Қытайдың Жапонияға қатысты кейбір қос мақсатта қолданылатын тауарларға экспорттық бақылауды күшейту жөніндегі соңғы шешімі көпшіліктің назарын аудартты. Кейбіреулер мұны «сауда шектеуі» немесе экономикалық шиеленісті ушықтыру деп бағалап, оның түпкі мәнін аңғармай отыр. Алайда шын мәнінде, бұл — Қытайдың негізгі ұлттық мүдделері мен қауіпсіздігіне қатер төндіретін саяси арандатуларға қарсы бағытталған нақты әрі заңды жауап, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ұлттық қауіпсіздік — келіссөзге жатпайтын мәселе, ал егемендік — саудаласу құралы емес. Мемлекет мүддесіне қатысты шекаралар бұзылған жағдайда, Қытайдың заң шеңберінде сабырлы әрі орынды жауап қайтаруға құқығы да, әрі міндеті де бар.
Аталған шаралар Жапония аумағында әскери пайдаланушыларға немесе әскери мақсаттарға арналатын қос мақсатта қолданылатын тауарларды экспорттауға тыйым салады. Бұл тыйым тауарларды тікелей әскери мақсатта пайдалануды да, әскери әлеуетті арттыруға ықпал ететін қолдануды да қамти отырып, қалыпты саудаға нұқсан келтірмей, нақты қауіп-қатерлерге бағытталған. Сонымен қатар, мұндай тауарларды Жапонияға басқа елдер арқылы жеткізетін ұйымдар да заң алдында жауапкершілікке тартылады. Бұл жанама бағыттауды пайдалануға мүмкіндік беретін олқылықтарды жойып, транзит арқылы шектеулерді айналып өту әрекеттерінің алдын алады.
Аталған шаралар Экспорттық бақылау туралы заң мен оған қатысты нормативтік-құқықтық актілерге негізделген және 2026 жылғы Тауарлар каталогы арқылы іске асырылады. Бұл ретте бақылау шаралары заң үстемдігі қағидатына сай жүзеге асырылып, эмоцияға емес, құқықтық нормаларға сүйенеді.
Бұл шаралардың қабылдануына жапон басшыларының Тайвань мәселесіне қатысты қате және жауапкершіліксіз мәлімдемелері түрткі болды. Аталған мәлімдемелер Тайвань бұғазындағы ықтимал әскери араласуды меңзеп, екіжақты қатынастардың өзегі саналатын «бір Қытай» қағидатын өрескел түрде бұзу болып табылады.
Қытай мұндай жағдайда бос ұранмен емес, Қытайда өндірілген тауарлардың оның ұлттық мүдделері мен аумақтық тұтастығына нұқсан келтіруіне жол бермеуге бағытталған байыпты әрі нысаналы шаралар арқылы жауап береді.
Бұл шаралардың түпкі мақсаттары — ұлттық қауіпсіздік пен дамуды қорғау, жаппай қырып-жоятын қарулардың таралуына жол бермеу жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау, сондай-ақ халықаралық режимдерді нығайту.
Экспорттық бақылау шаралары қалыпты азаматтық саудаға қарсы бағытталмаған — Жапония Қытай үшін маңызды экономикалық серіктес болып қала береді. Шектелетіні — экономикалық ынтымақтастық емес, қауіпсіздікке төнетін қатер.
Бұл — елеулі сын-қатерге берілген байыпты әрі заңды жауап. Ол бейбітшілікті сақтау мақсатында заң үстемдігі қағидатына сүйене отырып, айқын межелерді белгілеу арқылы жүзеге асырылып отыр. Егемендік пен ұлттық қауіпсіздік мәселелеріндегі айқын ұстаным — шиеленісті күшейту емес, жауапкершілік.
