Қазақстанда жаңа Конституция төңірегіндегі талқылау жай ғана құқықтық құжатты жаңарту емес, елдің саяси жүйесіне, билік пен қоғам арасындағы қатынасқа жаңа көзқарас қалыптастырып отыр. Бұл құжаттың басты мақсаты – өкілетті билікті күшейту, азаматтардың сенімін арттыру және жетілген парламенттік мәдениетті орнықтыру, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осы ойды Конституциялық комиссияның отырысында Сенат Төрағасының орынбасары Ольга Перепечина ашық айтты. Оның пікірінше, мұндай маңызды шешімді қабылдау бүкілхалықтық референдум арқылы жүзеге асуы тиіс.
Қоғам сұранысына жауап берген құжат
Ольга Перепечинаның айтуынша, Жаңа Конституция жобасы – ұзақ әрі жауапты еңбектің нәтижесі. Құжатта мемлекеттік құрылымды жаңарту ғана емес, қазіргі қоғамның сұранысы мен күтілімі де ескерілген.
«Жаңа Конституция биліктің тұрақты әрі түсінікті үлгісін қалыптастырып, өкілетті институттардың рөлін нығайтады және мемлекет пен азаматтар арасындағы өзара қатынастың нақты ережелерін белгілейді. Барлық өзгерістердің басты мақсаты – адам, оның құқықтары, қадір-қасиеті мен болашаққа деген сенімін қорғау», – деді Сенат Төрағасының орынбасары.
Бұл жерде басты назар билік құрылымдарының өзара тепе-теңдігіне ғана емес, қарапайым азаматтың өзін қауіпсіз әрі естілуі бар қоғамның мүшесі ретінде сезінуіне аударылып отыр.
Құрылтай – атау ғана емес, жаңа мазмұн
Жаңа Конституциядағы ең көп талқыланған жаңалықтардың бірі – Парламенттің рөлін Құрылтай институты арқылы қайта қарау. Ольга Перепечина бұл шешімнің символдық мәні де, саяси салмағы да зор екенін атап өтті.
Құрылтай – екі палатаның ізбасары және жоғары өкілді органның жаңа атауы. Бұл атау оның мемлекеттік билік жүйесіндегі айрықша орнын, тарихи дәстүрмен сабақтастығын және халық алдындағы жауапкершілігін көрсетеді.
«Мәселе институттың символдық және саяси мәртебесін күшейте отырып, оның парламенттік табиғатын сақтау туралы болып отыр», – деді ол.
Яғни, сөз Парламенттен бас тарту емес, керісінше, оның беделін арттыру және қоғаммен байланысын күшейту туралы.
Комитеттер мен комиссиялар не үшін Конституцияға енгізіледі
Жаңа Конституция жобасында Құрылтайдың ішкі құрылымына да ерекше мән берілген. Әсіресе комитеттер мен комиссиялардың қызметін конституциялық деңгейде бекіту ұсынылып отыр.
Сенат Төрағасының орынбасарының пікірінше, бұл қадам парламенттік жүйені сапалық тұрғыдан жаңа деңгейге шығарады.
«Комитеттер мен комиссиялар заңдарды дайындау мен пысықтауда, сараптамалық қорытындылар мен парламенттік бақылауды қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Олардың мәртебесі, өкілеттіктері мен жұмыс қағидаттарын нақты конституциялық деңгейде реттеу заңнамалық процестің сапасын арттырып, оны барынша ашық және болжамды етеді», – деді Ольга Перепечина.
Тұрақты комитеттер салалық қағидатпен құрылып, әр бағыттағы кәсіби талқылауларды жинақтайды. Ал комиссиялар нақты мәселелер бойынша шоғырландырылған шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл – заң шығару үдерісін формальдылықтан арылтудың бір жолы.
Неліктен референдум қажет
Ольга Перепечина өз сөзінде ең маңызды саяси ұсынысты да ашық айтты. Оның пікірінше, Жаңа Конституцияны қабылдау мәселесі бүкілхалықтық референдумға шығарылуы тиіс.
«Жаңа Конституция жобасы өкілетті билікті күшейтуге, азаматтардың сенімін арттыруға және жетілдірілген парламенттік мәдениетті қалыптастыруға бағытталған. Біздің азаматтарымыздың жобаға деген белсенді қызығушылығын ескере отырып, Конституцияны қабылдау мәселесін бүкілхалықтық референдумға шығару ұсынысына қолдау білдіргім келеді», – деді ол.
Бұл рәсім халықтық егемендік қағидатына толық сәйкес келеді және қабылданатын шешімнің салмағын арттырады. Яғни, Конституцияны тек билік емес, бүкіл қоғам бірге қабылдайды.
Жауапкершілік – қабылдаумен бітпейді
Сөз соңында Сенат Төрағасының орынбасары Жаңа Конституцияны қолдау тек дауыс берумен шектелмейтінін атап өтті.
«Аталмыш жобаны қолдай отырып, біз оны жүзеге асыруға және еліміздің парламенттік жүйесін одан әрі дамытуға жауапкершілік алуға дайын екендігімізді дәлелдейміз», – деп түйіндеді ол.
Бұл – Жаңа Конституцияның басты мәнін ашатын ой. Құжат қабылданған сәттен бастап ол қағаз жүзіндегі заң емес, елдің саяси мәдениетін, билікке деген сенімді және азаматтардың белсенді қатысуын айқындайтын тірекке айналуы тиіс.
