Қазақстанда балалардың құқықтарын қорғау біртіндеп декларативті ұстанымнан арылып, нақты әрі жүйелі шаралар кешеніне айналып келеді. Бұл — заңдар мен әлеуметтік бағдарламалардан бастап, отбасыларға тікелей қаржылай қолдауға дейінгі бағыттарды қамтиды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Үкімет отырысында Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова балалардың құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ету бойынша атқарылып жатқан жұмыстар жөнінде баяндады. Оның айтуынша, жүзеге асырылып жатқан шаралар Президенттің Ұлттық құрылтайда берген тапсырмаларымен тікелей байланысты және бірден бірнеше маңызды саланы — қауіпсіздік, білім беру, денсаулық сақтау мен әлеуметтік қолдауды қамтиды.
Ел халқының әрбір үшіншісі — бала
Ресми деректерге сәйкес, 2025 жылы Қазақстанда 6 902 492 бала тұрады. Бұл — ел халқының шамамен 34 пайызы. Соңғы он жылда балалар саны 1,5 миллионға артқан. Министрдің айтуынша, бұл тұрақты демографиялық өсімді көрсетеді.
— Балалар санының артуы — тек демографиялық көрсеткіш қана емес, мемлекеттің мойнындағы үлкен жауапкершілік. Біз қорғау, білім беру және қолдау жүйесін алдын ала қалыптастыруымыз керек, — деді Жұлдыз Сүлейменова.
Ұлттық қор — тікелей балаларға
Баяндамада Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асып жатқан «Ұлттық қор — балаларға» бағдарламасына ерекше назар аударылды. Бағдарлама тетігіне сәйкес, Ұлттық қордың инвестициялық кірісінің 50 пайызы жыл сайын 18 жасқа дейінгі барлық балаларға бөлінеді.
Бұл қаражат әр баланың жеке шотында жинақталып, кейін қатаң мақсатты түрде — білім алуға немесе тұрғын үй жағдайын жақсартуға жұмсалуы мүмкін. Осылайша мемлекет әр бала үшін бастапқы капитал қалыптастырып отыр.
Тегін білім және атаулы қолдау
Министрдің айтуынша, Қазақстанда орта білім беру толықтай тегін болып қала береді. Бастауыш сынып оқушылары тегін ыстық тамақпен қамтылған, ал 1–11 сынып аралығындағы барлық оқушылар мемлекет есебінен оқулық алады.
Сонымен қатар 49 түрлі әлеуметтік қолдауды қамтитын кең ауқымды жүйе жұмыс істеп тұр. Тек «Жалпыға міндетті білім беру» қоры арқылы отбасыларға 25 млрд теңге көлемінде көмек көрсетілген. Бұған қоса, «Қазақстан халқына» қоғамдық қоры аясында балалар мен отбасыларды қолдауға бағытталған шамамен 120 әлеуметтік жоба іске асырылған.
Заңнамалық база күшейтілуде
Оқу-ағарту министрлігінің мәліметінше, бүгінде елде балалардың құқықтарын қорғауға бағытталған 10 негізгі заң қабылданған. Олар қауіпсіздік, зорлық-зомбылықтың алдын алу, білімге қолжетімділік және әлеуметтік қорғау мәселелерін қамтиды.
Үкіметте атап өткендей, саясат бір реттік шаралардан жүйелі әрі ұзақмерзімді көзқарасқа ауысып келеді. Бұл ретте баланың құқықтарын қорғау мемлекеттің тұрақты басымдығы ретінде қарастырылады.
Қарапайым тілмен айтқанда, Қазақстанда бала барған сайын «есептегі көрсеткіш» емес, нақты кепілдіктері, қаржылық қолдауы және құқықтық қорғанысы бар мемлекеттік саясаттың орталық тұлғасына айналып келеді.
