2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанның бағалы қағаздар нарығында бірқатар маңызды өзгерістер тіркелді. Өткен жылы нарықтың жекелеген сегменттері өсім көрсетсе, кей бағыттарда төмендеу байқалды. Бұл үрдістер инвесторлардың белсенділігімен, нарықтағы құрылымдық өзгерістермен және кәсіби қатысушылар санының қысқаруымен байланысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Акциялар нарығы: өсім сақталды
2025 жылы акциялар нарығының капиталдандырылуы 18,7 пайызға артып, 39,0 трлн теңгеге жетті. Тек желтоқсан айының өзінде көрсеткіш 1,7 пайызға өсті.
Жыл қорытындысы бойынша қор индексі 26,1 пайызға өсіп, 7 031,3 тармақты құрады. Бұл инвесторлардың қазақстандық акцияларға деген қызығушылығының сақталғанын көрсетеді.
2026 жылғы 1 қаңтарда сауда тізімдерінде 74 қазақстандық эмитенттің 87 атаудағы акциясы болды. Оның ішінде екі эмитенттің акциялары листингтік емес секторда айналыста жүрген.
Сауда көлемі қалай өзгерді
Акциялармен жасалған мәмілелер көлемі 2024 жылмен салыстырғанда 14,7 пайызға ұлғайып, 2025 жылы 342,1 млрд теңгені құрады. Желтоқсан айында сауда көлемі 22,0 млрд теңге деңгейінде қалыптасты.
Борыштық құралдар нарығы
Корпоративтік борыш көлемі 2025 жылы 18,5 пайызға өсіп, 16,2 трлн теңгеге жетті. Алайда желтоқсан айында бұл сегментте 0,8 пайыздық төмендеу байқалды.
Мемлекеттік борыш нарығы да өсім көрсетті. 2025 жылдың қорытындысында оның көлемі 18,0 пайызға артып, 31,9 трлн теңгені құрады. Желтоқсанда өсім 2,2 пайыз деңгейінде тіркелді.
Ұжымдық инвестициялау нарығы
2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша елде 59 инвестициялық пай қоры жұмыс істеді. Оның ішінде:
- 25 аралық пай қоры;
- 31 жабық пай қоры;
- 3 ашық пай қоры бар.
Инвестициялық пай қорларындағы басқарудағы активтер 2025 жылы 0,6 пайызға азайып, 349,6 млрд теңгені құрады. Желтоқсан айындағы төмендеу 1,1 пайыз болды.
Бағалы қағаздар портфелі 289,0 млрд теңгені немесе пай қорлары активтерінің 82,7 пайызын құрады.
Нарықтың институционалдық құрылымы
Бағалы қағаздар нарығында 2026 жылғы 1 қаңтарда:
- 42 брокер мен дилер;
- 11 кастодиан-банк;
- 21 инвестициялық портфельді басқарушы;
- 4 трансфер-агент;
- 3 инфрақұрылымдық ұйым
қызмет көрсетті.
Инвесторлар саны артты
2025 жылы орталық депозитарийдің номиналды ұстау жүйесіндегі шоттар саны 44,6 пайызға өсіп, 5,06 млн шотқа жетті.
Оның ішінде:
- депоненттердің қосалқы шоттары 698,7 мыңға дейін артты;
- брокерлер арқылы ашылған дербес шоттар саны 4,36 млн-ға жетіп, бір жылда 55 пайызға өсті.
Бұл жеке инвесторлардың нарыққа белсенді тартылып жатқанын көрсетеді.
Кәсіби қатысушылардағы өзгерістер
2025 жылдың наурызында бірқатар құрылымдық өзгерістер орын алды. Нәтижесінде кәсіби қатысушылардың жиынтық қаржылық көрсеткіштері төмендеді.
Осының салдарынан:
- нарыққа кәсіби қатысушылардың активтері 22,1 пайызға азайып, 600,1 млрд теңгені құрады;
- міндеттемелер 39,5 пайызға қысқарып, 145,8 млрд теңгеге төмендеді;
- меншікті капитал 14,0 пайызға азайып, 454,3 млрд теңге болды.
Қаржылық нәтиже
2025 жылы брокерлердің, дилерлердің және инвестициялық портфельді басқарушылардың бөлінбеген пайдасы 161,6 млрд теңгені құрады. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда төмен көрсеткіш.
Жалпы қорытынды
2025 жыл Қазақстанның бағалы қағаздар нарығы үшін қарама-қайшы кезең болды. Акциялар мен мемлекеттік борыш нарығы өсім көрсетсе, кәсіби қатысушылар сегментінде қысқару байқалды. Сонымен қатар жеке инвесторлар санының артуы нарықтың ұзақ мерзімді әлеуетін сақтап отырғанын аңғартады.
