Көктем жақындаған сайын Қазақстанның солтүстік өңірлерінде су тасқыны қаупі де қатар айтыла бастайды.
Биыл Қостанай облысында көктемгі кезеңге дайындық ертерек қолға алынып, негізгі су қоймаларында қомақты бос сыйымдылық жасалды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазір облыстағы ірі екі нысан – Жоғарғы Тобыл және Қаратомар су қоймаларында 461 миллион текше метр бос орын дайын тұр. Бұл – су қоймаларының жобалық көлемінің шамамен 33 пайызы. Мамандардың айтуынша, көктемде еріген қар мен тасқын сулардың жалпы көлемі 459 миллион текше метрге дейін жетуі мүмкін.
Яғни дайындалған бос сыйымдылық болжанған су көлеміне шамалас. Бұл тасқын суды қауіпсіз қабылдап, төменгі елді мекендерге қауіп төндірмеу үшін маңызды.
Су қоймалары қаншалықты толы?
Қазіргі уақытта екі су қоймасындағы жағдай мынадай:
- Жоғарғы Тобыл су қоймасы – 70% толған
- Қаратомар су қоймасы – 63% толған
Қалған көлем көктемгі тасқын суды қабылдауға арналған. Мамандардың түсіндіруінше, мұндай алдын ала бос орын жасау – гидрологиялық қауіпсіздік үшін стандартты тәжірибе. Егер су қоймасы толық болып тұрса, тасқын кезінде артық суды жіберуге тура келеді, ал бұл өз кезегінде өзен бойындағы елді мекендерге қауіп тудыруы мүмкін.
Тасқынға қарсы нақты дайындық
Көктемгі су тасқынын қауіпсіз өткізу үшін Қостанай облысында арнайы комиссия құрылып, нақты іс-қимыл жоспары бекітілген. Су шаруашылығы мамандары гидротехникалық нысандардың тұрақты жұмысын қамтамасыз ету үшін бірқатар шараны қолға алған.
Қазірдің өзінде:
- су қоймалары маңындағы кіреберіс жолдар қардан тазартылып жатыр
- қажетті инертті материалдар қоры дайындалған
- жанар-жағармай жеткілікті көлемде жиналған
Су тасқыны кезеңіне барлығы 36 техника әзір тұр. Оның ішінде:
- экскаваторлар
- бульдозерлер
- тиегіштер
- тракторлар
- автокөліктер
- моторлы қайықтар мен катерлер бар.
Бұл техника тасқын кезінде бөгеттерді нығайту, жағалауды бекіту немесе шұғыл жұмыстар жүргізу үшін қажет.
Ресей және гидрометеорологтармен байланыс
Тасқын жағдайын болжау үшін су шаруашылығы мамандары тек жергілікті органдармен ғана емес, көрші Ресей өңірлерімен де тұрақты байланыс ұстап отыр. Атап айтқанда:
- Ресейдің Челябі және Қорған облыстарының су қызметтерімен
- Қазгидрометпен
- Қостанай облысының Төтенше жағдайлар департаментімен
- жергілікті әкімдіктермен ақпарат алмасу тұрақты жүргізілуде.
Бұл өзендердің жоғарғы ағысындағы жағдайды дер кезінде білуге мүмкіндік береді.
«2026 жылғы су тасқыны кезеңіне дайындықты үйлестіру бойынша облыстық жедел штабпен тұрақты түрде кеңестер өткізіп жатырмыз», – дейді «Қазсушар» Қостанай филиалының директоры Мұхтар Жұманов.
Неге бұл маңызды?
Қостанай облысында көктемгі тасқын көбіне қардың тез еруінен болады. Егер қыс қарлы болып, күн күрт жылыса, өзендердегі су деңгейі жылдам көтерілуі мүмкін.
Сондықтан су қоймаларындағы бос орын – тасқын суын ұстап тұратын негізгі «буфер». Бұл:
- өзендердің деңгейін реттеуге
- ауылдар мен қалаларды қорғауға
- гидротехникалық нысандардың қауіпсіз жұмысын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Мамандардың айтуынша, биылғы дайындық жұмыстары жоспарға сай жүріп жатыр. Алдағы апталарда гидрологтар қар қоры мен ауа райын бақылап, нақты тасқын сценарийін анықтайды.
Бір сөзбен айтқанда, Қостанай облысы көктемгі су тасқынына алдын ала дайындалып отыр. Енді бәрі табиғаттың мінезіне байланысты болмақ.
