірінші кезеңін қаржыландыру туралы несие келісіміне қол қойды.
Логистикалық парктің жалпы ауданы шамамен 125,5 мың шаршы метр болады. Жобаға салынатын инвестиция көлемі $125 млн шамасында бағаланып отыр.
Бұған дейін біз ЕАДБ мен Griffin Partners арасындағы ынтымақтастық туралы жазған едік. А+ санатындағы кешенді Алматының солтүстік бөлігінде, Үлкен Алматы айналма автомобиль жолына жақын аумақта салу жоспарланған.
Тағы бір ірі жоба Mercury Properties компаниясымен байланысты.
Шілде айында ЕАДБ мен компания Алматы облысындағы Mercury Logistics кешенінің екінші кезеңін жүзеге асыру жөнінде меморандумға қол қойды.
Бірінші кезеңге 20 млрд теңге инвестиция салынған. Ал 2031 жылға қарай жобаға бағытталатын жалпы қаржы көлемі 70 млрд теңгеге жетуі тиіс.
Банктің жоспарына сәйкес, Орталық Азияда бір миллион шаршы метрден астам жаңа қойма алаңы пайда болады.
«Біздің бағалауымызша, заманауи қойма алаңдарының құрылымдық тапшылығы жаңа жобаларды дамытуға айтарлықтай мүмкіндік береді. 2031 жылға дейін өңірдегі қойма инфрақұрылымын дамытуға $1 млрд-қа дейін қаржы бағыттап, 1 млн шаршы метрден астам қойма алаңын құруды жоспарлап отырмыз», — деді ЕАДБ стратегиялық жобалар дирекциясының басшысы Михаил Фадеев.
Орталық Азияға тағы 11 млн шаршы метрге дейін қойма қажет
Миллиардтаған доллар инвестиция тарту жоспарына қарамастан, бұл қаржы өңірдегі болашақ сұранысты толық қамтамасыз етуге жетпейді.
IBC Global есебіне сәйкес, алдағы он жылда Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанға 7–11 млн шаршы метр жаңа қойма алаңы қажет болады.
Әңгіме тек тауар сақтайтын қарапайым ғимараттар туралы емес.
Бұл есепке тарату орталықтары, ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтауға арналған агрологистикалық кешендер, әртүрлі температуралық режимі бар қоймалар және басқа да инфрақұрылым нысандары кіреді.
Сарапшылардың есебінше, үш инвестициялық қордың капиталы қаржыландыру құрылымында қарыз қаражатының үлесі 60% болған жағдайда шамамен 1,8 млн шаршы метр қойма салуға мүмкіндік береді.
ЕАДБ мен өзге инвесторлардың жоспарларын қосқанда, бұл көрсеткіш 2,8 млн шаршы метрге жетуі мүмкін.
Яғни жарияланған бағдарламалар толық жүзеге асқан күннің өзінде өңірге қосымша 4,2–8,2 млн шаршы метр қойма құрылысы үшін қаржы табу қажет.
IBC Global компаниясының қаржы және халықаралық даму жөніндегі вице-президенті Адриан Хенни (Adrien Henni) алдағы жылдары заманауи қоймалар шамадан тыс көбейіп кетеді деген қауіп жоқ екенін айтады.
«Осы кезеңде қойма алаңдарының артық ұсынысы пайда болады деген тәуекелді көріп отырған жоқпыз», — деді Хенни.
Инвесторлар қоймалармен қатар көлік дәліздеріне назар аударды
Инвестициялық қорлар қойма кешендерін халықаралық логистикалық жүйенің бір бөлігі ретінде қарастырады.
Олардың назарында жүк тарату орталықтары, терминалдар және кеден инфрақұрылымы бар.
Алайда қойманың ірі тасжолға жақын орналасуы инвестиция тартуға жеткіліксіз.
Қорлар нақты жүк ағынын, болашақ клиенттерді, олардың сұранысының тұрақтылығын және тасымал экономикасын зерттейді.
«Біз логистикалық нысанды жеткізу тізбегіндегі рөлі арқылы бағалаймыз: ол қандай жүк ағындарына қызмет көрсетеді, клиенттері кім болады және бұл сұраныс қаншалықты тұрақты?», — деді Cerberus Frontier компаниясының аға инвестициялық кеңесшісі Михеил Нибладзе.
Қазақстан үшін бұл тәсіл халықаралық көлік дәліздерінің бойында логистикалық орталықтар салу кезінде өзекті.
Инвесторларға тұрақты тауар айналымына қызмет көрсете алатын және жалдау ақысынан болжамды табыс әкелетін нысандар қажет.
Сондықтан қаржы тарту мүмкіндігі құрылыс құнына ғана емес, қойма қызметіне деген нақты сұранысқа да байланысты.
Бұған дейін біз Қазақстанда қандай логистикалық нысандарға сұраныс артатыны туралы жазған болатынбыз. Central Asia Warehouse Summit 2026 қатысушылары жаңа қоймалар салу көлемімен қатар, жалға алушылардың техникалық талаптары күшейіп келе жатқанын да талқылаған.
Қаржы жеткілікті, бірақ инвестор талабына сай жобалар аз
Ірі инвестициялық қорлардың келуі қойма құрылысы бірден қарқын алады деген сөз емес.
Инвесторлар халықаралық стандарттарға сәйкес келетін, қаржылық моделі түсінікті және тұрақты табыс әкелу мүмкіндігі дәлелденген жобаларды іздейді.
Мұндай нысандарды дайындауға уақыт керек.
Қаржыландыру құны, нарықтағы сұраныс және геосаяси тәуекелдер де инвестициялық шешімдерге әсер етуі мүмкін.
Соған қарамастан, алдағы он жылға болжанған қойма тапшылығы жаңа кешендер салуға деген қажеттіліктің сақталатынын көрсетеді.
Қазір нарықта қызық жағдай қалыптасты: инвесторлар миллиардтаған доллар бағыттауға ниетті, ал олардың талаптарына толық жауап беретін жобалар аз.
«Қазір өңірде институционалдық сапа талаптарына сай дайын жобалар қаржыдан аз болып отыр», — деп түйіндеді Адриан Хенни.
