Көктем жақындаған сайын қазақстандықтарды алаңдататын басты мәселенің бірі – су тасқыны.
Биыл елдегі ірі су қоймалары тасқын суларын қабылдауға дайын ба? Ресми деректерге сүйенсек, дайындық жұмыстары қызу жүріп жатыр, ал республика бойынша бос сыйымдылық көлемі 14,3 млрд текше метрден асады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл – күтілетін су көлемінен артық көрсеткіш.
Қай өңірлерде жағдай қалай?
Қазіргі таңда еліміздің су қоймаларындағы ахуал әр өңірде әртүрлі:
- Солтүстік өңірлерде ірі су қоймалары орта есеппен 70%-ға толған
- Орталықта – 68%
- Батыста – 48%
- Шығыста – 86%
Жалпы болжам бойынша көктемгі тасқын кезінде келетін су көлемі 9,1–13,9 млрд текше метр аралығында болуы мүмкін. Яғни қазіргі бос сыйымдылық ықтимал суды қабылдауға жеткілікті деңгейде қалыптастырылған.
Оңтүстік өңірлерде керісінше су жинау режимі басталған. Бұл аймақтарда көктемгі еріген суды тиімді пайдалану – басты міндет.
Ресеймен бірлескен әрекет: Жайық бассейні назарда
Тасқын тек ішкі факторларға ғана байланысты емес. Шекаралас мемлекеттермен өзара іс-қимыл да маңызды.
Ресей Федерациясы-мен бірлесіп 2025 жылы арнайы жұмыс тобы құрылған. Топ су тасқыны кезеңіндегі әрекеттерді үйлестіреді.
Жайық өзені бассейніндегі нақты болжам наурыз айының басында ұсынылады. Алдын ала мәлімет бойынша, Ирикла су қоймасы тарапынан секундына 200 текше метрден аспайтын көлемде су жіберу жоспарланған. Бұл – төменгі ағыстағы аймақтарға түсетін қысымды бақылауда ұстауға бағытталған шара.
Қытаймен трансшекаралық бақылау
Қытай Халық Республикасы-мен трансшекаралық өзендер бойынша судың сапасын бақылау және жедел ақпарат алмасу жүйесі жұмыс істейді.
Гидрологиялық бекеттерде оқу-жаттығулар өткізіліп, байланыс арналары тексерілген. Бұл – күтпеген өзгерістерге дер кезінде әрекет етуге мүмкіндік береді.
39 нысан жөнделді, 56 нысан тексерілді
Гидротехникалық нысандардың қауіпсіздігі – басты басымдық. Биыл:
- 39 гидротехникалық нысанда жөндеу жұмыстары жүргізілді
- 56 нысанда көпфакторлы тексерулер өтті
Күрделі жөндеу аяқталған нысандар қатарында:
- Шар су қоймасы
- Ақжар су қоймасы
- Шолақ бөгеті
Ал Степное ауылы маңындағы бөгетке реконструкция жасалды.
Өзен арналары тазартылып жатыр
Тасқын қаупін азайтудың тағы бір жолы – өзен арналарының өткізу қабілетін арттыру. 2025-2027 жылдарға арналған Жол картасы аясында:
- 166,98 шақырым өзен арнасы тазартылып, тереңдетілді
- Биыл 6 облыста тағы 192,55 шақырым учаскеде жұмыстар жүргізіледі
Әсіресе Атырау облысы аймағында ауқымды жұмыстар атқарылған – 126,6 шақырым.
Су қоймаларының жұмысы әр 10 күн сайын есептеледі
Су ресурстары және ирригация бірінші вице-министрі Нұрлан Алдамжаров айтуынша, су қоймаларының жұмыс режимі әр 10 күн сайын қайта есептеледі. Министрлік су шаруашылығы жағдайын күнделікті мониторинг жасап отыр.
Арнайы техника, инертті материалдар дайындалған. Әкімдіктермен бірлескен жүйелі жұмыс жалғасуда.
Қауіп бар ма?
Көктемгі тасқын – табиғи құбылыс. Бірақ оның зардабы көбіне дайындық деңгейіне байланысты. Қазіргі деректерге қарағанда, биылғы маусымға дайындық жүйелі түрде жүргізілген. Бос сыйымдылық көлемі күтілетін су мөлшерінен артық.
Алайда ауа райы – шешуші фактор. Қардың күрт еруі немесе жауын-шашынның шамадан тыс түсуі жағдайды өзгертуі мүмкін.
Бір нәрсе анық: биыл тасқынға қарсы шаралар тек қағаз жүзінде емес, нақты инфрақұрылымдық және халықаралық деңгейде жүзеге асырылып жатыр.
Ал көктем қалай өтеді – оны алдағы апталар көрсетеді.
