Соңғы бес жылда Қазақстанның қор нарығы түбегейлі өзгерді. Бұрын кәсіби инвесторлардың шағын тобына ғана қолжетімді болған инвестиция бүгінде миллиондаған қазақстандық үшін күнделікті қаржылық құралға айналып келеді. 2026 жылдың басында елдегі брокерлік шоттар саны 5 миллионнан асып, бес еседен астам өсім көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Орталық депозитарийдің (KCSD) дерегіне сәйкес, 2026 жылғы 1 қаңтарда номиналды ұстау жүйесінде 5,06 млн брокерлік шот тіркелген. Оның ішінде 13,8 % — жеке ұстаушылардың қосалқы шоттары болса, 86,2 % активтер омнибус-шоттар арқылы есепке алынған. Дәл осы формат соңғы жылдары нарықтың басты қозғаушы күшіне айналды.
Қор нарығы қалай жаппай қолжетімді болды
Сарапшылар өсімнің негізгі себебі ретінде омнибус-шоттардың кең таралуын атайды. Бұл модель брокерлерге клиенттермен жұмысты жедел кеңейтуге мүмкіндік берсе, жеке инвесторлар үшін қор нарығына кіруді әлдеқайда жеңіл әрі жылдам етті — көбіне мобильді қосымшалар арқылы.
Ең қарқынды кезең 2023 жыл болды. Ал 2024–2025 жылдары өсім тұрақты сипат алып, жыл сайын номиналды ұстау жүйесіне 1 миллионнан астам жаңа шот қосылды. Тек 2025 жылдың өзінде өсім 40 %-дан асып түсті.
Инвестиция — жаңа қаржылық әдет
Орталық депозитарийдің Басқарма төрағасы Еділ Медеудің айтуынша, 5 миллиондық межеге жету — нарықтағы барлық тараптың жүйелі жұмысының нәтижесі:
«Бұл өсімге реттеуші базаны жетілдіру, бағалы қағаздар нарығының цифрлық инфрақұрылымын дамыту, брокерлер мен банктердің мобильді сервистері, сондай-ақ пандемиядан кейін қалыптасқан қаржылық мінез-құлықтың өзгеруі әсер етті. Инвестициялық сауаттылықтың артуы да маңызды рөл атқарды».
Оның айтуынша, тәуекелі жоғары саналатынына қарамастан, қазақстандықтар қор нарығын жинақтау мен инвестициялаудың саналы құралы ретінде көбірек таңдай бастады.
Алда не күтеміз
Брокерлік шоттар санының қарқынды өсуі инвестицияның Қазақстанда жаппай қаржылық мәдениетке айналып келе жатқанын көрсетеді. Сарапшылар цифрландыру мен халықтың қызығушылығы сақталса, бұл үрдіс алдағы жылдары да жалғасады деп болжап отыр.
