Олимпиада ойындары - тек спорттық жарыс емес, бұл әлемдік деңгейдегі сарапшылар мен аңыздардың басын қосатын үлкен алаң. Осы думанды шара кезінде біз фристайл әлемінің екі алыбы - жапондық Гота Сакамото мен германиялық Аня Божбергті кездестірдік. Екеуі де Қазақстанның, әсіресе Алматыдағы «Шымбұлақтың» тұрақты досына айналған жандар.
Олимпиадалық атмосферада екі маман да Қазақстанның фристайл-могул спортындағы қарқынын жоғары бағалады. Олардың пікірінше, Алматыдағы жарыстар - Олимпиада деңгейінен еш кем түспейтін мектеп.
Гота Сакамото (Gota Sakamoto) - жапондық фристайлдың (могул) аңызға айналған тұлғасы, спортшы және меценат.
Ол Жапониядағы шаңғы мәдениетінің қалыптасуына үлкен ықпал еткен адамдардың бірі. Гота Сакамото 90-жылдары халықаралық деңгейде танылды. 1996 жылы могулдан Әлем кубогының кезеңін жеңіп алған тұңғыш жапондық спортшы болды. Бұл жеңіс Жапонияда фристайлдың танымалдылығын арттыруға үлкен серпін берді.
1998 жылы өз отанында, Нагано қаласында өткен Қысқы Олимпиада ойындарына қатысты. Ауыр жарақаттардан кейін кәсіби спортты тоқтатса да, ол шаңғы әлемінен кетпеді. Керісінше, өзін жаңа қырынан көрсетті. Ол классикалық спорттық ережелермен шектелмей, таудың еркін беткейлерінде сырғанауды (фрирайд) және шаңғы тебудің заманауи стильдерін насихаттауға көшті.
Сакамото жас шаңғышылар үшін тәлімгер (ментор) болды. Ол тек техниканы ғана емес, сырғанаудың ішкі философиясын, еркіндікті сезінуді үйретті. Ол шаңғы курорттарының мәдениетін жақсартуға, табиғат пен спорттың үйлесімін табуға көп күш жұмсады. Жапонияда оны жиі «елдің үздік шаңғышысы» деп атайды, бірақ бұл тек оның жылдамдығына емес, оның шаңғы спортына деген көзқарасына қатысты. Ол үшін шаңғы - бұл тек жарыс емес, бұл өмір салты және өзін танудың жолы.
Гота Сакамото Қазақстанға, негізінен Алматыға, бірнеше рет атбасын тіреген. Гота Сакамотоның Қазақстанға соңғы жылдардағы сапарлары негізінен фристайл-могулдан Әлем кубогының кезеңдерімен және спорттық дипломатиямен тығыз байланысты болды. Ол Қазақстанды бұл спорт түрінен әлемдік деңгейдегі маңызды орталық деп санайды.
Алматыдағы «Шымбұлақ», «Ой-Қарағай» базаларында өткен Әлем Кубогы кезеңдері мен халықаралық жарыстарға ресми қонақ, сарапшы ретінде қатысқан ол, Жапония мен Қазақстан арасындағы фристайл мектебін нығайтуды қалайды.
Жапониялық аңыз тұлғаны могул трассасының етегінде кездестірдік. Ол Олимпиада деңгейіндегі бәсекені бақылай отырып, Қазақстан туралы жылы естеліктерімен бөлісті:
«Мен әлемнің көптеген тау шаңғысы курорттарында болдым, бірақ Алматының орны бөлек. «Шымбұлақ» трассасы өзінің күрделілігімен және техникалық талаптарымен таңғалдырады. Мұндағы қардың сапасы мен еңістің деңгейі әлемдік деңгейдегі могулшыларды дайындауға өте қолайлы. Менің мақсатым – Жапония мен Қазақстан арасындағы спорттық көпір болу. Олимпиада - бұл шың, ал сол шыңға барар жол «Шымбұлақ» сияқты күрделі трассалардан басталады. Мен Қазақстанға барған сайын спортшыларыңыздың техникасына таңғаламын. Олар жасанды ортада емес, нағыз табиғи жағдайда, мінезбен өскен чемпиондар», - дейді Сакамото мырза.
Ол қазақстандық могулшылардың шеберлігін жоғары бағалап, екі елдің біріккен жаттығуларын өткізуді үнемі қолдап келеді.
Суретті түсірген: Жаңыл Әпетова
Келесі күні белгілі бапкер Аня Божбергті жолықтырдық. Германиялық бапкер Аня Божберг (Anja Bojberg) - фристайл-могул әлеміндегі ең танымал және құрметті мамандардың бірі. Оның есімі әсіресе Германия мен Данияның могул мектебін халықаралық деңгейге көтеруімен тығыз байланысты.
Аня Божберг - тегі даниялық, бірақ көп жылдар бойы Германияның ұлттық құрамасының бас бапкері болып қызмет атқаруда. Ол өзі де кәсіби спортшы болған, бұрын Дания намысын халықаралық жарыстарда қорғаған. Ол бірнеше Олимпиада ойындарында (Сочи, Пхенчхан, Бейжің, енді Милан -2026) бапкер ретінде қатысып келеді. Аня тек техникалық бапкер ғана емес, ол спортшылардың трассадағы тактикасын құру мен олардың психологиялық дайындығын қадағалауда шебер маман саналады. Германия могул командасы Австралия немесе Канада сияқты көп адамнан тұрмаса да, Аняның арқасында олар өте сапалы әрі техникалық тұрғыдан мықты өнер көрсетеді. Оның қол астында Германияның жетекші могулшылары (мысалы, Джакара Энтониге дейін үздіктер қатарында болған немесе қазіргі жас таланттар) жаттығады. Ол спортшылардан ең алдымен «таза бұрылыстарды» талап етеді. Оның шәкірттері төбешіктер арасында өте жинақы және тік қозғалуымен ерекшеленеді. Ол Германия құрамасымен бірге Алматыға Әлем Кубогы кезеңдеріне үнемі келеді, Шымбұлақтың трассасын жоғары бағалайтын бапкерлердің бірі. Ол қазақстандық бапкерлермен (мысалы, Елена Круглыхина) жақсы кәсіби қарым-қатынаста. Халықаралық жарыстар кезінде олар жиі тәжірибе алмасып, могул спортын дамыту мәселелерін талқылайды. Могул әлемінде әйел бас бапкерлер өте аз. Аня Божберг - осы ерлер басым спортта өз орнын тауып, әлемдік деңгейдегі команданы басқарып отырған санаулы әйелдердің бірі. Оның кәсібилігі мен төзімділігі көптеген жас спортшы қыздарға үлгі болып табылады. Аня Божберг жарыстар кезінде трассаның шетінде тұрып, спортшыларына өте қатты эмоциямен қолдау көрсететінімен белгілі. Ол әрбір секіріс пен әрбір бұрылысты спортшымен бірге сезінетіндей көрінеді.
Ол Олимпиададағы өз шәкірттерінің өнерін талдай отырып, Қазақстан мектебіне тоқталды:
«Олимпиадалық тұғырға жету үшін тек дарын аз, бізге инфрақұрылым керек. Қазақстанның бағы - оның таулары мен «Шымбұлақ» базасы. Мен мұнда Юлия Галышева мен Павел Колмаковтың, артынан ерген жастардың жетістіктеріне куә болғанда, қазақ мектебінің мықтылығына тағы да көз жеткіздім. Себебі сіздерде могулдың нағыз "жаны" бар. Ол жақтағы қонақжайлық пен кәсіби деңгей кез келген еуропалық базамен бәсекелесе алады. Олимпиада - бұл меже, ал «Шымбұлақ» - бұл шеберлік шыңдалатын ұстахана», - деп ағынан жарылды Аня.
Бұл екі тұлғаның Олимпиада төрінде Қазақстан туралы осыншалықты жылы лебіз білдіруі - біздің спорттық дипломатиямыздың жеңісі.
Бұл екі маманның екі бөлек уақытта айтқан сөздері бір ақиқатты айқындап берді: Қазақстан әлемдік фристайл картасында жай ғана қатысушы емес, ол - тренд орнатушы мемлекет. Сакамотоның Шығысқа тән қонақжайлығы мен Божбергтің батыстық прагматизмі Алматы тауларында тоғысқан.
Олимпиаданың алтын медалдары сарапқа салынған сәтте, әлемдік мамандардың біздің ел туралы «сағынышпен» сөйлеуі - қазақ спортының ең үлкен жеңісі болса керек.
Олимпиада - бұл тек секундтар мен ұпайлар емес, бұл - Сакамото мен Божберг сияқты тұлғалардың Қазақстанға деген шынайы құрметі.
Жаңыл Әпетова,
Ливиньо, Кортина-д’Ампеццо, Италия
