2026 жылғы 22–24 сәуірде Астана тағы бір маңызды халықаралық алаңға айналмақ. Елордада Өңірлік экологиялық саммит — RES 2026 өтеді.
Бұл жиын жай ғана конференция емес, Орталық Азия елдерінің ортақ экологиялық қауіптерге қарсы нақты қадамдар жасауына бағытталған стратегиялық кездесу болмақ, деп хабарлайды DKNews.kz.
Саммитке 1500-ге жуық делегаттың — мемлекеттер, халықаралық ұйымдар, бизнес және ғылыми орта өкілдерінің қатысуы күтілуде. Күн тәртібінде климаттың өзгеруі, су ресурстарының тозуы, табиғи ресурстарды тиімді басқару секілді өзекті мәселелер бар. Алайда биылғы басты тақырыптардың бірі — климатқа бейімделген жер пайдалану.
Неге бұл мәселе аса маңызды?
Орталық Азия үшін жердің деградациясы — жай ғана экологиялық термин емес. Бұл ауыл шаруашылығы өнімділігінің төмендеуі, жайылымдардың тозуы, шөлейттенудің күшеюі және азық-түлік қауіпсіздігіне төнген қауіп.
Аймақта климат құрғақ, ал соңғы жылдары жауын-шашынның азаюы мен температураның көтерілуі топырақ сапасына тікелей әсер етуде. Сарапшылардың айтуынша, жердің құнарлылығын сақтап қалу — экономикалық тұрақтылықтың да негізі.
Осы тұрғыда климатқа бейімделген жер пайдалану тәсілдері ерекше мәнге ие. Бұл — топырақты қорғау, ылғалды сақтау, эрозияның алдын алу және көміртекті ауыл шаруашылығын дамыту арқылы экологиялық әрі экономикалық тиімді модель қалыптастыру.
Президент бастамасы — өңірлік диалогқа жол
RES 2026 саммитін БҰҰ-мен әріптестікте өткізу бастамасын Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2023 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 78-сессиясында жариялаған болатын. Енді бұл бастама нақты іс-шараларға ұласып отыр.
Саммит Орталық Азия елдерінің экологиялық саясаттағы үйлесімділігін арттыруға және ортақ стратегия әзірлеуге мүмкіндік береді.
Арнайы панель: топырақ, көміртек және болашақ ауыл шаруашылығы
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі «Жасыл Даму» АҚ және «Жерлерге зерттеп-қарау жұмыстарын жүргізу мемлекеттік институтымен» бірлесіп, арнайы панельдік сессия өткізуді жоспарлап отыр.
Онда:
- жердің деградациясына қарсы күрес,
- топырақты қалпына келтіру,
- көміртекті ауыл шаруашылығын дамыту,
- өңірлік ынтымақтастықты нығайту
мәселелері талқыланады.
Көміртекті ауыл шаруашылығы дегеніміз не? Бұл — топырақта көміртекті сақтауға бағытталған агротехнологиялар. Мұндай тәсілдер бір жағынан өнімділікті арттырса, екінші жағынан парниктік газдар шығарындыларын азайтуға мүмкіндік береді. Яғни бұл — климатқа қарсы күрестің ауыл шаруашылығындағы тиімді құралы.
Бірлескен мәлімдеме қабылданбақ
Саммит аясында Орталық Азия елдерінің мемлекеттік органдары жердің деградациясына қарсы іс-қимыл, топырақты қалпына келтіру және көміртекті ауыл шаруашылығын дамыту мәселелері бойынша Бірлескен мәлімдеме қабылдауды жоспарлап отыр.
ҚР АШМ Жер ресурстарын басқару комитеті құжаттың жобасын әзірлеп қойған. Жақын уақытта ол аймақ елдерінің қарауына жолданады.
Бұл құжат:
- өңірлік үйлестіруді күшейтуге,
- ортақ жобаларды іске қосуға,
- инвестиция тартуға,
- үздік тәжірибелерді таратуға
негіз болмақ.
Қазақстанның жаңа рөлі
Сарапшылардың пікірінше, RES 2026 Қазақстанның климаттық тұрақтылық саласындағы өңірлік орталық ретіндегі позициясын нығайтады. Астана экологиялық дипломатияның маңызды алаңына айналуы мүмкін.
Климаттың өзгеруі үдеп тұрған кезде уақыт созуға мүмкіндік жоқ. Сондықтан 2026 жылғы саммит Орталық Азия үшін тек талқылау алаңы емес, нақты әрекеттердің бастауы бола ала ма — басты сұрақ осы.
Бірақ бір нәрсе анық: жер — өңірдің ең басты байлығы. Ал оны сақтау — ортақ жауапкершілік.
