Алекс Матрссон: Суперинтеллект пен Дүниежүзілік банктің стратегиясы елдердің болашағына қалай әсер етеді?

392
Анастасия Ким Редактор

Швециялық ғалым әрі тәжірибелі сарапшы, халықаралық қатынастар жөніндегі стратег Алекс Матрссон мырза Senior Advisor басылымына берген эксклюзивті сұхбатында маңызды мәселеге назар аударды: суперинтеллект (Super Intelligence, SI) мемлекеттердің болашағын айқындайтын технологиялардың біріне айналуы мүмкін. Алайда елдердің оның мүмкіндіктерін қаншалықты тиімді пайдалана алатыны бүгіннен бастап қандай негіз қалыптастыратынына байланысты.

Матрссон мырзаның пікірінше, қуатты технологияларға қол жеткізу өздігінен дамуды білдірмейді. Технологияның шынайы құндылығы инновацияларды экономикалық мүмкіндіктерге айналдыру, мемлекеттік және қоғамдық институттарды нығайту, сондай-ақ адамдардың өмір сүру сапасын нақты жақсарту қабілетімен өлшенуі тиіс.

Матрссон мырза бұл мәселені Дүниежүзілік банктің ғылыми зерттеулер, мемлекеттік саясат жөніндегі ұсынымдар және үкіметтермен ынтымақтастық арқылы халықаралық дамуға қосып отырған үлесімен байланыстырады.

Дүниежүзілік банктің World Development Report 2026: The Promise of Artificial Intelligence («2026 жылғы әлемдік даму туралы баяндама: Жасанды интеллекттің мүмкіндіктері») атты еңбегінде технологияларды енгізу, жұмыспен қамту, мемлекеттік қызметтер және баршаға ортақ дамуды қамтамасыз ететін жағдайлар қарастырылады.

Ал Дүниежүзілік банк тобының цифрлық стратегиясы сапалы байланыс инфрақұрылымының, қолжетімді цифрлық қызметтердің, қажетті дағдылардың және институттардың технологиялық өзгерістерге дайындығының маңызын атап көрсетеді. Сонымен қатар жеке деректерді қорғау мен киберқауіпсіздікті қамтамасыз етуге ерекше көңіл бөлінеді.

Матрссон мырзаның пайымдауынша, мұндағы басты стратегиялық міндет айқын: технологияларға қол жеткізу елдердің сыртқы жеткізушілерге тәуелділігін күшейтпей, керісінше олардың ұзақ мерзімді ұлттық әлеуетін дамытуға қызмет етуі тиіс.

Технологиялық амбиция нақты мүмкіндіктерге негізделуі тиіс

Дүниежүзілік банктің баяндамасында ұсынылған технологияларды қабылдау, бейімдеу және дамыту қағидаттары мемлекеттерге жүйелі әрі негізделген даму бағытын таңдауға мүмкіндік береді.

Матрссон мырза ел басшыларын тиімділігі дәлелденген технологияларды нақты пайда әкелетін салаларда енгізуге, оларды ұлттық жағдайларға бейімдеуге және қажетті мүмкіндіктер қалыптасқан кезде ғана озық инновацияларды дамытуға шақырады.

Оның пікірінше, технологиялық бедел мен шынайы стратегиялық жетістікті шатастыруға болмайды.

Мемлекеттер шектеулі ресурстарын технологиялық тұрғыдан толық тәуелсіз болып көрінуге жұмсаудың орнына, мемлекеттік сатып алу жүйесін жетілдіруге, өңірлік ынтымақтастықты нығайтуға, технологиялық жүйелердің өзара үйлесімділігін қамтамасыз етуге және жеткізушілердің мүмкіндіктерін кәсіби бағалай алатын мамандар даярлауға басымдық беруі қажет.

Матрссон мырза ұлттық технологиялық амбицияны жұмсалған қаражат көлемімен өлшеу дұрыс емес деп есептейді.

Оның орнына технологиялық инвестициялардың халыққа, бизнеске және жалпы экономикаға қандай ұзақ мерзімді құндылық әкелетіні басты көрсеткіш болуы тиіс.

Ұлттық даму әрқашан бірінші орында тұруы керек

Матрссон мырза мемлекет басшыларын, министрлерді, өнеркәсіп жетекшілерін және жоғары оқу орындарының басшыларын ұлттық дамудың іргелі негіздерін қорғауға шақырады.

Сенімді энергетика, көлік және байланыс инфрақұрылымы, экономикалық тұрақтылық, өнімді өнеркәсіп, жұмыспен қамту, білім беру, денсаулық сақтау, тиімді мемлекеттік институттар, ғылыми зерттеулер, қоғамдық бірлік және экологиялық орнықтылық – технологиялық амбициялар үшін құрбан етуге болатын екінші кезектегі міндеттер емес.

Керісінше, дәл осы факторлар кез келген мемлекеттің ұзақ мерзімді дамуына мүмкіндік беретін негізгі жағдайларды қалыптастырады.

Матрссон мырзаның пікірінше, халықтың тұрақты табыс көздерін қамтамасыз ету, тең мүмкіндіктер қалыптастыру, кедейлікті азайту және табиғи ресурстарды жауапкершілікпен басқару да мемлекеттердің тұрақты назарында болуы тиіс.

Бүгінгі күннің ең маңызды қажеттіліктерін шешпейінше, ешбір ел ертеңгі болашаққа толық дайынбыз деп сенімді түрде айта алмайды.

Сонымен қатар Матрссон мырза ұлттық дамуды бірінші орынға қою инновациялардан бас тартуды білдірмейтінін атап өтеді.

Керісінше, мұқият таңдалған және тиімді басқарылатын технологиялық шешімдер ауыл шаруашылығын дамытуға, денсаулық сақтау сапасын жақсартуға, білім беру мүмкіндіктерін кеңейтуге және мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға көмектесе алады.

Алайда Матрссон мырза суперинтеллектке бағытталған ауқымды бағдарламаларға қомақты инвестиция салмас бұрын мемлекеттің дайындық деңгейін жан-жақты бағалау қажет екенін ескертеді.

Мұндай бағалау елдің қаржылық мүмкіндіктерін, балама бағыттарға жұмсалмай қалатын ресурстардың құнын, жобаларды іске асыру әлеуетін, қоғам үшін дәлелденетін нақты пайданы және ұзақ мерзімді орнықтылықты қамтуы тиіс.

Матрссон мырза стратегиялық басымдықтардың нақты ретін ұсынады: алдымен мемлекеттің шұғыл міндеттерін орындау, ұлттық дамудың негізгі тіректерін нығайту, адамдар мен институттарға инвестиция салу, содан кейін ғана елдің мүмкіндіктері жеткілікті болған жағдайда анағұрлым ауқымды технологиялық мақсаттарға көшу.

Оның пікірінше, инновациялар ұлттық дамуды жеделдетуі тиіс. Олар елдің негізгі қажеттіліктеріне арналған ресурстарды басқа бағытқа бұрып, дамудың іргелі негіздерін әлсіретпеуі керек.

Технологияларды басқару қоғам мүддесін қорғауы тиіс

Матрссон мырза технологияларды тиімсіз басқару жаңа тәуелділіктерге әкелуі мүмкін екенін ескертеді.

Мұндай тәуекелдер шектеуші келісімшарттар, жабық технологиялық жүйелер және нарықтағы ықпалдың санаулы компаниялардың қолына шоғырлануы арқылы туындауы мүмкін.

Сондықтан Матрссон мырза үкіметтерді мемлекеттік сатып алудың ашықтығын қамтамасыз етуге, деректерді қорғаудың сенімді тетіктерін қалыптастыруға, киберқауіпсіздікті нығайтуға және әртүрлі технологиялық жүйелердің өзара үйлесімділігін дамытуға шақырады.

Сонымен қатар мемлекеттік секторда технология жеткізушілерімен келіссөздерді тең әрі мықты ұстанымнан жүргізуге мүмкіндік беретін кәсіби құзыреттер қалыптасуы қажет.

Халыққа аса маңызды қызметтерді көрсетуге әсер ететін технологиялық шешімдер қоғам үшін нақты құндылығын дәлелдеуі, тиісті дәлелдемелік талаптарға сай болуы және жауапты бақылау жүйесі аясында жұмыс істеуі тиіс.

Мұндай технологиялардың энергия тұтыну көлемі мен қоршаған ортаға ықтимал әсері де ұлттық инвестициялық шешімдер қабылдау кезінде ескерілуі қажет.

Бизнес пен жоғары білім беру салаларына қатысты Матрссон мырза қолданбалы ғылыми зерттеулерге, кәсіби құзыреттерді дамытуға және еңбек ресурстарын даярлауға ұзақ мерзімді инвестиция салуды қолдайды.

Оның пікірінше, өнеркәсіп инновацияларды еңбек өнімділігімен, жұмыспен қамтумен және тұрақты экономикалық құндылық қалыптастырумен байланыстыруы тиіс.

Ал университеттер іргелі білім беруді нығайтып, ұлттық басымдықтарға қызмет ететін ғылыми зерттеулерді дамытуы қажет.

Матрссон мырза бизнес пен жоғары оқу орындарының ортақ жауапкершілігін ерекше атап өтеді: технологиялық өзгерістер адамның мүмкіндіктерін кеңейтіп, жаңа экономикалық мүмкіндіктер қалыптастыруға ықпал етуі тиіс.

Суперинтеллект ұлттық өркендеудің құралы болуы керек

Швециялық ғалым әрі халықаралық қатынастар жөніндегі стратег Алекс Матрссон мырза мемлекеттің көшбасшылық деңгейін айқындайтын басты өлшем оның қандай технология сатып алғаны емес, сол технологияны қоғам игілігіне қаншалықты тиімді пайдалана алатыны екенін атап өтеді.

Оның пайымдауынша, елдер технологиялық амбицияға ұмтылғанда орынсыз шығындарға жол бермеуі, инвестиция салғанда негізгі міндеттерін назардан тыс қалдырмауы және инновациялық дамуды әрқашан қоғам мүддесіне негіздеуі қажет.

Суперинтеллект ұлттық орнықтылықты нығайтуға, адамдардың мүмкіндіктерін кеңейтуге және халықтың әл-ауқатын арттыруға қызмет етуі тиіс.

Матрссон мырзаның негізгі тұжырымы бойынша, суперинтеллект дамудың маңызды құралы бола алады. Алайда ол өркендеген, баршаға мүмкіндік беретін және орнықты қоғам қалыптастыруға қажетті іргелі негіздердің орнын алмастырмауы керек.

Швециялық ғалым әрі тәжірибелі сарапшы Алекс Матрссон мырза туралы

Өмірлік миссиясы – әлемнің ғылыми-өнеркәсіптік әлеуетін дамыту. Швециялық ғалым әрі тәжірибелі сарапшы Алекс Матрссон мырза өзінің кәсіби қызметін адамзаттың орасан зор әлеуетін ашуға, қуатты халықаралық серіктестіктер қалыптастыруға және әлемнің түкпір-түкпіріндегі қоғамдастықтардың нақты әрі ұзақ мерзімді дамуына үлес қосуға арнаған. Бизнес, білім беру және дипломатия салаларындағы қызметі арқылы, сондай-ақ жетекші мамандармен ынтымақтастық орната отырып, Матрссон мырза ғылым мен өнеркәсіптің жаһандық негізін нығайтуға, болашақ ұрпақ үшін жоғары жетістіктерге, орнықтылық пен өркендеуге негізделген ұзақ мерзімді мұра қалдыруға ұмтылады. Алекс Матрссон мырза – швециялық ғалым әрі тәжірибелі сарапшы, халықаралық бизнес стратегі, тәлімгер, кәсіпкер, аға оқытушы, зерттеуші және халықаралық қатынастар жөніндегі кеңесші. Ұсынылған өмірбаяндық мәліметтерде Матрссон мырза бизнес, мемлекеттік саясат және жоғары білім салаларындағы стратегиялық кеңес беру бағытында халықаралық деңгейде аса беделді тұлға, әсіресе Парсы шығанағы араб мемлекеттерінің ынтымақтастық кеңесі (GCC) елдері мен Орталық Азия өңіріндегі жетекші сарапшылардың бірі ретінде сипатталады. Сондай-ақ Матрссон мырзаның Швецияда халықаралық бизнес стратегиясы мамандығы бойынша ең жоғары нәтижеге қол жеткізген түлек екені атап өтіледі. Оның жаһандық құн қалыптастыру тізбегінің әртүрлі буындарында коммерциялық кәсіпорындарды құру, дамыту және басқару саласында мол тәжірибесі бар. Матрссон мырза халықаралық нарықтардағы инвесторлармен, мемлекеттік органдармен, шағын және орта кәсіпорындармен, трансұлттық корпорациялармен, университеттермен және пәнаралық ғылыми-зерттеу институттарымен ынтымақтастық орнатып, бизнес, мемлекеттік саясат және жоғары білім салаларындағы стратегиялық мәселелерді ілгерілетуге атсалысып келеді. Жоғары білім беру саласында Матрссон мырза күтпеген мүмкіндіктердің, инновациялардың және өзара тиімді байланыстар қалыптастырудың маңызын жоғары бағалайды. Бұл қағидаттар оның білім мен тәжірибені тарату қызметінің негізін құрайды. Матрссон мырза ғылыми тұрғыдан қатаң әрі практикалық нәтижеге бағытталған тәсілді ұстанады. Ол студенттердің бизнестің негізгі тұжырымдамаларын терең меңгеруіне жағдай жасай отырып, олардың өз білімін сыни тұрғыдан бағалау және дербес ой қорыту қабілетін дамытуға ерекше көңіл бөледі. Оның мақсаты – білім алушылардың заманауи білімді нақты өмірде тиімді пайдалануына мүмкіндік беру, сол арқылы олардың өз қоғамдастықтарының, өңірлерінің және жалпы әлемнің әлеуметтік-экономикалық әл-ауқатын арттыруға елеулі үлес қоса алатын мамандар болып қалыптасуына ықпал ету. Ғылыми зерттеулерді коммерцияландырумен қатар, Матрссон мырзаның ғылыми қызығушылықтары халықаралық бизнес, сауданы ілгерілету, дамушы нарықтар, өнеркәсіптік маркетинг, бизнестің орнықтылығы, коммерциялық дипломатия және компаниялардың халықаралық нарықтарға шығуындағы желілік тәсілдерді қамтиды. Алайда Матрссон мырзаның қызметі мемлекеттік саясатпен, өнеркәсіппен және академиялық ортамен ғана шектелмейді. Ол қайырымдылыққа да ерекше көңіл бөліп, жаһандық орнықтылықты нығайтуға ұмтылады. Өзінің Resilience Worldwide by Matrsson атты қайырымдылық бастамасы аясында Матрссон мырза бес негізгі бағытқа басымдық береді: білім, қоғамдастықтар, адамдардың мүмкіндіктерін кеңейту, орнықты даму және әл-ауқат. Бұл бастама халықаралық қоғамдастықтың орнықтылығын арттыруға және ұзақ мерзімді өркендеуін қамтамасыз етуге бағытталған. Матрссон мырза – Швецияның оңтүстік-шығысындағы жағалауда орналасқан Кальмар қаласынан шыққан скандинавиялық Матрссон әулетінің өкілі. Әулет дәстүрлері консервативтік қағидаттарға, білімге, тарихи сабақтастыққа және қоғам игілігіне қызмет етуге негізделген. Жеке өмірінде Матрссон мырзаның қызығушылықтары да сан алуан. Олардың қатарында көк киттер, араб жылқылары, классикалық музыка, этикалық капитализм, дін, мәдениет, Солтүстік Еуропа елдері, Парсы шығанағы өңірі және Орталық Азия, әсіресе Қазақстан ерекше орын алады.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -