Қазақстанда жеке деректерді қорғау мәселесіне қатысты талаптар күшейтіліп жатыр. Енді бұл бағыттағы мемлекеттік бақылау тек орталық деңгейде ғана емес, өңірлерде де белсенді жүргізіледі, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жақында Ақпараттық қауіпсіздік комитетінің қызметкерлері жергілікті атқарушы органдарға арналған ауқымды оқу семинарын өткізді. Оған еліміздің барлық 20 облысы мен республикалық маңызы бар қалалардың өкілдері қатысты. Семинардың басты мақсаты – жеке деректерді қорғау және ақпараттық қауіпсіздік саласында кәсіпкерлерге жүргізілетін тексерулердің тәртібін нақты түсіндіру және бақылауды күшейту.
Енді тексерулерді өңірлер жүргізеді
Оқу қорытындысы бойынша жеке деректерді қорғау саласындағы кейбір бақылау функциялары аймақтық деңгейге берілді. Бұл нені білдіреді?
Бұрын көптеген мәселелер орталық органдар арқылы қаралатын болса, енді өңірлік цифрландыру бөлімшелері өз құзыреті шегінде:
- тексерулер жүргізе алады;
- әкімшілік ықпал ету шараларын қабылдай алады;
- заң бұзушылық анықталған жағдайда жауапкершілікке тарту процесін бастай алады;
- айыппұл санкцияларын қолдана алады.
Яғни, бұзушылықтарға жедел әрекет ету мүмкіндігі артады. Бұл, әсіресе, азаматтардың жеке деректері заңсыз жиналып немесе өңделген жағдайда маңызды.
Қандай айыппұлдар қарастырылған?
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес, жеке деректерді заңсыз немесе тиісті талаптарды сақтамай жинау және өңдеу үшін айыппұл қарастырылған.
Айыппұл мөлшері – құқық бұзушылықтың ауырлығы мен сипатына байланысты 100-ден 2000 АЕК-ке дейін.
Бұл – шағын кәсіпкер үшін де, ірі ұйым үшін де айтарлықтай жауапкершілік. Сондықтан бизнес өкілдеріне жеке деректермен жұмыс істеу мәдениетін қайта қарап, ішкі процестерін ретке келтіру қажет болады.
Азамат нені білуі керек?
Семинар барысында азаматтардың жеке жауапкершілігі де ерекше атап өтілді. Себебі көп жағдайда адамдар өз деректерін ұйымдарға ерікті түрде береді.
Мысалы:
- сұлулық салондары
- фитнес орталықтары
- дүкендер
- түрлі жеке қызмет көрсетуші ұйымдар
Егер қызмет алуға тікелей қатысы жоқ ақпарат (тұрғылықты мекенжай, ЖСН, қосымша жеке деректер) сұралса, азамат оны беруден бас тартуға толық құқылы.
Яғни, “барлығы сұрап жатыр ғой” деген түсінік енді жүрмейді. Қандай дерек не үшін қажет екенін нақтылау – әр азаматтың құқығы.
Келісімді қалай кері қайтаруға болады?
Егер сіз бұрын жеке деректеріңізді белгілі бір ұйымға беріп қойған болсаңыз, оны басқарудың да жолы бар.
eGov порталы мен eGov mobile мобильді қосымшасы арқылы жеке деректерді өңдеуге берілген келісімді кері қайтаруға болады. Бұл – азаматтарға өз мәліметтерін бақылауға мүмкіндік беретін маңызды құрал.
Неге бұл маңызды?
Цифрландыру тереңдеген сайын жеке деректердің құны артып келеді. Бір қарағанда қарапайым телефон нөмірі немесе ЖСН алаяқтардың қолына түссе, ол үлкен мәселеге айналуы мүмкін.
Сондықтан:
- өңірлік бақылаудың күшеюі;
- жауапкершіліктің нақты бекітілуі;
- азаматтардың құқықтарын түсіндіру;
- келісімді басқару тетіктерінің болуы
— бәрі жеке деректерді қорғау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған қадамдар.
Алдағы уақытта бұл бағыттағы жұмыс жалғасады. Ең бастысы – әр азамат та, әр кәсіпкер де жеке деректерге бейжай қарамауы керек. Өйткені цифрлық қауіпсіздік – енді тек мемлекеттің ғана емес, баршамыздың ортақ жауапкершілігіміз.
