Эмомали Рахмон Қазақстанның жоғары мемлекеттік наградасына ие болды. 2026 жылғы 7 қарашада Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Тәжікстан басшысын Qoja Ahmet Yasaui орденімен марапаттады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ақорданың хабарлауынша, марапат екі ел арасындағы достық пен одақтастық қатынастарды дамытуға, сондай-ақ Орталық Азиядағы бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға қосқан үлесі үшін табысталды.
Салтанатты рәсімде Қасым-Жомарт Тоқаев марапаттың терең тарихи және рухани мәні бар екенін атап өтті. Оның айтуынша, қазақ пен тәжік халықтарын ғасырлар бойы қалыптасқан достық, ортақ тарихи тағдыр және рухани құндылықтар байланыстырады.
Неліктен орден Қожа Ахмет Ясауидің есімімен аталды?
Мемлекет басшысы марапаттау рәсімінде Қожа Ахмет Ясауидің Орталық Азия халықтарының рухани тарихындағы орнына ерекше тоқталды.
«Біздің өңіріміз әлемге көрнекті ойшылдар, ғалымдар, шайырлар мен ағартушылардың тұтас шоғырын сыйлады. Олардың мұрасы жекелеген елдер мен халықтардың ауқымынан асып, кең таралды. Ислам қайта өрлеу дәуірінің ең көрнекті тұлғаларының бірі – Қожа Ахмет Ясауи. Қазақ халқы ұлы ғұлама әрі ағартушы есімін ертеден ерекше қастер тұтады, киелі санайды. Сонымен қатар Қожа Ахмет Ясауи мұрасы – бүкіл өркениетке және әрине, ғасырлар бойы ортақ рухани дәстүрлері қалыптасқан Орталық Азия халықтарына тиесілі қазына», – деді Қазақстан Президенті.
Қасым-Жомарт Тоқаев ұлы ойшылдың ілімі адамгершілік, әділет, мейірім және гуманизм идеяларына негізделгенін атап өтті. Бұл құндылықтар бүгінгі қоғам үшін де өзектілігін жоғалтпаған.
Президент биыл Қожа Ахмет Ясауидің құрметіне жаңа мемлекеттік марапат белгілеуді өзі ұсынғанын айтты.
«Бұл ілім шын мәнінде дүниетанымымызды, болмысымызды, өмір салтымызды қалыптастырды, жүздеген жылдар бойы адамдарды біріктіріп, олардың жақсылық пен жасампаздыққа деген сенімін арттырды. Ясауи танымы заманынан озық еді. Сондықтан бүгінге дейін ғибратты ғұмыр жолын нұсқайтын өзіндік бір рухани-адамгершілік бағдар қызметін атқарып келеді. Өзіңізге мәлім, құрметті Эмомали Шарипович, қолға алған реформалардың нәтижесінде қоғамымыз жан-жақты жаңғыруда. Жаңа қоғамдық этика қалыптастыру осы сан алуан жұмыстың ішінде ерекше орын алады. Қожа Ахмет Ясауи дәріптеген биік адамгершілік мұраттар, сондай-ақ әділет, еңбекқорлық, тазалық, патриотизм қағидаттары елімізде қоғамдық сананың ажырамас бөлігіне айналды. Ясауи мұрасына айрықша мән бере отырып, биыл ұлы ойшыл, ғұлама, ағартушы тұлғаның құрметіне жаңа мемлекеттік марапат белгілеуді ұсындым», – деді Президент.
Тоқаев Рахмонның Тәжікстан тарихындағы рөлін атап өтті
Қазақстан Президенті Эмомали Рахмонның Тәжікстан мемлекеттілігін нығайтуға және елдегі қоғамдық келісімді сақтауға қосқан үлесіне жоғары баға берді.
Ол тәжік көшбасшысының ел тарихындағы күрделі кезеңде мемлекет басқару жауапкершілігін мойнына алғанын атап өтті.
«Сізге күрделі, тіпті тағдыршешті деуге болатын кезеңде елге жетекшілік жасау және Тәжікстанды бейбітшілік, бірлік пен жасампаз даму жолына бастау сынды зор тарихи жауапкершілік жүктелді. Тегеурінді әрі парасатты басшылығыңызбен Тәжікстан өзінің мемлекеттілігі мен қоғамдық келісімді нығайтып, қарқынды өркендеу жолына бет алды. Сондықтан тәжік халқы Сіздің Отан алдындағы тарихи еңбегіңізді бағалап, Ұлт көшбасшысы деп атайды. Қазақстан жұртшылығы да Сізді өз халқына және күллі Орталық Азия елдеріне өлшеусіз еңбек сіңірген мемлекет қайраткері санайды. Сіз рухани негіздерімізді нығайтуға, тарихи жадыны және ұлттық мәдени мұраны сақтауға ұдайы көңіл бөліп келесіз. Тәжік халқының тарихы мен мәдениетін, көрнекті ойшылдар мен шайырлардың шығармаларын насихаттау жөніндегі бастамаларыңыз зор құрметке лайық», – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаев Тәжікстан басшысының ұлттық мәдени мұраны сақтауға және көрнекті ойшылдардың шығармашылығын насихаттауға көңіл бөліп келе жатқанын да атап өтті.
Qoja Ahmet Yasaui ордені қандай еңбегі үшін берілді?
Мемлекет басшысы марапаттау туралы шешімнің негізгі себептерін түсіндірді.
Олардың қатарында рухани-мәдени құндылықтарды сақтау, Орталық Азиядағы тұрақтылық пен қауіпсіздікті нығайту, сондай-ақ Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы достық және одақтастық қатынастарды дамытуға қосқан үлес бар.
«Орталық Азияның тұрақтылығы мен қауіпсіздігін нығайтуға қосқан үлесіңіз – өлшеусіз. Баршаға мәлім беделіңіз, бай мемлекеттік тәжірибеңіз және бейбітшілік пен ынтымақтастық идеясына деген берік ұстанымыңыз біздің аймақтағы өзара түсіністік пен сенімді бекітуге септігін тигізді. Рухани-мәдени құндылықтарды сақтауға, бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға, сондай-ақ Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы достық және одақтастық қатынастарды дамытуға қосқан елеулі үлесіңізді ескере отырып, Сізді, құрметті Эмомали Шарипович, Qoja Ahmet Yasaui орденімен марапаттау жөнінде шешім қабылдадым. Бұл жоғары награда – Қазақстан халқының Сізге және бауырлас тәжік еліне көрсеткен шынайы құрметінің белгісі. Осы рәсім елдеріміздің мызғымас достығының тағы бір жарқын нышанына айналады деп сенемін. Құрметті Эмомали Шарипович, Сізге сарқылмас күш-қуат, жауапты қызметіңізге толайым табыс тілеймін, бауырлас тәжік халқы Сіздің басшылығыңызбен бейбіт өмір сүріп, өркендей берсін», – деді Қазақстан Президенті.
Осылайша, мемлекеттік награда Тәжікстан Президентінің жеке еңбегін мойындаумен қатар, екі халық арасындағы өзара құрметтің белгісі ретінде табысталды.
Эмомали Рахмон марапатқа қалай жауап берді?
Тәжікстан Президенті Қазақстанның жоғары мемлекеттік наградасы үшін Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтты.
Ол марапатты тек өзіне көрсетілген құрмет емес, екі ел арасындағы достықты нығайтуға үлес қосып келе жатқан тәжік халқына берілген баға деп қабылдайтынын жеткізді.
«Бұл марапатты мемлекеттеріміз арасындағы жоғары деңгейдегі өзара құрмет пен сенімнің тағы бір дәлелі санаймын. Ең алдымен, бауырлас Қазақстанмен достық пен ынтымақтастықты дәйекті түрде нығайтып келе жатқан тәжік халқының еңбегіне берілген баға деп білемін. Бүгінде елдеріміздің қарым-қатынасы мемлекетаралық байланыстардың барлық негізгі бағыты бойынша орнықты дамып келе жатқаны қуантады. Біздің одақтастығымыз бен стратегиялық серіктестігіміз қос халықтың игілігі жолында алдағы уақытта да беки беретініне сенімдімін», – деді Эмомали Рахмон.
Тәжікстан басшысы Қазақстанмен стратегиялық серіктестік пен одақтастықты одан әрі нығайтуға сенім білдірді.
Марапаттың екі ел үшін маңызы қандай?
Qoja Ahmet Yasaui орденінің табысталуы Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы саяси және мәдени байланыстардың символдық маңызын айқындады.
Салтанатты рәсімде айтылғандай, Қожа Ахмет Ясауидің рухани мұрасы бір ғана халықтың емес, бүкіл Орталық Азияның ортақ тарихи құндылығы ретінде қарастырылады.
Ал Эмомали Рахмонға берілген марапат екі мемлекет арасындағы достықты, өзара сенімді және өңірлік ынтымақтастықты нығайтуға қосқан үлесті мойындаудың белгісі болды.
Бұған дейін біз Қасым-Жомарт Тоқаев пен Эмомали Рахмонның қазақ-тәжік байланысын кеңейту жөніндегі телефон әңгімесі туралы жазған едік. Сол кезде мемлекет басшылары стратегиялық серіктестік пен одақтастықты нығайту және алдағы кездесулер кестесін талқылаған болатын.
