Қазақстанда жерасты сулары стратегиялық маңызы бар табиғи ресурсқа жатады және мемлекеттің ерекше қорғауында. Алайда жерасты суын пайдаланудың әрбір түрі заңбұзушылық болып саналмайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қандай жағдайда рұқсат қажет емес
Жеке үй ауласындағы отбасылық құдық
Егер құдық:
- тек тұрмыстық қажеттіліктерге (ішу, тамақ дайындау, гигиена) пайдаланылса;
- тәуліктік су алу көлемі 5 000 литрден аспаса,
онда ол орталықтандырылмаған ауызсу көздеріне жатады және арнайы рұқсат талап етілмейді (45-бап).
Жұмыс барысында пайда болған су
Мынадай жағдайларда да рұқсат қажет емес:
- құрылыс кезінде, карьерде, шахтада немесе пайдалы қазбаларды өндіру барысында су кездейсоқ шығып қалса;
- бұл су тек сорылып шығарылып, әрі қарай пайдаланылмаса.
Жайылымдарды суландыру
Жерасты суын тек жайылымдарды суару мақсатында пайдалану да арнайы рұқсатсыз жүзеге асырылады.
Қай кезде заңбұзушылық басталады
Егер жерасты суы:
- коммерциялық мақсатта пайдаланылса;
- ірі көлемде өндірілсе;
- рұқсатсыз ұңғыма бұрғыланып, пайдаланылса,
мұндай әрекеттер өз бетінше су пайдалану ретінде бағаланады.
Бұл үшін әкімшілік жауапкершілік көзделген:
- ҚР ӘҚБтК-нің 360-бабының 2-тармағы;
- ҚР ӘҚБтК-нің 141-бабының 2-тармағы.
Неліктен талаптар қатаң
Жерасты суын заңды түрде өндіру үшін не қажет
Рұқсат алуға дейін мыналар болуы тиіс:
- жерасты суының расталған қоры;
Бақылау құралдары:
- су деңгейін өлшейтін датчик;
- немесе өздігінен ағатын ұңғымалар үшін манометр.
Егер су алу көлемі тәулігіне 1 000 м³-тен асса:
- мониторинг бағдарламасын келісу;
- су алу жобасын Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне қарасты Геология комитетімен және оның аумақтық бөлімшелерімен келісу қажет.
Сонымен қатар:
- мемлекеттік тізілімде тіркелген су есептеу құралдары міндетті.
Ұңғыма иелерінің міндеттері (92-бап)
Кім бақылау жүргізеді
Бақылау бірнеше органға бөлінген:
- Бассейндік су инспекциялары — су қорын пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау;
- Экология және табиғи ресурстар министрлігі — судың экологиялық жағдайы;
- Денсаулық сақтау министрлігі — ауызсудың санитариялық сапасы.
Қазір не өзгеріп жатыр
Ұлттық гидрогеологиялық қызмет Ұлттық су ресурстарының ақпараттық жүйесі аясында «Жерасты сулары» модулін әзірлеуде.
Бұл модуль:
- жерасты су қорын есепке алуға және талдауға;
- олардың пайдаланылуын бақылауға;
- тұрақты мониторинг жүргізуге;
- иесіз және апатты ұңғымаларды тексеріп, консервациялауға мүмкіндік береді.
Нәтижесінде су ресурстарын пайдалану саласындағы ашықтық, бақылау және қорғау күшейтіледі.
Қысқаша түйін
- Тұрмыстық құдық — рұқсатсыз болады.
- Коммерциялық мақсаттағы ұңғыма рұқсатсыз — болмайды.
- Көлем неғұрлым үлкен, табиғатқа әсері жоғары болса — талаптар соғұрлым қатаң.
