Қазақстан COP31 саммитінде шамамен 1,2 млрд долларлық келісімдерге қол қойды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен Премьер-министр Олжас Бектенов Түркияның Анталия қаласында өтіп жатқан БҰҰ-ның климаттың өзгеруі жөніндегі COP31 конференциясына қатысты. Үкіметтің ресми мәліметіне сәйкес, Қазақстан халықаралық алаңда жаңартылатын энергетика, су қауіпсіздігі, экологиялық технологиялар және жасыл инвестициялар бағытындағы бастамаларын таныстырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
11 қарашада жарияланған ақпаратқа сәйкес, саммитке әлемнің 70-тен астам елінің мемлекет басшылары мен үкімет жетекшілері, халықаралық ұйымдар мен қаржы институттарының басшылары қатысуда. Қазақстан делегациясы климаттық ынтымақтастықты кеңейтумен қатар, энергетика мен инфрақұрылым саласындағы нақты жобаларға басымдық берді.
1,2 млрд доллар: Қазақстан қандай жобаларға келісім жасады?
COP31 аясындағы маңызды нәтижелердің бірі – жалпы құны шамамен 1,2 млрд доллар болатын келісімдерге қол қойылуы. Құжаттар жаңартылатын энергия көздерін дамытуға және газ инфрақұрылымын жаңғыртуға бағытталған.
Келісімдер мына жобаларды қамтиды:
- Түркістан облысында қуаты 150 МВт болатын жел электр стансасын салу.
- Қостанай облысында қуаты 1 ГВт болатын жел электр стансасын салу.
- Aqyl Energy жобасы аясында деректерді қашықтан беретін 1,35 млн интеллектуалды газ есептегішін орнату.
Бұл келісімдер Қазақстанның энергетикалық инфрақұрылымын жаңғыртуға бағытталған. Жел стансалары іске қосылған жағдайда елдің жаңартылатын энергия өндіру қуаты артады, ал интеллектуалды есептегіштер газ тұтыну деректерін жинау және есепке алу жүйесін цифрландыруға мүмкіндік береді.
Дегенмен қол қойылған келісімдерді аяқталған жобалармен шатастырмау керек. Стансалардың құрылысы мен жабдықтарды орнату алдағы кезеңдерде жүзеге асырылуы тиіс.
Қазақстанда 1,7 млрд ағаш отырғызылды
Саммитте Олжас Бектенов Президенттің «Таза Қазақстан» бастамасына ерекше тоқталды. Оның айтуынша, бұл бастама жалпыұлттық қозғалысқа айналып, Конституцияда тиісті түрде бекітілген.
Үкімет басшысы келтірген мәліметтерге сәйкес, бүгінде 6 млн-нан астам қазақстандық туған өлкені қорғау жұмыстарына атсалысуда.
Елдегі көгалдандыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері:
- Соңғы бес жылда Қазақстан бойынша шамамен 1,7 млрд ағаш отырғызылды.
- 2027 жылы тағы 270 млн көшет отырғызу жоспарланған.
- Президент қойған негізгі міндет – 2 млрд ағаш отырғызу.
- Экологиялық қозғалысқа 6 млн-нан астам адам қатысуда.
Қазақстанның халықаралық деңгейдегі тағы бір бастамасы да назардан тыс қалған жоқ. Біріккен Ұлттар Ұйымы еліміздің ұсынысын қолдап, 22 сәуірді Халықаралық жер шарын көгалдандыру күні деп жариялаған.
Бұл шешім Қазақстанның табиғатты қорғау жөніндегі бастамаларын халықаралық деңгейде ілгерілетуінің нәтижесі ретінде атап өтілді.
Су қауіпсіздігі Қазақстан үшін басты басымдықтардың бірі
Олжас Бектенов климаттың өзгеруі жағдайында мемлекеттердің бірлескен іс-қимылы ерекше маңызды екенін айтты. Әсіресе Орталық Азия үшін су ресурстарын сақтау және оларды тиімді пайдалану мәселесі өзекті болып отыр.
Премьер-министр биыл сәуір айында Астанада өткен бірінші Өңірлік экологиялық саммиттің нәтижелеріне тоқталды. Жиында қабылданған Орталық Азияның экологиялық ынтымақтастығы жөніндегі Астана декларациясы өңірлік жұмыстың негізін қалаған.
«Экологиялық мәселелерді шешу үшін өзара тығыз ынтымақтастықты нығайту қажет. Биыл сәуір айында Астанада бірінші Өңірлік экологиялық саммит өтті. Жиын қорытындысы бойынша қабылданған Орталық Азияның экологиялық ынтымақтастығы жөніндегі Астана декларациясы бірлескен іс-қимылдардың негізін қалады. Осынау ортақ ниеттестік бағытында біз үшін анағұрлым өзекті басымдықтардың бірі – су қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Сондықтан Мемлекет басшысы БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру бастамасын көтерді. Біз барлық мүдделі серіктестерді осы процеске қатысуға шақырамыз», – деп атап өтті Премьер-министр.
Қазақстан ұсынған Халықаралық су ұйымын құру бастамасы су ресурстарына қатысты мәселелерді жаһандық деңгейде талқылауға бағытталған. Әзірге бұл – халықаралық серіктестердің қатысуын қажет ететін ұсыныс.
Жасыл энергетиканың үлесі төрт есеге өсті
Қазақстан жаңартылатын энергия көздерін дамыту қарқынын арттырып келеді. Үкімет мәліметінше, соңғы алты жылда олардың үлесі төрт есеге өсіп, 2026 жылы 8%-ға жеткен.
2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 15%-ға дейін жеткізу жоспарланып отыр.
Елде жел және күн энергетикасымен қатар атом энергетикасы мен жасыл сутегі өндірісіне қатысты жобалар дамытылуда.
Халықаралық энергетикалық ынтымақтастықтың маңызды бағыттарының бірі – Қазақстан, Әзербайжан және Өзбекстанның бірлескен бастамасы. Үш мемлекет экологиялық таза электр энергиясын экспорттауға арналған жасыл энергетикалық дәліз құру жобасын ілгерілетуде.
Бұл бастама электр энергиясын халықаралық нарықтарға жеткізудің жаңа мүмкіндіктерін қарастыруға бағытталған. Алайда оның нақты экономикалық нәтижесі инфрақұрылымның іске қосылуына және алдағы келісімдердің орындалуына байланысты болады.
Alatau City халықаралық инвесторларға таныстырылды
COP31 саммитінде Қазақстанның перспективалы жобаларының бірі ретінде Alatau City ұсынылды.
Жоба төмен көміртекті қала құру тұжырымдамасына негізделген. Ол заманауи қалалық инфрақұрылымды дамыту мен экологиялық технологияларды қолдануды көздейді.
Қазақстан табиғи қауіп-қатерлерді болжау және төтенше жағдайлардың алдын алу үшін жасанды интеллект пен ғарыштық мониторинг технологияларын да енгізіп жатыр.
Бұл бағыттар климаттың өзгеруіне бейімделу мәселесін тек табиғатты қорғаумен шектемей, қалаларды дамыту, қауіпсіздік және цифрлық технологиялармен байланыстырады.
Қазақстан павильонында жасанды интеллект гидтері жұмыс істейді
Олжас Бектенов COP31 аясында Қазақстанның ұлттық павильонын аралады. Онда еліміздің табиғи мұрасы, экологиялық жобалары және болашақ технологиялары бір кеңістікте таныстырылған.
Павильонның ерекше элементтерінің бірі – Тұран жолбарыстарының бейнесіндегі Үміт пен Амур атты интерактивті жасанды интеллект гидтері.
Көрмеде Қазақстанның экологиялық бастамалары бірнеше бағыт бойынша ұсынылған:
- Орман алқаптарын қалпына келтіру және табиғи экожүйелерді қорғау.
- Метан шығарындыларын азайту.
- Каспий теңізі арқылы Еуропаға жасыл энергетика дәлізін құру.
- Литий-ионды аккумуляторларды, пластик пен автокөлік шиналарын қайта өңдеу.
- Қалдықтардан энергия өндіру және өнеркәсіптік қалдықтарды азайту.
Павильон бағдарламасында Солтүстік Арал теңізін қалпына келтіру, Каспий экожүйесін сақтау, көміртегі нарықтарын дамыту және жасыл инвестициялар тарту мәселелері де қамтылған.
Каспийді қорғауға жасанды интеллект пен ғарыш технологиялары тартылмақ
Қазақстанның ұлттық павильонында цифрлық экологиялық шешімдерге ерекше назар аударылған.
Олардың қатарында өңірлік көміртегі жасанды интеллект платформасын құру, климаттық мониторингке ғарыш технологияларын пайдалану және «Каспий климаттық қалқаны» мемлекетаралық бейімделу жүйесін дамыту бастамалары бар.
Мұндай жобалар климаттық өзгерістерді бақылау, экологиялық тәуекелдерді бағалау және мемлекеттер арасындағы ақпарат алмасуды жетілдіру үшін маңызды.
Сонымен бірге бұл бастамалардың әрқайсысы бойынша нақты іске асыру мерзімдері мен қаржыландыру көлемі Үкіметтің аталған хабарламасында көрсетілмеген.
COP31 Қазақстанға қандай мүмкіндік береді?
Анталиядағы саммит Қазақстан үшін климаттық саясатты таныстыру алаңы ғана емес, халықаралық әріптестік пен инвестициялық жобаларды дамыту мүмкіндігіне де айналды.
Жаңартылатын энергетика және газ инфрақұрылымы бойынша шамамен 1,2 млрд долларлық келісімдерге қол қойылуы – осы жұмыстың нақты нәтижелерінің бірі.
Сонымен қатар Қазақстан қоршаған ортаны қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейту жөніндегі қосымша құжаттарға қол қойды.
Алдағы кезеңде келісімдердің орындалуы, энергетикалық нысандардың салынуы және цифрлық жобалардың енгізілуі маңызды болмақ. Дәл осы нәтижелер COP31 аясында қабылданған шешімдердің Қазақстан экономикасы мен экологиясына ықпалын бағалауға мүмкіндік береді.
Бұған дейін біз Қазақстанның Түркия ұсынған COP31 климаттық бастамаларын қолдағаны туралы жазған едік. Екі ел Анталиядағы конференция қарсаңында қалдықтарды азайту, экологиялық ынтымақтастықты кеңейту және климаттың өзгеруіне қарсы бірлескен іс-қимыл мәселелерін талқылаған болатын.
