2025 жыл Қазақстанның астық логистикасы үшін тарихи кезең болды. Жыл қорытындысы бойынша Қазақстан темір жолы желісі арқылы тасымалданған астық көлемі 14,3 млн тоннадан асты. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда бірден 31%-ға көп және соңғы он жылда алғаш рет тіркеліп отырған рекордтық көрсеткіш, деп хабарлайды DKNews.kz.
Экспорт та айтарлықтай өсім көрсетті. Шетелге 11 млн тонна астық жөнелтіліп, өткен жылмен салыстырғанда 33%-ға артты. Теміржол Қазақстан астығының негізгі экспорттық артериясына айналып отыр.
Экспорт географиясы кеңейді
Астық тасымалының өсуі ең алдымен сыртқы бағыттар есебінен қамтамасыз етілді. Орталық Азия елдеріне тасымал көлемі 30%-ға өсіп, 6,3 млн тоннаға жетті. Атап айтқанда:
- Қырғызстанға жеткізу екі есе артты
- Тәжікстанға тасымал 12%-ға өсіп, 1,4 млн тоннаны құрады
- Өзбекстанға жөнелтілген астық көлемі 32%-ға артып, 4,5 млн тоннаға жетті
Жаңа бағыттар да қарқынды дамып келеді. Әзірбайжанға астық тасымалдау үш есеге артты. Иранға тиеу көлемі 69%-ға, Ауғанстанға 63%-ға өсті. Балтық елдеріне жөнелту алты есе ұлғайып, 800 мың тоннадан асты.
Сонымен қатар Қара теңіз және Балтық порттары арқылы тасымал да айтарлықтай артты: тиісінше 49% және 67%.
Ішкі тасымал да қарқын алды
Экспортпен қатар ішкі нарықтағы қозғалыс та күшейді. 2025 жылы ішкі тасымал көлемі 26%-ға өсіп, 3,3 млн тоннадан асты. Бұл ел ішіндегі элеваторлар, өңдеу кәсіпорындары мен аймақтар арасындағы логистиканың жандана түскенін көрсетеді.
Маркетингтік жыл жоғары қарқынмен басталды
2025-2026 маркетингтік жылдың алғашқы төрт айында (қыркүйек-желтоқсан) теміржол арқылы 6 млн тонна астық тасымалданды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 19%-ға көп. Экспорт көлемі 4,7 млн тоннаға жетіп, 18%-ға артты.
Осы кезеңде:
- Орталық Азия елдеріне тасымал 27%-ға өсіп, 2,8 млн тоннаға жетті
- Ауғанстанға жеткізу 71%-ға артты
- Балтық елдеріне тасымал екі есе өсті
- Қара теңіз порттарына 47%, Балтық порттарына алты есе өсім тіркелді
- Өзбекстан бағыты бойынша астық көлемі 41%-ға артып, 2 млн тоннадан асты
Желтоқсан айы айлық рекорд орнатты
2025 жылғы желтоқсанда теміржол арқылы 1,6 млн тонна астық тасымалданды. Бұл 2024 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 14%-ға жоғары және айлық тасымал бойынша абсолютті рекорд.
Экспорт көлемі 16%-ға өсіп, 1,3 млн тоннаға жетті. Ішкі тасымал 300 мың тоннадан асып, жылдық көрсеткіштен 10%-ға жоғары болды.
Қытай бағыты және қосылған құнға бетбұрыс
Қытай Халық Республикасы бағыты бойынша астық экспорты 30%-ға, яғни 1 млн тоннаға өсіп, 4,2 млн тоннадан асты. Алайда оның ішінде шикізат астығының үлесі 0,8 млн тоннамен шектелді.
Бұл Қазақстанның біртіндеп жоғары қосылған құны бар өнімдерге бет бұрып отырғанын көрсетеді. Соның айқын дәлелі - контейнерлерде құрама жем тасымалының 3,5 есеге өсіп, 3,1 млн тоннаға жетуі.
Инфрақұрылым дайын, бақылау күшейген
Қолданыстағы шектеу шараларына қарамастан, астықты тұрақты тасымалдау қамтамасыз етілді. Бұл жедел шешімдер мен үйлестірілген жұмыстың нәтижесі. ҚТЖ, салалық министрліктер, жергілікті атқарушы органдар, ҰКП және жүк жөнелтушілер жедел «Астық штабы» алаңында бірлесіп жұмысын жалғастырып келеді.
Теміржол инфрақұрылымы мен жылжымалы құрамның жеткілікті болуы элеваторлар мен кірме жолдардың жаңа өнімді тиеп-жөнелту қажеттілігін толық көлемде қамтамасыз етуге мүмкіндік беріп отыр.
Не аңғартады бұл өсім
2025 жылғы рекордтар Қазақстанның астық логистикасы жаңа деңгейге шыққанын көрсетеді. Экспорт географиясының кеңеюі, өңделген өнім үлесінің артуы және теміржол жүйесінің тұрақтылығы астықты елдің негізгі мұнайсыз экспорт драйверлерінің біріне айналдырып отыр.
Ал маркетингтік жылдың басталу қарқыны бұл өсімнің уақытша емес, ұзақ мерзімді үрдіске айналуы әбден мүмкін екенін аңғартады.
