Соңғы жылдары қазақстандық ата-аналардың ең жиі қоятын сұрақтарының бірі – «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы нақты қалай жұмыс істейді, балама қанша ақша түседі және оны қашан пайдалана алады?
Бұл – жай ғана әлеуметтік бастама емес. Бұл – мемлекет тарапынан болашақ ұрпаққа жасалған ұзақмерзімді инвестиция, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бағдарлама арқылы ел байлығы әр балаға тең бөлініп, олардың ересек өмірге сенімді қадам жасауына негіз қаланады.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Бағдарламаның басты идеясы неде?
«Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасының негізгі мақсаты – Қазақстанның табиғи ресурстарынан түсетін табысты бүгін ғана емес, болашақ ұрпақтың да игілігіне айналдыру.
Яғни Ұлттық қордағы инвестициялық табыстың бір бөлігі жыл сайын кәмелетке толмаған барлық қазақстандық балалардың атына есептеледі. Бұл – баланың әлеуметтік жағдайына, ата-анасының табысына немесе қай өңірде тұратынына мүлде тәуелді емес.
Қарапайым тілмен айтқанда, Қазақстан азаматы болып туған әр бала – Ұлттық қордың үлескері.
Бағдарламаға кімдер қатысады?
Бағдарламаға:
- Қазақстан Республикасының азаматы болып саналатын;
- 18 жасқа толмаған барлық бала автоматты түрде қатысады.
Арнайы өтініш жазудың, құжат жинаудың немесе тіркелудің қажеті жоқ. Жаңа туған нәресте де, мектеп оқушысы да – бәрі бірдей жүйеге енгізіледі.
Жетім балалар немесе ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар да бұл тізімнен тыс қалмайды.
Ақша қайдан алынады?
Балаларға бөлінетін қаражат:
- Ұлттық қордың соңғы 18 жылдағы орташа инвестициялық табысының 50%-ы есебінен қалыптасады.
Ең маңыздысы – бұл ақша жай ғана «қатып» тұрмайды. Ол Ұлттық қордың жалпы активтерінің құрамында қалып, инвестициялана береді. Соның арқасында жыл сайын балалардың жинағына қосымша инвестициялық табыс есептеледі.
Әр балаға тиесілі ақша қалай есептеледі?
Жыл сайын:
- Ұлттық банк Ұлттық қордан бөлінетін жалпы соманы анықтайды;
- Мемлекеттік дерекқор арқылы Қазақстан азаматтығы бар барлық кәмелетке толмаған балалар саны нақтыланады;
- Сол сома балалар арасында теңдей бөлінеді.
Яғни бір жылда қанша бала болса – бәріне бірдей мөлшерде аударылады.
Ақша қайда сақталады?
18 жасқа дейін:
- Қаражат БЖЗҚ-да әр баланың атына шартты түрде есепке алынады;
- Іс жүзінде ол Ұлттық қордың активтері құрамында болып, көбейіп отырады.
18 жасқа толған соң:
- БЖЗҚ баланың атына арнайы атаулы шот ашады;
- Сол шотқа нақты жинақталған сома аударылады.
Осы сәттен бастап қаражаттың толық иесі – баланың өзі.
Ата-аналар бұл ақшаға әсер ете ала ма?
Жоқ.
Ата-аналар да, заңды өкілдер де:
- қаражатты басқаруға;
- шешім қабылдауға;
- ерте пайдалануға құқылы емес.
Бұл – баланың болашағына арналған қорғалған жинақ. Тек 18 жасқа толған соң ғана иесі өзі пайдалана алады.
Қандай мақсаттарға жұмсауға болады?
Бағдарлама аясында жиналған қаражатты екі ғана мақсатқа пайдалануға рұқсат етілген:
- Тұрғын үй жағдайын жақсарту (баспана сатып алу, ипотеканы өтеу);
- Білім алу – Қазақстанда да, шетелде де оқу ақысын төлеу.
Басқа мақсаттарға (көлік алу, бизнес ашу, тұрмыстық шығындар) жұмсауға болмайды.
Балама қанша ақша жиналуы мүмкін?
Жинақ көлемі баланың бағдарламаға қатысқан жылдар санына тікелей байланысты.
Мысал үшін:
- 2024–2026 жылдар аралығында 3 жыл қатарынан қатысқан бала – 370,56 доллар жинайды;
- 2025–2026 жылдары қатысқан бала – 263,93 доллар;
- 2025 жылы туған балалардың алғашқы төлемі – шамамен 130,71 доллар.
Осылайша әр баланың жинағы әртүрлі болуы мүмкін.
Жинақты қалай тексеруге болады?
Ата-аналар баланың бағдарламаға қатысуын және жинақ сомасын:
- kids.enpf.kz сайтында (баланың ЖСН арқылы);
- eGov.kz порталындағы жеке кабинеттен;
- Halyk, Kaspi.kz, BCC.kz мобильді қосымшаларынан көре алады.
Маңызды:
18 жасқа толғаннан кейін ақпаратты тек баланың өзі ЭЦҚ арқылы қарай алады.
Егер деректер табылмаса не істеу керек?
Егер бала туралы ақпарат жүйеде көрінбесе:
- ХҚКО-ға барып, деректерді тексеру қажет;
- Азаматтыққа қатысты мәселе болса, тұрғылықты жері бойынша көші-қон қызметіне жүгіну керек.
Қорытынды
«Ұлттық қор – балаларға» – бүгінгі емес, ертеңгі Қазақстанға арналған бағдарлама. Бұл – әр баланың өміріндегі алғашқы қаржылық тірек, алғашқы үлкен мүмкіндік.
Мүмкін, ол сома біреуге аз көрінер. Бірақ бұл – баланың өз атына жиналған, мемлекет кепілдік берген, болашаққа арналған нақты капитал.
Ал ең бастысы – бұл бастама Қазақстанда туған әр баланың болашағы мемлекет үшін маңызды екенін көрсетеді.
