Павлодарлық фермерлер дабыл қағуда: көкөніс экспортына тыйым салу шаруаларды тығырыққа тіреуі мүмкін

Павлодар облысының ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері көкөніс экспортына, әсіресе сәбіз бен картопты сыртқа шығаруға қатысты шектеулер енгізілуі мүмкін деген ақпаратқа алаңдаулы. Фермерлердің айтуынша, мұндай шешім қабылданса, көптеген шаруашылық қаржылық қиындыққа ұшырап, тіпті банкрот болу қаупі бар, деп хабарлайды DKNews.kz.

Осы мәселеге арналған кеңеске өңір кәсіпкерлері мен облыстық мемлекеттік органдардың басшылары жиналды. Жиынды Павлодар облысы «Атамекен» кәсіпкерлер палатасының директоры Ерқанат Әбенов жүргізді. Негізгі спикер – Қазақстан Парламенті Мәжілісінің депутаты Нұржан Әшімбетов.

Мәселені фермерлер өздері көтерді

Ерқанат Әбеновтің айтуынша, экспортқа қатысты ықтимал шектеулер туралы алғашқы сигнал аграрлық сектордың өзінен түскен.

Сіздерден 2025 жылғы өнімге, атап айтқанда сәбіз бен картопқа экспорттық шектеу қойылуы мүмкін екені жөнінде хаттар келіп түсуде. Осыған байланысты біз бұл кеңесті ұйымдастырдық, - деді ол ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне.

Кеңеске бейнебайланыс арқылы ҚР Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекеннің» агроөнеркәсіптік кешен және тамақ өнеркәсібі департаментінің басқарушы директоры Еркен Наурызбеков пен Мәжіліс депутаты Жарқынбек Амантай да қатысты.

«Экспортқа тыйым салу – дұрыс тәжірибе емес»

Нұржан Әшімбетов Қазақстанда отандық ауыл шаруашылығы өнімін өткізу мәселесі мезгіл-мезгіл қайталанатынын мойындады. Оның сөзінше, әлемдік тәжірибеде биліктің тауар сатуға тыйым салуы тиімсіз шешім ретінде қарастырылады.

Біз қазақстандық өнімнің экспортын арттыру үшін күресіп келеміз. Сауда қызметі туралы заңда уәкілетті орган өнім тапшылығы немесе азық-түлік қауіпсіздігіне қатер төнген жағдайда ғана экспортқа шектеу ұсына алады. Мемлекеттік органдар баждар мен тыйымдарды енгізгенде осы норманы негізге алады. Қазір біз Парламентте бұл тетік салалық аграрлық комитетпен келісу арқылы, ақылға қонымды қолданылуы тиіс деген ұсыныс енгізіп жатырмыз. Біз фермерлер жағындамыз, - деді мәжілісмен.

Сандар не дейді

Павлодар облысының ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Әділ Исин нақты деректерді келтірді. 2025 жылы өңірде сәбіз егіс алқабы 5 мың гектарды құрап, жалпы 165 мың тонна өнім жиналған.

Өткен жылғы өнім жинау басталғалы бері:

• Өзбекстанға, Ресейге және Қырғызстанға 8,9 мың тонна сәбіз экспортталған
• 2026 жылы Ресей Федерациясына қосымша 0,3 мың тонна жөнелтілген

Қазіргі таңда облыстағы көкөніс қоймаларында сатуға арналған 64 мың тонна сәбіз бар. Оның 30 200 тоннасы тоңазытқыш жабдығы жоқ қоймаларда сақталып отыр.

Ақпан айының соңы – наурыздың басында күн жылынғанда бұл сәбіздің бұзылып кету қаупі жоғары, - деді басқарма басшысы.

«Шекара жабылса – шаруалар күйрейді»

«Черноярский 2016» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің төрағасы Николай Надедов өңірде сәбіз жеткілікті көлемде өндірілгенін растады. Алайда егін жинау кезінде ауа райы қиындық тудырған.

Жинау кезінде қар жауып, артынан аяз түсті. Қазір павлодарлық өнімнің бір бөлігін Ресей сатып алып жатыр. Омбы, Новосібір, Барнаул біздің сәбізді алуға дайын. Бірақ 15 қаңтардан бастап экспорт жабылуы мүмкін деген әңгіме бар. Бұған жол беруге болмайды, - деді ол.

Надедовтің айтуынша, экспорт – шаруалар үшін несиелер мен лизингтік міндеттемелерді өтеудің негізгі көзі.

Егер шекара жабылса, фермерлердің басым бөлігі үлкен шығынға ұшырайды. Бір айдан кейін сәбіз қоқысқа тасталуы мүмкін, - деп ескертті ол.

«Тыйым салу ешкімге пайда әкелмейді»

Мәселені ҚР ҰКП «Атамекеннің» агроөнеркәсіптік кешен және тамақ өнеркәсібі департаментінің басқарушы директоры Еркен Наурызбеков те қолдады.

Қазақстандық тауарларды сыртқа шығаруға тыйым салудан фермерлер ғана зардап шегеді. Ал түпкі тұтынушы да пайда көрмейді – Сауда министрлігі күткен бағаның төмендеуін халық сезбейді, - деді ол.

Ерқанат Әбеновтің айтуынша, өңір билігі бұл мәселеге бейжай қарап отырған жоқ.

Біз, Павлодар облысының көкөніс өсірушілері сияқты, картоп пен сәбізге экспорттық тыйым салуға қарсымыз. Облыс басшылығы Премьер-Министрдің орынбасарына және Сауда және интеграция министріне хат жолдады. Біз «Атамекен» ретінде өз желімізбен, ал Мәжілістегі әріптестер өз бағытында жұмыс істеп жатыр. Бірлесіп оң шешімге қол жеткізуге тырысамыз, - деді ол.

Не шешіледі

Павлодарлық фермерлер үшін экспорт – жай ғана нарық емес, аман қалу мәселесі. Шектеулер енгізілсе, мыңдаған тонна өнім өтпей қалуы мүмкін. Ал бұл ауыл шаруашылығының дамуына, өңір экономикасына және шаруалардың қаржылық тұрақтылығына тікелей соққы болмақ.

Енді шешім қабылдайтын тараптардың таңдауы – фермерлерді қолдау ма, әлде саланы тәуекелге тігу ме.