Қазақстан мен Швейцария экономикалық ынтымақтастықты кеңейтпек. 2026 жылғы 22 қазанда Берн қаласында Қазақстанның Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев Швейцария Конфедерациясының Президенті Ги Пармеланмен кездесті. ҚР Сауда және интеграция министрлігінің мәліметіне сәйкес, тараптар инвестиция тарту, өзара сауданы ұлғайту, өнеркәсіптік кооперация және жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық мәселелерін талқылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесудің маңызды нәтижелерінің бірі – екі елдің энергетика, агроөнеркәсіп, инфрақұрылым, цифрландыру және аса маңызды шикізат салаларындағы бірлескен жобаларға қызығушылығын растауы.
Сонымен қатар Қазақстанның Ұлттық ядролық орталығы мен швейцариялық NAGRA ұйымы арасындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі Жол картасына қол қойылғаны хабарланды.
Швейцария Президенті Қазақстандағы реформаларды жоғары бағалады
Ги Пармелан Қазақстанмен қалыптасқан екіжақты қатынастарға оң баға беріп, елді Орталық Азиядағы сенімді әрі болашағы зор серіктес ретінде қарастыратынын жеткізді.
Швейцария Президенті 2025 жылғы қарашада Астанаға жасаған сапарын ерекше ықыласпен еске алды. Сол кезде ол Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевпен келіссөздер жүргізіп, Қазақстан-Швейцария іскерлік кеңесінің бесінші отырысына қатысқан болатын.
Ги Пармеланның пікірінше, сол сапар барысында қол жеткізілген уағдаластықтар екі елдің сауда-экономикалық байланыстарына қосымша серпін берген.
Швейцария басшысы Қазақстанда жүргізіліп жатқан саяси және экономикалық өзгерістерге де тоқталды.
Ол жалпыхалықтық референдумда жаңа Конституцияның қабылдануын және бір палаталы Парламент – Құрылтайдың құрылуын атап өтті. Швейцария тарапының бағалауынша, бұл өзгерістер институционалдық тұрақтылықты нығайтуға және инвестициялық тартымдылықты арттыруға ықпал етуі мүмкін.
Бұл – Швейцария Президентінің кездесуде білдірген ұстанымы. Реформалардың инвестициялық ахуалға нақты әсерін бағалау үшін кейінгі экономикалық көрсеткіштер мен инвесторлардың шешімдерін ескеру қажет.
2027 жылы Женевада өтетін AI саммитіне Қазақстан да қатысуы мүмкін
Кездесуде жасанды интеллект тақырыбына ерекше назар аударылды.
Ги Пармелан 2027 жылғы 21–22 маусымда өтетін Geneva AI Summit халықаралық саммитіне дайындық мәселесін көтерді.
Швейцария Президенті Қазақстанда цифрлық экономика мен жасанды интеллект технологиялары жүйелі түрде дамып келе жатқанын атап өтті.
Оның пікірінше, Женевадағы саммит Қазақстанның да қатысуымен тәжірибе алмасуға және жасанды интеллектіні жауапкершілікпен пайдаланудың ортақ тәсілдерін талқылауға мүмкіндік береді.
Мұндай халықаралық алаңдарда жасанды интеллекттің экономикалық мүмкіндіктерімен қатар, оны қауіпсіз пайдалану, технологиялардың сенімділігі және қоғам алдындағы жауапкершілік мәселелері де маңызды орын алады.
Қазақстан үшін бұл бағыттағы диалог отандық AI жобаларын халықаралық технологиялық экожүйемен байланыстыру тұрғысынан қызығушылық тудырады.
Дегенмен ұсынылған ақпаратта Қазақстанның саммитке қатысу форматы немесе нақты делегация құрамы жарияланған жоқ.
Қазақстан мен Швейцария қандай салаларда ынтымақтастықты кеңейтеді?
Арман Шаққалиев пен Ги Пармелан екіжақты сауда-экономикалық ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен даму мүмкіндіктерін талқылады.
Негізгі назар өзара сауда көлемін ұлғайтуға, инвестиция тартуға және өндірістік кооперацияны дамытуға аударылды.
Қазақстан тарапы швейцариялық компанияларды ел экономикасының басым салаларындағы бірлескен жобаларға қатысуға шақырды.
Ынтымақтастықтың негізгі бағыттары:
- Агроөнеркәсіп. Қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортын кеңейту және өңдеу саласындағы әріптестік.
- Инфрақұрылым. Инженерлік және технологиялық шешімдерді пайдалану мүмкіндіктерін қарастыру.
- Энергетика. Технологиялық ынтымақтастықты және бірлескен жобаларды дамыту.
- Аса маңызды шикізат. Өнеркәсіптік кооперация мен технологиялық әріптестік мүмкіндіктерін зерделеу.
- Цифрландыру. Цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект саласындағы тәжірибе алмасу.
- Инновациялар. Швейцариялық технологияларды тарту және жаңа өндірістік жобаларды дамыту.
Қазақстан үшін мұндай ынтымақтастықтың практикалық маңызы – тек инвестиция көлемін арттыру емес, технологиялар мен өндірістік тәжірибені тарту.
Алайда талқыланған бағыттардың барлығы бойынша нақты жобалар іске қосылды деген сөз емес. Олардың жүзеге асуы кейінгі келіссөздерге, қаржыландыруға және компаниялардың инвестициялық шешімдеріне байланысты болады.
Бернде үкіметаралық комиссияның 12-отырысы өтті
Арман Шаққалиев Швейцария Президентін сол күні Берн қаласында өткен Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Швейцария үкіметаралық комиссиясының 12-отырысының қорытындыларымен таныстырды.
Министрдің айтуынша, отырыста қол жеткізілген уағдаластықтар екі елдің экономикалық байланыстарын одан әрі тереңдетуге негіз бола алады.
Үкіметаралық комиссия жұмысының ерекшелігі – сауда мен инвестиция мәселелерін мемлекеттік органдар деңгейінде жүйелі түрде талқылау мүмкіндігі.
Мұндай алаңдар бизнеске қатысты кедергілерді анықтауға, перспективалы салаларды белгілеуге және нақты жобаларды іске асыру үшін қажетті ведомствоаралық байланыстарды қалыптастыруға көмектеседі.
Бұл жолғы отырыста агроөнеркәсіп өнімдерінің экспорты, инфрақұрылым, энергетика, маңызды шикізат, цифрландыру және инновациялар салаларына басымдық берілді.
Қазақстанның Ұлттық ядролық орталығы мен NAGRA Жол картасына қол қойды
Үкіметаралық комиссия отырысының нақты нәтижелерінің бірі – Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығы мен швейцариялық NAGRA ұйымы арасындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі Жол картасының қабылдануы.
NAGRA – Швейцарияда радиоактивті қалдықтарды қауіпсіз геологиялық көму мәселелері бойынша зерттеулер жүргізетін ұйым.
Бұл салада халықаралық тәжірибе алмасу ғылыми зерттеулер, қауіпсіздік тәсілдері және технологиялық шешімдер тұрғысынан маңызды.
Қазақстанның Ұлттық ядролық орталығы үшін шетелдік ғылыми ұйымдармен байланыс зерттеу құзыреттерін дамытуға және арнайы техникалық тәжірибені зерделеуге мүмкіндік бере алады.
Сонымен бірге Жол картасына қол қою нақты нысан құрылысының басталғанын немесе жаңа ядролық жобаны іске асыру туралы түпкілікті шешім қабылданғанын білдірмейді.
Ұсынылған ақпаратта құжаттың қаржылық көлемі, жекелеген іс-шаралары және орындау мерзімдері нақтыланбаған.
Швейцария Қазақстан үшін неге маңызды инвестор?
Швейцария Қазақстанның ірі инвестициялық серіктестерінің бірі болып саналады.
Қазақстандық ресми мәліметтерге сәйкес, 2005 жылдан бері ел экономикасына тартылған швейцариялық инвестициялар көлемі 36,5 миллиард доллардан асқан.
Бұл көрсеткіш – көпжылдық жинақталған инвестициялық ағын. Оны бір жылда салынған инвестициямен немесе екі ел арасындағы тауар айналымымен шатастырмау қажет.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Швейцария арасындағы тауар айналымы 1,5 миллиард долларды құрады.
Ал 2026 жылғы қаңтар–тамызда екіжақты сауда көлемі 1,12 миллиард долларға жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 19,3%-ға өсті.
Бұл көрсеткіштер екі ел арасындағы экономикалық байланыстың қалыптасқан негізі бар екенін көрсетеді.
Дегенмен сауда көлемінің өсуі мен инвестициялық жобалардың жүзеге асуы әртүрлі экономикалық үдерістер. Сондықтан жаңа келіссөздердің нәтижесін бағалағанда нақты келісімшарттар, өндірістік жобалар және капитал салымдары маңызды болады.
Қазақстан швейцариялық технологияларды тартуға мүдделі
Кездесуде Арман Шаққалиев Қазақстанның экономиканың басым салаларына швейцариялық инвестициялар мен технологияларды тартуға мүдделі екенін растады.
Министр швейцариялық компанияларды өнеркәсіптік кооперацияны дамытуға және бірлескен жобаларды іске асыруға шақырды.
Қазақстан тарапы шетелдік бизнеске жан-жақты қолдау көрсетуге дайын екенін жеткізді.
Швейцарияның технологиялық және инженерлік тәжірибесі Қазақстандағы өндірістік инфрақұрылымды жаңғырту, өңдеу өнеркәсібін дамыту және жаңа технологияларды енгізу бағыттарында пайдаланылуы мүмкін.
Бірақ технологиялық ынтымақтастықтың нақты нәтижесі жабдық жеткізумен ғана өлшенбейді. Жергілікті мамандарды даярлау, өндірістік тәжірибе алмасу және технологияларды Қазақстан кәсіпорындарының қажеттіліктеріне бейімдеу де маңызды.
Қазақстан Швейцария жетекшілік ететін халықаралық топқа кіреді
Ги Пармелан екі елдің Бреттон-Вудс институттары мен Дүниежүзілік банк тобы аясындағы ынтымақтастығына да жоғары баға берді.
Қазақстан осы халықаралық қаржы құрылымдарында Швейцария жетекшілік ететін сайлау тобының құрамына кіреді.
Мұндай формат халықаралық қаржы институттарының басқару құрылымдарында мүше мемлекеттердің мүдделерін білдіруге және өзара үйлестіруге мүмкіндік береді.
Кездесуде бұл ынтымақтастықтың оң бағалануы Қазақстан мен Швейцария арасындағы байланыстардың екіжақты сауда және инвестиция мәселелерімен ғана шектелмейтінін көрсетті.
Берндегі келіссөздердің келесі кезеңі қандай болмақ?
Кездесу қорытындысында тараптар жоғары деңгейде және үкіметаралық комиссия аясында қол жеткізілген уағдаластықтарды жүзеге асырудың маңызын атап өтті.
Қазақстан үшін басты міндет – швейцариялық компаниялардың қызығушылығын нақты өндірістік, инфрақұрылымдық және инновациялық жобаларға айналдыру.
Швейцария үшін Қазақстан Орталық Азия нарығына шығу, өндірістік әріптестікті дамыту және жаңа технологиялық жобаларға қатысу мүмкіндіктерін ұсынады.
Ал 2027 жылғы Женева AI саммиті екі ел арасындағы ынтымақтастықтың цифрлық экономика мен жасанды интеллект бағытындағы келесі халықаралық алаңдарының бірі болуы мүмкін.
Әзірге Берндегі кездесудің негізгі нәтижелері – ынтымақтастық басымдықтарын нақтылау, инвестициялық диалогты жалғастыру және Ұлттық ядролық орталық пен NAGRA арасындағы Жол картасына қол қою.
Бұған дейін біз Қазақстан мен Швейцарияның Цюрихтегі бизнес-форумында шамамен 46 миллион долларлық меморандумдарға қол қойылғанын жазған едік. Сол кездесуге 90-ға жуық швейцариялық компания қатысып, сауда, өндірістік кооперация және инфрақұрылымды жаңғырту мүмкіндіктерін талқылаған болатын. Берндегі келіссөздер осы экономикалық диалогты жоғары саяси деңгейде жалғастырды.
