20 қаңтарда Түркістанда 18 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдер арасында 2026 жылғы Қазақстан шахмат чемпионаты басталды. Классика, рапид және блиц форматтарындағы он күндік тартыс елдің жаңа чемпиондарын анықтап, маңызды әлемдік жарыстарға қатысатын ұлттық құрамалардың негізін қалыптастырады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан шахмат федерациясының президенті Тимур Турловтың айтуынша, дәл осы жарыс - маусымдағы ең негізгі ұлттық іріктеулердің бірі.
«2026 жылы Түркістан шахмат бойынша назардың нағыз тартылыс орталығына айналуда. Жақын арада мұнда Түркі халықтарының шахмат қауымдастығының штаб-пәтері орналасады, ал дәл қазір балалар мен жасөспірімдер үшін маусымдағы алғашқы әрі, бәлкім, ең маңызды чемпионат өтіп жатыр. Бұл - негізгі ұлттық іріктеу. Дәл осы жерде қай жас дарын ұлттық құрамаға еніп, жылдың ең ірі әлемдік турнирлерінде Қазақстан атынан өнер көрсететіні шешіледі. Жарыс өте тартысты өтпек, сондықтан оны тамашалау да ерекше қызықты. Федерация үшін бұл - еліміздің Президенті қойған ауқымды міндеттерді іске асыруға дайындықтың тағы бір сынағы. 2025 жыл Қазақстанға рекордтық медальдар санын әкелді. Алайда шахматтағы бәсеке күшейіп келеді, енді біз үшін тек жеңу ғана емес, соңғы жылдары қол жеткізген көшбасшылықты сақтап қалу маңызды», - деді Қазақстан шахмат федерациясының президенті Тимур Турлов.
facebook.com/ChessFIDE
1052 қатысушы, ұлдар мен қыздар бөлек, жоғары санатқа өтуге болады
Турнирге 1052 жас шахматшы қатысуда. Жарыстар ұлдар мен қыздар арасында бөлек өткізіледі. Жоғары жас санаттарында өнер көрсетуге рұқсат етіледі.
Жас ерекшелік топтары туған жылдарына қарай анықталады:
- 6 жасқа дейін (U6) - 2020 жылы және одан кейін туғандар;
- 8 жасқа дейін (U8) - 2018 жылы және одан кейін туғандар;
- 10 жасқа дейін (U10) - 2016 жылы және одан кейін туғандар;
- 12 жасқа дейін (U12) - 2014 жылы және одан кейін туғандар;
- 14 жасқа дейін (U14) - 2012 жылы және одан кейін туғандар;
- 16 жасқа дейін (U16) - 2010 жылы және одан кейін туғандар;
- 18 жасқа дейін (U18) - 2008 жылы және одан кейін туғандар.
Формат - 9 турлық швейцариялық жүйе, классикадан кейін рапид пен блиц
Барлық чемпионаттар швейцариялық жүйе бойынша 9 турдан өткізіледі:
- 20-27 қаңтар - классика 90+30 (партияға 90 минут, бірінші жүрістен бастап әр жүріске 30 секунд қосылады), 24 қаңтар - демалыс күні;
- 28-29 қаңтар - рапид 15+10;
- 30 қаңтар - блиц 3+2.
15 млн 120 мың теңге - жүлде қоры әр жас санатында 1 млн теңгеден бөлінеді
Жарыс жеңімпаздары мен жүлдегерлері медаль, диплом және ақшалай сыйақылармен марапатталады. Жалпы жүлде қоры - 15 млн 120 мың теңге.
Әр жас санаты бойынша 1 млн теңге көлеміндегі жүлде қоры төмендегідей бөлінеді (барлық сома - теңгемен):
| Орын | Классика | Рапид | Блиц |
|---|---|---|---|
| 1-орын | 250 000 | 100 000 | 100 000 |
| 2-орын | 150 000 | 80 000 | 80 000 |
| 3-орын | 100 000 | 70 000 | 70 000 |
2025 жылғы рекорд - 122 медаль, енді әр санатта тартыс одан да қатаяды
2025 жылы қазақстандық юниорлар мен мектеп оқушылары арасындағы әлем, Азия және Батыс Азия чемпионаттарында 122 медаль жеңіп алды (52 алтын, 32 күміс және 38 қола). Сондықтан да өткен жылғыдай жас санаттарының басым бөлігінде осы турнирлердің жеңімпаздары мен жүлдегерлері өзара бақ сынасуы да заңды дүние. Бұл жарыстардағы бәсекені ерекше тартысты, ал жеңісті айрықша маңызды етеді.
Неге кейбір жұлдыздар классика ойнамайды - бірақ рапид пен блицте көрінуі мүмкін
Көптеген спортшылар, тіпті ең жас дегендерінің өзі, қазірдің өзінде ересектер құрамасының қатарына енген немесе сол құраманың сенімді түрде қағып тұр. Сондықтан Түркістанда классикада бір топ ең мықты шахматшы өнер көрсетпейді. Олардың қатарында: Қазақстанның ересектер арасындағы 2025 жылғы блиц чемпионатының жеңімпазы 11 жастағы WFM Аланна Берікқызы (2180), 22 қаңтарда 13 жасқа толатын 2023 жылғы (O10) және 2025 жылғы (O12) әлем чемпионы FM Данис Қуандықұлы (2387), 13 жастағы 2024 жылғы (O12) және 2025 жылғы (O14) әлем чемпионы IM Марк Смирнов (2425), 15 жастағылар үштігі - 2025 жылғы әлем чемпионы (O16) GM Эдгар Мамедов (2478), 2025 жылғы әлем вице-чемпионы (O16) IM Сауат Нұрғалиев (2423) және Қазақстанның ересектер арасындағы 2025 жылғы чемпионы WIM Елназ Қалиахмет (2330), 16 жастағы WIM Зарина Нұрғалиева (2286), сондай-ақ 17 жастағы IM Алдияр Аңсат (2470), IM Даниял Сапенов (2465), IM Ерғали Сүлеймен (2408) және FM Мирас Асылов (2405) бар.
Дегенмен олардың кейбірі, мысалы, Данис, Марк және Сауат рапид пен блицте ойнайды...
Жас санаттары бойынша негізгі интрига және фавориттер
6 жасқа дейін (U6)
Халықаралық деңгейде бұл санат жарыстарда қарастырылмаған. Бұл рейтингсіз алты жастағы ең дарынды балалардың жас жағынан үлкендермен бәсекелесуіне еш кедергі келтірмейді.
8 жасқа дейін (U8)
Қыздар арасында рейтингтік фавориттер - Нармина Асылбекқызы (классикадағы рейтингі - 1541) мен Әмина Мұқанова (1527), ал ұлдар арасында - 025 жылғы мектеп оқушылары арасындағы әлем чемпионы (O7) Абдул-Мәлік Қайрат (1649). Алайда фаворит мәртебесі үнемі табысқа жетуге кепілдік бермейді, оны әр партияда дәлелдеу қажет.
10 жасқа дейін (U10)
21 қаңтарда Алиша Бисалиева (1719) 9 жасқа толады. Ол - 2025 жылғы абсолютті әлем чемпионы: классика, рапид және блиц бойынша әлем чемпионы (G8), классикадан мектеп оқушылары арасындағы әлем чемпионы (G9), сондай-ақ Әлем кубогының жеңімпазы (G8).
Алайда жаңа санатта оның байыпты қарсыластары бар, мысалы, Марьям Таубасар (1692), Айару Нұрбол (1644), Амалия Едрешeва (1618) және Азалия Балақанова (1604).
Ұлдар арасында бір фаворитті бөліп көрсету тіпті қиын: CM Ризат Ұлан (2085), Азия чемпионаты-2025-тің қола жүлдегері (O10), Нұрмұхамед Елемес (2031), Нұрали Нұршин (2028) және мектеп оқушылары арасындағы әлем чемпионаты-2025-тің чемпионы мен вице-чемпионы (O9) Нұрислам Сұлтанхан (1983). Осы фонның өзінде 2025 жылғы әлем чемпионы (O8) Әдинұр Әділбек (1928) те көзге түсе қоймайды.
12 жасқа дейін (U12)
Қыздар арасында айқын рейтингтік фаворит бар - WCM Жансая Шолпанбек (2058), сондай-ақ Азия чемпионы-2025 (G10) Милана Филиппова (1929). Алайда WCM Әдия Мамеш (1739), Ботагөз Жылқожа (1720), Малика Зиядин (1658), Сымбат Жетпіс (1657) немесе Қазақстанның Балалар кубогы-2025 финалисі Нұрсая Жұмабек (1613)
Ұлдар арасында бәсеке де дәл солай: мектеп оқушылары арасындағы әлем чемпионы-2025 (O11) FM Әлімжан Жауынбай (2090), CM Нұрали Болашақов (2085), Рауан Бақыт (2049), Рамазан Төлеген (2037), Қазақстан чемпионы-2025 (O10) Алихан Назарбек (1978), CM Арлан Міржанов (1955) және 2025 жылғы рапид пен блицтен әлем чемпионы (O10) CM Әміржан Әнетов (1939).
14 жасқа дейін (U14)
Қатысушы қыздардың құрамы мықты: Далия Диасқызы (1884), мектеп оқушылары арасындағы әлем вице-чемпионы (G13) WFM Ханзада Аманжол (1874), Ақнұр Мамақова (1870), Ақерке Молдағали (1833), сондай-ақ Қазақстанның Балалар кубогы-2025 сенсациялық жеңімпазы Медина Жакенова (1629) және осы турнирдің қола жүлдегері Бибісара Ержан (1745).
Ұлдар арасында чемпиондық үшін күресті өз атағын қорғап жүрген CM Әлішер Әбдісаттар (2175), мектеп оқушылары арасындағы Азия чемпионаты-2025-тің қола жүлдегері (O13) және Қазақстанның Балалар кубогы-2025 жеңімпазы CM Алдияр Жарас (2122), CM Сүлейман Ахмет (2047) бастайтыны анық, әрі тағы талайлары бар.
16 жасқа дейін (U16)
Өткен жылдың маусым айының соңы мен шілдесінде бұған дейін Миннуллина тегімен өнер көрсеткен Адриана Сермұхамедова Испаниядағы үш турнирдің қорытындысы бойынша рейтингін бірден 294 пунктке - 1877-ден 2161-ге дейін көтеріп, оған қоса WFM атағын да иеленді. Қазір 2123 рейтингпен ол Малика Жаппарбекова (2023), Әсия Асылхан (2014), Айлин Зарқым (1894) және WFM Диана Тыныштық (1852) сынды атақты ойыншылар үшін тамаша қарсыласқа айналып отыр.
Ұлдар арасында да дәл сондай мықты бәсеке күтіледі: Қазақстанның Балалар кубогының екі дүркін жеңімпазы (2023, 2024) және 2025 жылғы финалисі FM Ақылжан Мейірханұлы (2319), FM Назар Талғатов (2299), FM Алдияр Жауынбай (2282). Бұл тізімді әрі қарай да жалғастыра беруге болады...
18 жасқа дейін (U18)
Өткен жылғы чемпион WFM Жәния Науанова (1911) өз атағын 14 жастағы WFM Мария Холявко (2165) мен WFM Айару Алтынбек (2151), 16 жастағы WCM Ясмина Алеманова (2036) және WFM Нұрсұлу Оразалина (1942) тарапынан болатын шабуылдардан қорғайды.
Ұлдар арасында жүлделі орындарға басты үміткерлер қатарын FM Артём Богданов (2402), FM Иманғали Ақылбай (2362), FM Алан Петухов (2322), FM Ернұр Амангелді (2288), FM Асман Баянтас (2244), FM Инаят Болат (2288), Қайыр Берістенов (2227), CM Алихан Даулет (2203) және FM Сұлтанбейбарыс Думанұлы (2192) құрайды.
Жолдамалар қалай бөлінеді: әлем кубогы, әлем және Азия чемпионаттары
Классикалық шахмат бойынша чемпиондар Қазақстан атынан Әлем кубогында (FIDE World Cup Under 8-12 2026, 15-28 маусым, Батуми, Грузия) және 8-12 жастағылар арасындағы әлем чемпионаттарында (FIDE World Cadets Chess Championship 2026, 10-17 қараша, Батуми, Грузия), сондай-ақ 14-18 жастағылар арасындағы әлем чемпионатында (FIDE World Youth Chess Championships 2026, 14-27 маусым, Монтесильвано, Италия) өнер көрсетеді, ал вице-чемпиондар Азия чемпионатына (Asian Youth Chess Championship 2026) қатысады.
2025 жылғы жүлдегер ретінде аталған турнирлерге жеке қатысу құқығына ие ойыншылар жолдама үшін бәсекеге түспейді.
Басқа жүлделі орындарды иеленген ойыншылар 7-17 жастағылар арасындағы әлем чемпионаты (FIDE World U7-U17 Championships 2026, 25 қазан - 5 қараша, Фор-ду-Игуасу, Бразилия), Батыс Азия чемпионаты (Western Asia Youth & Juniors Chess Championship 2026) және мектеп оқушылары арасындағы Азия чемпионаты (Asian Schools Chess Championship 2026) сияқты халықаралық жарыстарға қатысу құқығына ие болады.
