2026 жылдан бастап Қазақстанда жеке табыс салығын (ЖТС) есептеу кезінде қолданылатын салықтық шегерімдер жүйесі жаңартылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл өзгерістер азаматтарға заңды түрде төлейтін салық мөлшерін азайтуға мүмкіндік береді. Жаңартылған тәртіп туралы Астана қаласының Мемлекеттік кірістер департаменті хабарлады.
Жалпы алғанда, салықтық шегерім – бұл адамның табысынан белгілі бір соманы алып тастап, сол арқылы салық салынатын базаны азайту дегенді білдіреді. Яғни, дұрыс қолданған жағдайда азаматтар аз салық төлей алады.
Қазақстанда қандай салықтық шегерімдер бар
Заңнамаға сәйкес, жеке тұлғалар жеке табыс салығын есептеу кезінде бірнеше түрлі шегерімді қолдана алады.
1. Әлеуметтік төлемдер бойынша салықтық шегерім
Бұл шегерім азаматтардың міндетті төлемдерімен байланысты. Оған мыналар кіреді:
- міндетті зейнетақы жарналары;
- міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жарналары;
- азаматтық-құқықтық шарттар бойынша табыстан ұсталған әлеуметтік аударымдар.
Яғни, адамның табысынан осы төлемдер ұсталған жағдайда, олар салық салынатын сомадан шегеріледі.
2. Базалық салықтық шегерім
Бұл – барлық азаматтарға қолданылатын негізгі шегерім.
2026 жылы ол әр ай үшін 30 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) тең болады. Ал жылдық есеппен алғанда, шегерімнің жалпы көлемі 360 АЕК-тен аспауы тиіс.
Қарапайым тілмен айтқанда, адамның табысының бір бөлігі салық салудан босатылады.
3. Әлеуметтік салықтық шегерімдер
Бұл санат белгілі бір әлеуметтік топтарды қолдауға бағытталған. Шегерім мөлшері мынадай:
- I және II топ мүгедектігі бар адамдарға – жылына 5 000 АЕК;
- III топ мүгедектігі бар адамдарға, мүгедектігі бар балаларға, соғыс ардагерлеріне және оларға теңестірілген тұлғаларға – 882 АЕК;
- мүгедектігі бар балаға немесе бала кезінен мүгедектігі бар адамға күтім жасайтын ата-аналарға, қорғаншыларға және асырап алушыларға – 882 АЕК.
Бұл шегерімдер әлеуметтік тұрғыдан осал топтардың салықтық жүктемесін азайтуға бағытталған.
Шегерімдерді қалай қолдануға болады
Салықтық шегерімдерді қолданудың екі жолы бар:
1. Жұмыс беруші арқылы
Егер азамат қажетті құжаттарды жұмыс берушіге тапсырса, салық агенті шегерімдерді автоматты түрде есепке алады.
2. Өзі дербес қолдану
Егер жұмыс орнында шегерім қолданылмаса, азамат оны өзі декларация тапсыру арқылы пайдалана алады.
Маңызды шарттар
Салықтық шегерімдерді пайдалану үшін міндетті түрде растайтын құжаттар болуы керек. Сонымен қатар заңнамада белгіленген тәртіп сақталуы тиіс.
Айта кету керек, кейбір жағдайларда әлеуметтік шегерімдер қолданылмайды. Мысалы, белгілі бір білім беру немесе әлеуметтік қорғау ұйымдарының қызметкерлеріне, сондай-ақ еңбек қатынастарына байланысты қамқоршылықтағы адамдарға қатысты шектеулер бар.
Қосымша ақпарат қайдан алуға болады
Толық мәлімет алу үшін азаматтар 1414 нөміріне (3 батырма) хабарласа алады. Сонымен қатар ақпарат Астана қаласы Мемлекеттік кірістер департаментінің Instagram парақшасында жарияланып тұрады.
2026 жылдан бастап енгізілген бұл өзгерістер салық жүйесін түсінікті әрі әлеуметтік тұрғыдан әділ етуге бағытталған. Ең бастысы – азаматтар өз құқықтарын біліп, заңды түрде берілген жеңілдіктерді пайдалана білуі керек.
