2025 жылы Маңғыстау облысы автонарық үшін белсенді өңірлердің біріне айналды.
Өңірлік Мемлекеттік кірістер департаментінің мәліметінше, жыл басынан бері «Ішкі тұтыну үшін тауарлар шығару» рәсімі бойынша 10 430 жеңіл автокөлік кедендік ресімдеуден өткен, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жалпы декларацияланған құны – 93,5 миллион АҚШ доллары.
Бұл нені білдіреді? Қай елдер алда? Және көлік әкелгісі келетіндер нені ескеруі тиіс?
Көліктер қай елдерден келіп жатыр?
Негізгі екі бағыт айқын:
- Грузия – 7 842 автокөлік
- Біріккен Араб Әмірліктері – 2 403 автокөлік
Грузия соңғы жылдары қазақстандықтар үшін "автохабқа" айналды. Мұнда көбіне АҚШ пен Еуропадан әкелінген көліктер қайта сатылымға шығады.
Ал Біріккен Араб Әмірліктері – салыстырмалы түрде жаңа, бірақ қарқынды дамып келе жатқан бағыт. Дубай арқылы өтетін көліктер көбіне жақсы комплектациясымен және тартымды бағасымен ерекшеленеді.
Сарапшылардың айтуынша, логистика ыңғайлылығы мен баға саясаты бұл елдерді қазақстандықтар үшін тиімді етуде.
93,5 миллион доллар – бұл көп пе?
10 430 көліктің жалпы құны 93,5 млн доллар болса, орташа есеппен бір автокөлік шамамен 8 900–9 000 доллар аралығында декларацияланған.
Әрине, бұл – тек статистикалық орташа көрсеткіш. Нарықта премиум сегмент те, бюджет нұсқалар да бар. Бірақ бір нәрсе анық: халықтың шетелден көлік әкелуге деген қызығушылығы бәсеңдеген жоқ.
Баға неге тексеріледі?
Кедендік рәсімдеу кезінде ең маңыздысы – көліктің кедендік құны.
ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің сайтында автокөлік бағалары бойынша ақпараттық база бар. Ол ұсынымдық сипатта болғанымен, декларациядағы баға сол деректерден айтарлықтай өзгеше болса, қосымша құжаттар талап етіледі.
Мысалы:
- өндіруші немесе автодилердің прайс-парағы;
- ұқсас көліктердің коммерциялық ұсыныстары;
- жеңілдік берілген болса, оның негізін растайтын құжаттар;
- сатушының жеңілдік туралы ресми анықтамасы.
Бұл құжаттарды декларациямен бірге бірден ұсыну – кедендік рәсімдеу уақытын айтарлықтай қысқартады.
Барлығы электронды түрде
Қазақстанда кедендік рәсімдеу толықтай электронды форматта жүргізіледі. Сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар декларацияны цифрлық қолтаңба арқылы онлайн тапсыра алады.
Яғни, құжат жинау үшін мекемелерді аралау міндет емес – бәрін қашықтан рәсімдеуге болады.
Кедендік құн қалай есептеледі?
Импорттаушы көліктің кедендік құнын анықтағанда тек сатып алу бағасын ғана емес, қосымша шығындарды да көрсетуге міндетті:
- тасымалдау шығындары
- сақтандыру төлемдері
- логистикалық қызметтер
Құн міндетті түрде нақты, сандық және құжатпен расталған болуы тиіс.
Растайтын негізгі құжаттар:
- экспорттық декларация
- шот-фактура
- сатып алу-сату шарты
- банк аударымы
- аукцион парақшасы
Нарық неге жанданып отыр?
Сарапшылар бірнеше факторды атайды:
- Ішкі нарықтағы бағалардың жоғары болуы
- Шетелдегі көлік ұсынысының көптігі
- Электронды рәсімдеудің жеңілдеуі
- Логистикалық бағыттардың қалыптасуы
Маңғыстау – географиялық тұрғыдан тиімді аймақ. Порт инфрақұрылымы мен транзиттік әлеуеті автокөлік импортын арттыруға ықпал етіп отыр.
Қорытынды
2025 жыл Маңғыстау облысы үшін автокөлік импорты бойынша белсенді кезеңге айналды. 10 мыңнан астам көліктің рәсімделуі – бұл тек статистика емес, өңірдегі экономикалық қозғалыстың көрсеткіші.
Ал көлік әкелуді жоспарлап жүргендер үшін басты кеңес – бағаны шынайы көрсету және барлық құжатты алдын ала дайындау. Бұл уақытты да, жүйкені де үнемдейді.
Автонарықтағы өзгерістерді бақылап отырсаңыз, бір нәрсе анық: қазақстандықтар рөлге отырудан шаршамайды.
