Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов Қасым-Жомарт Тоқаевтың президенттік қызметіндегі жеті жылды елдің әлеуметтік-экономикалық және саяси даму моделіндегі ауқымды өзгерістер кезеңі ретінде сипаттады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Оның айтуынша, бұл уақыт пандемия, әлемдік экономиканың баяулауы, инфляциялық және логистикалық сын-қатерлер, геосаяси тұрақсыздық сияқты күрделі жаһандық ахуалмен тұспа-тұс келді.
Экономика өсімі және құрылымдық өзгеріс
Премьер-министрдің мәліметінше, 2025 жылы әлемдік экономиканың өсімі 3,3% болса, Қазақстанда ішкі жалпы өнім 6,5%-ға артқан.
Суретті түсірген: Суретті түсірген: Максим Золотухин
Экономиканың өсімі бұрынғыдай сыртқы шикізат конъюнктурасына ғана тәуелді болмай, шикізаттық емес секторлар мен ішкі сұраныс есебінен қамтамасыз етіле бастағаны айтылды.
Өсімге көбірек үлес қосқан салалар:
- өңдеу өнеркәсібі
- құрылыс
- сауда
- көлік
- қызмет көрсету
ІЖӨ мен жан басына шаққандағы көрсеткіштер
Жеті жыл ішінде номиналды ІЖӨ 1,7 есеге ұлғайып, 2019 жылғы 181,7 млрд доллардан 2025 жылы 305,9 млрд долларға дейін өскен.
Жан басына шаққандағы ІЖӨ 2019 жылғы 9,8 мың доллардан 2025 жылдың қорытындысы бойынша 15 мың долларға жеткені көрсетілді.
Өңдеу өнеркәсібі күшейіп, кен өндіру үлесі қысқарды
Мәтінде өңдеу өнеркәсібінің көлемі 2019 жылғы 11,5 трлн теңгеден 2025 жылы 30,63 трлн теңгеге дейін өсіп, 2,5 еседен асқаны айтылған.
ІЖӨ құрылымында:
- өңдеу өнеркәсібінің үлесі 11,4%-дан 12,7%-ға дейін ұлғайған
- кен өндіруші сектордың үлесі 14,5%-дан 12%-ға дейін қысқарған
Өңірлерде іске қосылған жаңа өндірістер ретінде бірнеше бағыт аталды:
- Қостанай облысында KIA автокөліктерін шығаратын және шойын құю зауыттары
- Қарағанды облысында тұрмыстық техника мен автомобиль шиналары өндірісі
- Атырау облысында полипропилен өндірісі
- Алматы облысында вольфрам концентратын өндіру
- Павлодар облысында теміржол техникасына арналған қосалқы бөлшектер өндірісі
- Шымкентте алюминий қаптама өндірісі мен бағалы металдарды қайта өңдеу жобалары
Инвестициялар мен «Бәйтерек» арқылы қаржыландыру
Премьер-министр жеті жыл ішінде негізгі капиталға салынған инвестициялар 12,6 трлн теңгеден 22,7 трлн теңгеге дейін өскенін келтіреді.
Инвестициялар көбірек бағытталған салалар:
- өңдеуші өнеркәсіп
- инфрақұрылым
- энергетика
- логистика
- агроөнеркәсіп кешені
Сондай-ақ «Бәйтерек» холдингі арқылы қаржыландыру көлемі 2,9 трлн теңгеден 10,4 трлн теңгеге дейін ұлғайғаны айтылды.
Холдинг қолдауымен ілгерілеп жатқан ірі жобалар қатарында:
- металлургияда 23 жоба (жалпы құны 3,9 трлн теңге)
- машина жасауда 21 жоба (610,6 млрд теңге)
- химияда 11 жоба (636 млрд теңге)
- агроөнеркәсіп кешенінде 69 жоба (415,9 млрд теңге)
Ауыл шаруашылығы және суармалы егіншілік
Агроөнеркәсіп кешені стратегиялық басымдық ретінде сипатталып, жеті жылда ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 2019 жылғы 5,2 трлн теңгеден 2025 жылы 9,8 трлн теңгеге дейін өскені келтірілген.
Азық-түлік өндірісі 1,7 трлн теңгеден 3,9 трлн теңгеге дейін артқан.
Алдағы жоспар ретінде суармалы алқаптарды 2,5 млн гектарға дейін жеткізу мақсаты аталды.
Көлік, транзит және инфрақұрылым
Елдің транзиттік әлеуеті туралы бөлікте Транскаспий халықаралық көлік бағыты (Орта дәліз) бойынша тасымал көлемі жеті жылда 5 есеге өскені айтылған.
Теміржол мен автожол инфрақұрылымына қатысты негізгі деректер:
- шамамен 1 мың шақырым жаңа теміржол салынған
- 9,5 мың шақырым теміржол жөндеумен қамтылған, оның ішінде 3,5 мың шақырым күрделі жөндеуден өткен
- 25 мың шақырымнан астам автомобиль жолы салынып, күрделі жөндеуден өткен
- 124 теміржол вокзалын жаңғырту жұмыстарын аяқтау жоспары көрсетілген
Порттардың өткізу қабілеті жөнінде:
- Ақтау порты арқылы шамамен 15 млн тонна
- Құрық порты арқылы 7 млн тонна
- жалпы өткізу қабілеті 22 млн тонна
Энергетика мен ТКШ: жаңғырту және қауіпсіздік
Мәтінде энергетика мен тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы ұлттық қауіпсіздік деңгейіндегі мәселе ретінде бағаланады.
Президенттің ұстанымы ретінде мына сөйлем келтірілген: «Энергетика және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы кез келген мемлекеттің өмір сүруіне аса қажетті тұғыр саналады».
ЖЭО мен генерация көздерін жаңғырту, қуатты кеңейту жобалары бірнеше қала бойынша аталып, жылу маусымының қатарынан екінші жыл айтарлықтай апатсыз өтіп жатқаны айтылды.
Ал атом энергетикасын дамыту ұзақмерзімді генерация балансын қалыптастырудың маңызды шешімі ретінде сипатталған.
«Таза Қазақстан», су қауіпсіздігі және экологиялық күн тәртібі
Президент жариялаған «Таза Қазақстан» бастамасының жалпыұлттық идеяға ұласқаны айтылып, ел бойынша миллиондаған адамның экологиялық акцияларға қатысқаны көрсетілген.
Су қауіпсіздігі бойынша жоспарлар ретінде:
- 20 жаңа су қоймасын салу
- кемінде 15 мың шақырым ирригациялық каналды реконструкциялау
Сонымен бірге, Каспий теңізінің Қазақ ғылыми-зерттеу институты құрылғаны айтылған.
Әлеуметтік саясат, білім, денсаулық сақтау
Бектеновтің мәтінінде 2025 жылы республикалық бюджеттен әлеуметтік салаға 9,3 трлн теңге бағытталғаны, бұл жалпы шығыстардың 36,5%-ын құрайтыны көрсетілген.
Өмір сүру ұзақтығы шамамен 76 жасқа жеткені, бұл 2019 жылмен салыстырғанда 3 жылға артық екені айтылады.
Балаларды қолдау тетіктері:
- «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында үш жылда 7 млн баланың шотына 2,5 млрд доллардан астам қаражат аударылған
- 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» бірыңғай бағдарламасы бекітілген
Білім беру инфрақұрылымы бойынша:
- жеті жылда 1 300-ден астам жаңа мектеп салынған
- «Келешек мектептері» ұлттық жобасы аясында 2023–2025 жылдары 217 мектеп салынған.
Цифрландыру және жасанды интеллект
Мәтінде цифрлық трансформацияның мемлекеттік қызметтерді проактивті форматқа көшіруге мүмкіндік бергені айтылған.
Суретті түсірген: DKNews.kz / AI-generated
Қазақстан БҰҰ EGDI индексінде 193 елдің ішінде 24-орында екені, онлайн-сервистер деңгейі бойынша әлемдік көшбасшылардың ондығына кіретіні келтірілген.
Сондай-ақ Президент бастамасымен Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы құрылғаны және 2026 жыл Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жарияланғаны айтылды.
Жаңа Конституция және қоғамдық талқылау
Премьер-министрдің мәтінінде кең ауқымды ашық талқылау нәтижесінде жаңа Конституция жобасы әзірленгені, оған 10 мыңнан астам ұсыныс түскені айтылады.
Суретті түсірген: Ақорда
Қорытынды бөлімде Олжас Бектенов азаматтарды Мемлекет басшысының бастамасын қолдауға шақырып, елдің «Қуатты, Әділетті, Өркендеген Қазақстанды» құру жолындағы бағыты жалғасатынына сенім білдіреді.
Толық мәтін Ақорда сайтында жарияланды.
