Қазақстан Конституциясының преамбуласын жаңарту – тек мәтінге өзгеріс енгізу емес, елдің идеялық бағытын айқындайтын, ұлттық мемлекеттілікті нығайтатын маңызды қадам. Бұл туралы AMANAT партиясынан Мәжіліс депутаты Үнзила Шапақ Конституциялық комиссияның отырысында мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Депутаттың айтуынша, Негізгі заңның преамбуласы құқықтық нормалар жиынтығы ғана емес, мемлекеттің тарихи жады мен құндылықтық бағдарын көрсететін тұғыр болуы тиіс.
Мәнді қайта ойлау, сөзді түзету емес
Үнзила Шапақ преамбуланы жаңғырту бастамасы стилистикалық немесе редакциялық сипатта ғана қаралмауы керектігін атап өтті.
– Бұл – ұлттық мемлекеттілікті күшейтетін, елдің идеялық бағдарын айқындайтын терең мазмұнды өзгеріс. Мемлекет басшысы да преамбулада ұлттық құндылықтарға арқа сүйеудің маңызын нақты айтты, – деді депутат.
Оның айтуынша, Конституция мәтінінде қазақ даласынан бастау алатын өркениет пен мемлекеттілік дәстүрінің сабақтастығы, Қазақстанның Ұлы даладағы тарихи мемлекеттердің заңды мұрагері екені айқын көрініс табуы тиіс.
Біртұтас ұлт және аумақтық тұтастық
Депутат ұсынған өзгерістердің өзегінде Қазақстанды біртұтас ұлт ретінде тану идеясы жатыр.
– Бұл – ұлттық бірегейлікті нығайтатын, барша қазақстандықты ортақ мақсат пен жауапкершілікке ұйыстыратын басты қағидат, – деді Үнзила Шапақ.
Сонымен қатар, преамбулада:
- мемлекеттің унитарлық сипаты,
- шекаралардың мызғымастығы,
- аумақтық тұтастықты сақтау
ерекше атап өтілуі тиіс. Қазіргі геосаяси жағдайда бұл ұстанымдар ел егемендігін бекемдейтін негізгі факторлар ретінде бағаланады.
«Әділетті Қазақстан» және «Заң мен тәртіп» қағидаты
Үнзила Шапақтың пікірінше, преамбула деңгейінде «Әділетті Қазақстан» идеясы мен оның өзегі саналатын «Заң мен тәртіп» қағидатын бекіту қоғам мен мемлекеттің дамуына жаңа философиялық бағыт береді.
– Біз Конституцияны тек билік құрылымы немесе құқықтық нормалар тұрғысынан ғана емес, ұлттың болашақ алдындағы жауапкершілігі тұрғысынан қарауымыз керек, – деді ол.
Экология, мәдениет және рухани құндылықтар
Депутат табиғатты аялау мен экология мәселесін де Конституцияның құндылықтық негізіне енгізуді ұсынды. Оның айтуынша, бұл – мемлекет пен қоғам үшін ортақ жауапкершілік.
Сонымен қатар, Үнзила Шапақ мәдениет пен рухани құндылықтардың рөліне ерекше тоқталды.
– Мемлекеттілік тек заңдар мен институттар арқылы ғана емес, ұлттық рух, мәдениет, ғылым мен білім арқылы қалыптасады. Осы құндылықтарды Конституциялық деңгейде бекіту Қазақстанды тек құқықтық емес, өркениетті мемлекет ретінде танытады, – деді ол.
Мәдениетке, өнерге, ғылымға, инновацияға және келер ұрпақ алдындағы жауапкершілікке мән берілуі Конституцияны қоғамдық келісімнің айқын көрінісіне айналдырады.
Үнзила Шапақ туралы
Үнзила Шапақ – Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты (AMANAT), Конституциялық кеңестің бұрынғы мүшесі, заң ғылымдарының докторы, MNU университетінің Emeritus профессоры, Еуропа Кеңесінің Венеция комиссиясы мүшесінің экс-орынбасары.
Неге бұл маңызды?
Конституция преамбуласы – Негізгі заңның идеялық және моральдық іргетасы. Ол мемлекеттің қандай құндылықтарға сүйенетінін, қандай болашақты көздейтінін айқындайды.
Үнзила Шапақ көтерген бастама Қазақстанның тек құқықтық емес, өркениеттік даму жолын айқындауға бағытталған маңызды қадам ретінде бағаланып отыр.
