Конституциялық комиссияның үшінші отырысында Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаев адам мен азаматтың негізгі құқықтары мен бостандықтарын қорғауды күшейтуге бағытталған ұсыныстар жөнінде сөз сөйледі. Оның айтуынша, бұл бастамалар қазіргі Қазақстанның басты құндылықтарын айқын көрсетеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өмір сүру құқығын абсолютті ету не білдіреді
Артур Ластаев Конституцияда өмір сүру құқығын абсолютті құқық ретінде бекіту бастамасын қолдайтынын атап өтті. Бұл, оның сөзінше, халықаралық құқықтық стандарттарға да, гуманистік қағидаттарға да сай келеді.
«Біз мүмкіндігінше өмір сүру құқығын абсолютті етуге өтініш білдірдік. Бұған көптеген беделді сарапшылар, соның ішінде халықаралық деңгейдегілер де: “Жарайсыңдар!” деп айтады», – деді омбудсмен.
Әңгіме тек өлім жазасы туралы емес
Ластаевтың айтуынша, бұл өзгеріс тек өлім жазасынан түбегейлі бас тартуды ғана білдірмейді. Мәселе әлдеқайда кең.
Өмір сүру құқығын абсолютті деп тану мемлекеттің азаматтардың өмірін кез келген жағдайда қорғауға міндетті екенін көрсетеді. Апат кезінде, ауыр дертке шалдыққанда немесе шабуыл жасалғанда да адамның өмірі ең жоғары құндылық ретінде қаралуы тиіс.
Әділ сот – негізгі құқықтар қатарында
Омбудсмен әділ сотқа кепілдіктерді адамның негізгі құқықтары мен бостандықтары бөліміне көшіру туралы ұсыныстарға да тоқталды. Оның айтуынша, бұл бастама Қазақстанның ұлттық құндылықтары мен тарихи тәжірибесіне толық сәйкес келеді.
Артур Ластаев әділ сот төрелігінің қағидаттары билер соты дәуірінен бері қалыптасқанын еске салды. Сол кезеңнен бастап азаматтардың ар-намысы мен қадір-қасиеті, жеке бостандығы және жеке өміріне қол сұғылмаушылық басты құндылық ретінде қорғалып келген.
«Бұл қағидаттарды негізгі адам құқықтарының қатарына енгізе отырып, біз Конституцияда ұлттық құндылықтарымызды әрі тарихи тәжірибемізді бейнелейміз», – деді ол.
Адам құқықтарына басымдық күшейеді
Сонымен қатар Артур Ластаев Конституцияның жетінші бөлімінің атауын өзгерту бастамасын қолдады. Оның айтуынша, бұл өзгеріс Конституцияның мазмұндық құрылымын күшейтіп, адам құқықтарын қорғауға басымдық беретінін айқын көрсетеді.
Омбудсмен жаңартылған Конституция редакциясында осы нормаларды бекіту Қазақстан үшін маңызды қағидатты тағы бір мәрте айқындайтынына сенім білдірді.
«Адам – ең жоғары құндылық»
Ластаевтың пікірінше, ұсынылып отырған өзгерістердің басты мәні – мемлекет үшін адам, оның құқықтары мен бостандықтары ең жоғары құндылық екенін нақты көрсету.
Бұл тәсіл Қазақстанның конституциялық дамуының болашақ бағытын айқындап, құқықтық мемлекет қағидаттарын нығайта түседі.
